Η πρωτεύουσα βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν αόρατο και εξαιρετικά δυσώδη εισβολέα, αλλά το πραγματικό πρόβλημα δεν ήταν μόνο η ίδια η χημική οσμή.
Ήταν η παταγώδης αδυναμία του κρατικού μηχανισμού να εντοπίσει, να αναλύσει και να επικοινωνήσει την αλήθεια στους πολίτες. Ώρες μετά την έναρξη του φαινομένου, το οποίο προκάλεσε μαζική αναστάτωση και κινητοποίησε άσκοπα χιλιάδες ανθρώπους, η Πολιτεία παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα πρωτοφανές επιχειρησιακό αδιέξοδο, μην έχοντας καταφέρει να προσφέρει ούτε μία τεκμηριωμένη απάντηση.
Το θεσμικό κενό και το μπαλάκι των ευθυνών
Όταν εκατομμύρια πολίτες αναπνέουν έναν αέρα που παραπέμπει ευθέως σε βιομηχανική διαρροή ή υγραέριο, η άμεση χαρτογράφηση του κινδύνου αποτελεί την αυτονόητη υποχρέωση κάθε οργανωμένου κράτους. Αντί αυτού, η διαχείριση της κρίσης μετατράπηκε σε ένα γραφειοκρατικό πινγκ-πονγκ διαψεύσεων.
Οι εταιρείες διανομής φυσικού αερίου έσπευσαν να επιβεβαιώσουν την ακεραιότητα των δικτύων τους, τα διυλιστήρια και οι βαριές βιομηχανίες της δυτικής Αττικής αρνήθηκαν κατηγορηματικά οποιαδήποτε δυσλειτουργία, και η Πυροσβεστική βρέθηκε να απαντά αμήχανα σε εκατοντάδες κλήσεις, αναζητώντας έναν «ένοχο» που δεν βρισκόταν πουθενά στον χάρτη. Η απουσία ενός κεντρικού, ταχύτατου συστήματος περιβαλλοντικής ανίχνευσης εξέθεσε ανεπανόρθωτα την Πολιτική Προστασία, αποδεικνύοντας πως ο μηχανισμός λειτουργούσε απολύτως στα τυφλά.
Το άλλοθι της θάλασσας και η διαχρονική ατιμωρησία
Ελλείψει απτών ενδείξεων στην ξηρά, το αφήγημα των αρμόδιων υπουργείων μετατοπίστηκε προς τον Σαρωνικό. Οι έρευνες προσανατολίστηκαν στις παράνομες εξαερώσεις δεξαμενόπλοιων (degassing) ανοιχτά της Αίγινας ή στις εργασίες συντήρησης στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη.
Το να στρέφεται η Πολιτεία προς τη θάλασσα ως έσχατη λύση για να δικαιολογήσει τη στατική της ανεπάρκεια, δεν συνιστά επιστημονικό πόρισμα, αλλά ομολογία επιχειρησιακής ήττας.
Ένα περιβαλλοντικό συμβάν τέτοιας κλίμακας δεν νοείται να αρχειοθετείται στη σφαίρα του ανεξήγητου. Όταν ο υπαίτιος μιας τεράστιας ατμοσφαιρικής ρύπανσης παραμένει ελεύθερος και άγνωστος, δημιουργείται ένα επικίνδυνο δεδικασμένο θεσμικής συγκάλυψης και ατιμωρησίας.
Το γεγονός ότι ένα τοξικό νέφος διέσχισε το λεκανοπέδιο χωρίς τα κρατικά ραντάρ να καταγράψουν την ακριβή σύστασή του στον πραγματικό χρόνο της διέλευσhς του, είναι εξοργιστικό.
Το κράτος περιορίστηκε στον ρόλο του παθητικού παρατηρητή, περιμένοντας τη μεταβολή των μετεωρολογικών συνθηκών για να καθαρίσει ο αέρας και να «σκουπιστούν» οι ευθύνες.