Σε μια νέα σελίδα φαίνεται να γυρίζει ο δεκαπενταετής πόλεμος στη Συρία, καθώς η κεντρική κυβέρνηση της Δαμασκού και η κουρδική διοίκηση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) προχωρούν με ταχείς ρυθμούς στην υλοποίηση της συμφωνίας για την επανένωση της χώρας. Οι δύο πλευρές έχουν ξεκινήσει την εφαρμογή των κρίσιμων όρων του μνημονίου συνεργασίας, θέτοντας τέλος σε χρόνια διαχωρισμού και εσωτερικών ερίδων, μπροστά στον κοινό κίνδυνο των εξωτερικών απειλών.
Η διαδικασία αυτή, η οποία χαρακτηρίζεται ως «σταδιακή ενοποίηση», περιλαμβάνει την επιστροφή των κρατικών θεσμών στις βορειοανατολικές επαρχίες, την κοινή στρατιωτική δράση και την οικονομική διασύνδεση των πλούσιων σε πόρους περιοχών με την υπόλοιπη επικράτεια.

Η Επιστροφή των Κρατικών Συμβόλων και Θεσμών
Το πρώτο και πλέον συμβολικό βήμα της συμφωνίας είναι η ανύψωση της συριακής σημαίας σε δημόσια κτίρια και στρατηγικά σημεία που μέχρι πρότινος ελέγχονταν αποκλειστικά από την Αυτόνομη Διοίκηση της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας (AANES).
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, δημόσιοι υπάλληλοι που υπάγονται στα υπουργεία της Δαμασκού επιστρέφουν στα καθήκοντά τους σε πόλεις όπως η Χασάκα και το Καμισλί. Η συμφωνία προβλέπει:
Διοικητική Ενοποίηση: Την σταδιακή υπαγωγή των υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης και ληξιαρχείων υπό την κεντρική διοίκηση.
Αναγνώριση Πτυχίων και Εγγράφων: Την νομιμοποίηση των πιστοποιητικών που εκδόθηκαν από την κουρδική διοίκηση, ώστε οι πολίτες να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες σε όλη τη χώρα.
Στρατιωτική Συνεργασία και Κοινά Κέντρα Επιχειρήσεων
Ο πυρήνας της συμφωνίας αφορά τον τομέα της ασφάλειας. Οι SDF, οι οποίες αποτελούνταν κυρίως από τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), δεν διαλύονται, αλλά εντάσσονται σε ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας με τον Συριακό Αραβικό Στρατό (SAA).
Τα βασικά σημεία της στρατιωτικής πτυχής περιλαμβάνουν:
Κοινή Φύλαξη Συνόρων: Μονάδες του συριακού στρατού αναπτύσσονται κατά μήκος της συνοριακής γραμμής με την Τουρκία, αντικαθιστώντας ή ενισχύοντας τις θέσεις των Κούρδων μαχητών.
Κοινά Κέντρα Διοίκησης: Δημιουργία μικτών επιτελείων για τον συντονισμό των επιχειρήσεων κατά των θυλάκων του ISIS και την αντιμετώπιση τυχόν τουρκικών επιθέσεων.
Ενσωμάτωση στον Εθνικό Σχεδιασμό: Οι SDF αναγνωρίζονται ως τμήμα των εθνικών αμυντικών δυνάμεων, διατηρώντας ωστόσο, σε αυτή τη φάση, την εσωτερική τους δομή και ιεραρχία σε τοπικό επίπεδο.

Οικονομική Ανάσα: Πετρέλαιο και Σιτηρά
Ίσως το πιο κρίσιμο κομμάτι για την επιβίωση της συριακής οικονομίας είναι η άρση του εμπάργκο μεταξύ των δύο περιοχών. Η Βόρεια Συρία κατέχει το μεγαλύτερο μέρος των πετρελαϊκών κοιτασμάτων και των καλλιεργήσιμων εκτάσεων σιτηρών της χώρας.
Η εφαρμογή της συμφωνίας σημαίνει:
Ροή Ενέργειας: Το πετρέλαιο από τα πεδία του Ντέιρ εζ-Ζορ και της Χασάκα θα διοχετεύεται πλέον απρόσκοπτα στα διυλιστήρια της Χομς και της Μπανιάς, ανακουφίζοντας την ενεργειακή κρίση που μαστίζει τις περιοχές υπό κυβερνητικό έλεγχο.
Εμπόριο: Ανοίγουν οι εμπορικοί δρόμοι που συνδέουν τη Δαμασκό με το Ιράκ μέσω των εδαφών που ελέγχουν οι SDF, τονώνοντας την εμπορική δραστηριότητα.

Ο Παράγοντας «Τουρκία» και οι Διεθνείς Ισορροπίες
Η κινητήριος δύναμη πίσω από αυτή την ιστορική προσέγγιση είναι η κοινή απειλή. Η Τουρκία, η οποία διατηρεί στρατεύματα στη βόρεια Συρία και απειλεί διαρκώς με νέες χερσαίες επιχειρήσεις κατά των Κούρδων, βλέπει με καχυποψία την ενοποίηση.
Για τους Κούρδους, η συμφωνία με τη Δαμασκό αποτελεί τη μόνη ρεαλιστική «ασπίδα» προστασίας απέναντι στην Άγκυρα, ειδικά μετά τη σταδιακή αποχώρηση και μείωση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ στην περιοχή. Για τη Δαμασκό, είναι η ευκαιρία να ανακτήσει την εθνική κυριαρχία στο σύνολο της επικράτειας χωρίς να χρειαστεί να πολεμήσει εναντίον ενός καλά εξοπλισμένου αντιπάλου όπως οι SDF.
Ο Ρόλος της Ρωσίας
Σημαντικό ρόλο στη διαμεσολάβηση διαδραμάτισε η Ρωσία. Η Μόσχα πίεζε εδώ και καιρό για αυτή τη λύση, καθώς επιθυμεί τη σταθεροποίηση του καθεστώτος Άσαντ και την απομάκρυνση της αμερικανικής επιρροής από την περιοχή ανατολικά του Ευφράτη.
Η εφαρμογή της συμφωνίας βρίσκεται ακόμη στα αρχικά της στάδια και αναμένεται να αντιμετωπίσει προκλήσεις, κυρίως όσον αφορά την αφομοίωση των διαφορετικών διοικητικών μοντέλων. Ωστόσο, το μήνυμα είναι σαφές: Η Συρία βαδίζει προς μια μορφή ενιαίας κρατικής οντότητας, αλλάζοντας ξανά τα δεδομένα στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής.