Μια ενδιαφέρουσα και συνάμα παράδοξη γεωπολιτική στροφή παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στις σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης. O Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να έχει προκαλέσει έντονη δυσφορία και κόπωση, όχι στους παραδοσιακούς πολιτικούς του αντιπάλους, αλλά στους ίδιους τους ιδεολογικούς του συμμάχους: τους ηγέτες της ευρωπαϊκής σκληρής Δεξιάς και Ακροδεξιάς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΗΠΑ προς Ιράν: Τελεσίγραφο για τα πυρηνικά πριν τη Γενεύη
Ενώ θα περίμενε κανείς ότι η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο θα εγκαινίαζε μια «χρυσή εποχή» συνεργασίας με τις δυνάμεις που συμμερίζονται την αντι-παγκοσμιοποιητική του ατζέντα, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη. Το δόγμα «Πρώτα η Αμερική» φαίνεται πως προσκρούει πλέον στα εθνικά συμφέροντα των ευρωπαϊκών κρατών, δημιουργώντας τριβές ακόμη και με πολιτικούς που τον θεωρούσαν πρότυπο.
Η Κόπωση από τον Συνεχή Παρεμβατισμό
Το βασικό στοιχείο που αναδεικνύεται είναι η αίσθηση ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν αντιμετωπίζει τους Ευρωπαίους ομοϊδεάτες του ως ισότιμους εταίρους, αλλά ως πιόνια σε μια παγκόσμια σκακιέρα που εξυπηρετεί αποκλειστικά τα αμερικανικά συμφέροντα. Οι συνεχείς παρεμβάσεις του στα εσωτερικά ζητήματα της Ευρώπης, οι πιέσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών και η απρόβλεπτη εξωτερική του πολιτική έχουν αρχίσει να κουράζουν ακόμη και τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ζελένσκι: «Οι Ρώσοι ετοιμάζουν νέες μαζικές επιθέσεις
Ηγέτες που έχουν επενδύσει πολιτικά στην έννοια της Εθνικής Κυριαρχίας, δυσκολεύονται να δικαιολογήσουν στους ψηφοφόρους τους την πλήρη ευθυγράμμιση με τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον, όταν αυτές αντιβαίνουν στα συμφέροντα της δικής τους χώρας. Η εικόνα ενός ηγέτη που δέχεται εντολές από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι πολιτικά επιζήμια για κόμματα που προτάσσουν τον πατριωτισμό.
Η Οικονομική Σύγκρουση: Δασμοί και Εμπόριο
Ένα από τα μεγαλύτερα «αγκάθια» στη σχέση αυτή είναι η οικονομική πολιτική. Ο προστατευτισμός του Ντόναλντ Τραμπ και η απειλή για επιβολή νέων, οριζόντιων δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα δεν εξαιρούν τις χώρες που κυβερνώνται από φιλικές προς αυτόν δυνάμεις.
Όταν, για παράδειγμα, η αμερικανική διοίκηση απειλεί την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία ή τα αγροτικά προϊόντα, πλήττει άμεσα την εκλογική βάση κομμάτων της Δεξιάς στην Ιταλία, τη Γαλλία ή την Ουγγαρία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ιδεολογική συγγένεια μπαίνει σε δεύτερη μοίρα μπροστά στην οικονομική επιβίωση. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συνειδητοποιούν ότι για τον Τραμπ, το εμπόριο είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, όπου για να κερδίσει η Αμερική, πρέπει κάποιος άλλος να χάσει.
Ο Ρόλος της Τζόρτζια Μελόνι και του Βίκτορ Όρμπαν
Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα της Ιταλίδας Πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι, και του Ούγγρου Πρωθυπουργού, Βίκτορ Όρμπαν.
Η Τζόρτζια Μελόνι, αν και μοιράζεται κοινές ανησυχίες για τη μεταναστευτική πολιτική και την κοινωνική ατζέντα, έχει επιλέξει έναν δρόμο στενότερης συνεργασίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και το ΝΑΤΟ, προσπαθώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στον ευρωπαϊκό ρεαλισμό και τη φιλία με τις ΗΠΑ. Οι πιέσεις της Ουάσιγκτον για σκληρή στάση απέναντι στην Κίνα ή για συγκεκριμένες αμυντικές επιλογές δοκιμάζουν αυτές τις ισορροπίες.
Ο Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος θεωρείται ο στενότερος σύμμαχος του Τραμπ στην Ευρώπη, βρίσκεται επίσης σε δύσκολη θέση καθώς προσπαθεί να διαχειριστεί τις σχέσεις του με τη Ρωσία και την ΕΕ, ενώ παράλληλα καλείται να ακολουθήσει τους ρυθμούς που επιβάλλει ο Λευκός Οίκος.
Το Ζήτημα της Ουκρανίας και του ΝΑΤΟ
Η προσέγγιση του Ντόναλντ Τραμπ στον πόλεμο της Ουκρανίας και η στάση του απέναντι στο ΝΑΤΟ αποτελούν ένα ακόμη πεδίο τριβής. Ενώ μέρος της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς συμφωνεί με τη διακοπή της βοήθειας προς το Κίεβο, υπάρχει έντονος προβληματισμός για τις συνέπειες μιας πιθανής αμερικανικής αποχώρησης από την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η αβεβαιότητα που προκαλούν οι δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ για το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ δημιουργεί ανασφάλεια ακόμη και σε εθνικιστικά κόμματα, τα οποία αντιλαμβάνονται ότι χωρίς την αμερικανική ομπρέλα, η Ευρώπη είναι ευάλωτη. Η κόπωση, λοιπόν, προέρχεται από την έλλειψη σταθερότητας και την ανάγκη των Ευρωπαίων ηγετών να προσαρμόζονται συνεχώς στις μεταβαλλόμενες διαθέσεις της Ουάσιγκτον.
Συμπερασματικά, η σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με την ευρωπαϊκή Δεξιά περνάει μια φάση ωρίμανσης και απομυθοποίησης. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατανοούν ότι η ιδεολογική συγγένεια δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε ευνοϊκή μεταχείριση και ότι το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» μπορεί τελικά να σημαίνει «Μόνη της η Ευρώπη». Η δυσαρέσκεια αυτή, αν και συχνά εκφράζεται πίσω από κλειστές πόρτες, είναι πλέον ορατή και διαμορφώνει ένα νέο σκηνικό στις διατλαντικές σχέσεις.
