Υπάρχουν κάποιες προσωπικότητες που το πέρασμά τους από την ιστορία αφήνει ένα ανεξίτηλο, φωτεινό αποτύπωμα, και ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χριστόδουλος υπήρξε αναμφίβολα μία από αυτές. Με έναν λόγο που έσταζε μέλι και ταυτόχρονα εγρηγόρση, κατάφερνε να αγγίζει τις πιο ευαίσθητες χορδές της ελληνικής ψυχής.
Δεν ήταν απλώς ένας ιεράρχης· ήταν ένας πνευματικός φάρος, ένας άνθρωπος με σπάνια χαρισματικότητα, καθηλωτική ρητορεία και μια αγκάλη τόσο μεγάλη που χωρούσε ολόκληρο τον ελληνισμό. Η ζεστασιά του, το αφοπλιστικό του χαμόγελο και η βαθιά, ανιδιοτελής αγάπη του για την πατρίδα και την Ορθοδοξία τον μετέτρεψαν σε έναν αληθινό ηγέτη των καρδιών μας. Ακόμα και σήμερα, η ηρεμία της φωνής του και η σοφία των λόγων του αντηχούν σαν ζωντανή παρακαταθήκη, θυμίζοντάς μας τι σημαίνει να αγωνίζεσαι με πίστη, αξιοπρέπεια και αδούλωτο φρόνημα.
Η διορατική ματιά του Χριστόδουλου για την Τουρκία και τα Ελληνοτουρκικά
Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, διαθέτοντας βαθιά ιστορική γνώση και γεωπολιτική οξύνοια, είχε διαμορφώσει μια απόλυτα ξεκάθαρη και διορατική στάση απέναντι στην Τουρκία. Οι τοποθετήσεις του δεν χαρακτηρίζονταν ποτέ από στείρα εχθρότητα, αλλά από μια ρεαλιστική, πατριωτική εγρηγόρση που σκοπό είχε να προστατεύσει τα δίκαια του ελληνισμού.
Ο Χριστόδουλος προειδοποιούσε σταθερά την πολιτική ηγεσία και τον λαό να μην τρέφουν αυταπάτες. Τόνιζε ότι η Τουρκία ακολουθεί μια σταθερή, επεκτατική στρατηγική στο Αιγαίο και τη Θράκη, η οποία δεν αλλάζει ανάλογα με τα πρόσωπα στην Άγκυρα. Καυτηρίαζε την πολιτική του συνεχούς κατευνασμού, επισημαίνοντας ότι η υποχωρητικότητα ανοίγει την όρεξη του γείτονα.
Σε μια εποχή που η Ελλάδα στήριζε έντονα την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Αρχιεπίσκοπος κρατούσε μια εξαιρετικά προσεκτική και κριτική στάση. Δήλωνε πως για να γίνει η Τουρκία κομμάτι της Ευρώπης, όφειλε να αποδεχθεί πλήρως τις ευρωπαϊκές αξίες, τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη θρησκευτική ελευθερία, κάτι που έβλεπε να μην συμβαίνει στην πράξη.
Η καρδιά του Χριστόδουλου χτυπούσε δυνατά για το Φανάρι. Κατήγγειλε επανειλημμένα τη συστηματική καταπίεση που υφίστατο η ελληνική μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη, την Ίμβρο και την Τένεδο, ενώ ασκούσε δριμεία κριτική στην Άγκυρα για την άρνησή της να αναγνωρίσει την οικουμενικότητα του Πατριάρχη και για το συνεχιζόμενο, παράνομο λουκέτο στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.
«Η Ελλάδα δεν παζαρεύει τα ιερά και τα όσιά της»
Για τον μακαριστό ιεράρχη, η ειρήνη ήταν το πολυτιμότερο αγαθό, αλλά τόνιζε ότι «η ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη και αξιοπρέπεια είναι υποδούλωση». Στα κηρύγματά του, καλούσε τον ελληνικό λαό σε πνευματική και εθνική αφύπνιση, ζητώντας ομόνοια και ενότητα απέναντι στις εξωτερικές προκλήσεις.
Έλεγε χαρακτηριστικά ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που επιδιώκει τη φιλία με όλους τους γείτονές της, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να παζαρέψει ούτε μια σπιθαμή από το Αιγαίο, ούτε ένα δικαίωμα από την εθνική της κυριαρχία. Οι προειδοποιήσεις του για την Κύπρο και το Θρακικό μέτωπο παραμένουν μέχρι και σήμερα συγκλονιστικά επίκαιρες, αποδεικνύοντας ότι ο Χριστόδουλος έβλεπε μπροστά από την εποχή του, λειτουργώντας ως ο άγρυπνος φρουρός του έθνους.
