Σε φάση επανασχεδιασμού της στρατηγικής της για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις Βρυξέλλες να εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο ενός δεύτερου γύρου χρηματοδότησης. Η σκέψη αυτή προκύπτει ως άμεση συνέπεια της πρωτοφανούς ανταπόκρισης που σημειώθηκε κατά την πρώτη φάση του προγράμματος, η οποία ανέδειξε το τεράστιο χρηματοδοτικό κενό αλλά και την επιτακτική ανάγκη για επενδύσεις στον τομέα της ασφάλειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδουν τα διεθνή και ελληνικά μέσα ενημέρωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί τα δεδομένα που προέκυψαν από την αρχική διαδικασία, όπου η ζήτηση ξεπέρασε κάθε προσδοκία, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια νέα, πιο φιλόδοξη παρέμβαση.
Η Υπερκάλυψη των 150 Δισ. Ευρώ
Το στοιχείο που λειτούργησε ως καταλύτης για τις νέες συζητήσεις είναι τα οικονομικά μεγέθη της πρώτης πρόσκλησης ενδιαφέροντος. Όπως αναφέρουν τα ρεπορτάζ, το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε από τα κράτη-μέλη και τις αμυντικές βιομηχανίες ήταν μαζικό.
Συγκεκριμένα, οι αιτήσεις και οι προτάσεις που κατατέθηκαν για χρηματοδότηση άγγιξαν το ιλιγγιώδες ποσό των 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το νούμερο αυτό είναι πολλαπλάσιο των αρχικών διαθέσιμων κονδυλίων, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι:
Οι ανάγκες των ευρωπαϊκών στρατών για εκσυγχρονισμό είναι τεράστιες.
Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία αναζητά απεγνωσμένα κεφάλαια για να αυξήσει τις γραμμές παραγωγής της.
Υπάρχει σαφής πρόθεση για κοινές προμήθειες και συνεργασίες, αρκεί να υπάρχει το κατάλληλο χρηματοδοτικό εργαλείο.
Η υπερκάλυψη αυτή, έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους ευρωπαίους αξιωματούχους: το τρέχον πλαίσιο δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση και απαιτούνται άμεσες κινήσεις.
Το Σχέδιο για το Νέο «SAFE»
Υπό το βάρος των εξελίξεων, στο τραπέζι των συζητήσεων έχει τεθεί η δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου ή η επέκταση του υφιστάμενου, που συχνά αναφέρεται με τον όρο «SAFE» (Support Action for Ammunition Production - ή ευρύτερα εργαλεία άμυνας).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να επεξεργάζεται τρόπους ώστε να αξιοποιήσει αυτή τη δυναμική. Ο στόχος ενός δεύτερου γύρου θα είναι διττός:
Άμεση Ενίσχυση: Να καλυφθούν οι προτάσεις που αξιολογήθηκαν θετικά αλλά δεν χρηματοδοτήθηκαν λόγω έλλειψης πόρων στον πρώτο γύρο.
Στρατηγική Αυτονομία: Να δοθεί περαιτέρω ώθηση σε προγράμματα που προάγουν την κοινή ανάπτυξη οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών, μειώνοντας την εξάρτηση από τρίτες χώρες.
Το Ζήτημα του Κοινού Δανεισμού
Η συζήτηση για το νέο πακέτο επαναφέρει στο προσκήνιο το ακανθώδες ζήτημα της χρηματοδότησης. Ενώ η ανάγκη είναι δεδομένη, ο τρόπος εξεύρεσης των πόρων παραμένει πεδίο διαβουλεύσεων.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι εξετάζονται διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων και η έκδοση ευρωομολόγων για την άμυνα , μια πρόταση που υποστηρίζεται ένθερμα από χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία, αλλά συναντά επιφυλάξεις από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του Βορρά. Ωστόσο, η επιτυχία του πρώτου γύρου και το μέγεθος των 150 δισ. ευρώ λειτουργούν ως μοχλός πίεσης για να καμφθούν οι αντιστάσεις και να υιοθετηθούν πιο τολμηρές λύσεις.
Η Γεωπολιτική Συγκυρία
Η κινητικότητα αυτή δεν είναι άσχετη με το γεωπολιτικό περιβάλλον. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή έχουν καταστήσει την αμυντική θωράκιση της Ευρώπης απόλυτη προτεραιότητα.
Η ΕΕ αντιλαμβάνεται ότι για να μπορέσει να παίξει ρόλο γεωπολιτικού παίκτη και να εγγυηθεί την ασφάλεια των μελών της, πρέπει να διαθέτει μια ισχυρή, καλά χρηματοδοτούμενη και διαλειτουργική αμυντική βιομηχανία. Το «SAFE» και η πιθανή επέκτασή του αποτελούν το όχημα για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται το προσεχές διάστημα, με το ενδιαφέρον να εστιάζεται στο ύψος του νέου ποσού που θα διατεθεί και στην προέλευση των κονδυλίων. Το σίγουρο είναι ότι η αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία αναβάθμισης.
