Η διπλή αντίδραση της Άγκυρας, μέσω των τουρκικών υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας, απέναντι στις στρατηγικές κινήσεις της Αθήνας μετά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν, ήταν απόλυτα αναμενόμενη. Σύμφωνα με την ανάλυση της Δώρας Αντωνίου, η τουρκική πλευρά επανέφερε στο τραπέζι τη δική της θεώρηση για το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, στο οποίο υποστηρίζει ότι υπόκεινται τα ελληνικά νησιά.
Η γεωστρατηγική αναβάθμιση της Αθήνας
Μια προσεκτική ματιά στον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου εξηγεί τους λόγους για τους οποίους οι κινήσεις της Αθήνας αποκτούν βαρύνουσα σημασία, προκαλώντας την έντονη ενόχληση της τουρκικής πλευράς:
Η συνδρομή στην Κύπρο: Η αποστολή δύο ελληνικών φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών στην Κυπριακή Δημοκρατία, με σκοπό την παροχή συνδρομής έναντι δυνητικών επιθέσεων, μετουσιώνει στην πράξη τον αναβαθμισμένο ρόλο που διεκδικεί η Ελλάδα ως πυλώνας ασφάλειας και σταθερότητας. Η Αθήνα υλοποιεί στο πεδίο αυτό που της αναγνωρίζεται ευρέως από τους εταίρους και τους συμμάχους της.
Η ασπίδα στην Κάρπαθο: Η μεταφορά των αντιαεροπορικών συστημάτων Πάτριοτ στην Κάρπαθο ενισχύει περαιτέρω αυτόν τον ρόλο. Δημιουργείται, ουσιαστικά, μια ισχυρή ασπίδα αποτροπής που καλύπτει τον θαλάσσιο και εναέριο χώρο από την Κρήτη μέχρι την Κύπρο — μια τεράστια περιοχή, ζωτικής σημασίας για τις μεταφορές και τα ενεργειακά δίκτυα.
Μέσω αυτής της ενεργού παρουσίας και της διάθεσης των αναγκαίων μέσων, η Αθήνα δηλώνει έμπρακτα «παρούσα» στην αποτροπή των κινδύνων που γεννά η κρίση.
Η τουρκική υπενθύμιση παρουσίας
Στον αντίποδα, η Άγκυρα επιθυμεί διακαώς να διατηρήσει τον ρόλο και τον λόγο της στην ευρύτερη περιοχή. Η αντίδρασή της δεν αποτελεί απλώς μια τυπική επανάληψη των πάγιων θέσεών της, αλλά μια σαφή υπόμνηση των διεκδικήσεών της, ιδίως τη στιγμή που αισθάνεται ότι το δικό της αποτύπωμα ενδέχεται να υποχωρεί μπροστά στη διαμόρφωση ενός νέου περιβάλλοντος και την αναδιάταξη της αμυντικής θωράκισης από άλλες δυνάμεις.
Η τουρκική πλευρά εκδήλωσε την ενόχλησή της σε δύο επίπεδα:
Με την επαναφορά των ανυπόστατων αιτιάσεων περί καθεστώτος αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.
Με την επίσημη ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, το οποίο υπενθύμισε τον ρόλο της Τουρκίας ως εγγυήτριας δύναμης στην Κύπρο, διαβεβαιώνοντας προκλητικά ότι δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει τις εξουσίες της «ενάντια σε εχθρικές συμπεριφορές που απειλούν την ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων».
Η επόμενη ημέρα των ισορροπιών
Καθίσταται απολύτως σαφές ότι η νέα πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή διαμορφώνει νέα δεδομένα και δοκιμάζει τις ισορροπίες ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αντίδραση της Άγκυρας στην κινητικότητα της Αθήνας ήταν δεδομένη. Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει πλέον είναι εάν αυτή η περίοδος θα οδηγήσει σε μια μονιμότερη αναδιάταξη δυνάμεων με αντίκτυπο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ή εάν η λήξη της κρίσης θα επαναφέρει το προηγούμενο στάτους κβο. Η απάντηση εξαρτάται από ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων, το οποίο ξεφεύγει από το στενό διμερές πλαίσιο.
