Οι επιστημονικές εξελίξεις αλλάζουν τα δεδομένα για εκατομμύρια ασθενείς, ενώ η πρόληψη και ο προσυμπτωματικός έλεγχος παραμένουν τα ισχυρότερα «όπλα» απέναντι στη νόσο, επισημαίνει η καθηγήτρια Θεραπευτικής - Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.
Ο όρος «επιζών από καρκίνο» περιλαμβάνει κάθε άτομο από τη στιγμή της διάγνωσης και μετά, ανεξαρτήτως σταδίου ή θεραπευτικής πορείας, αναδεικνύοντας ότι ο καρκίνος δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά μια θανατηφόρο νόσο, αλλά ολοένα συχνότερα μια κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, να ελεγχθεί μακροχρόνια ή ακόμη και να ιαθεί, τονίζει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής και παθολόγος στην Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα».
Η επανάσταση της ιατρικής ακριβείας
Τα τελευταία είκοσι χρόνια, σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Ψαλτοπούλου, η ογκολογία έχει γνωρίσει τη μεγαλύτερη ίσως επιστημονική πρόοδο στην ιστορία της.
Η καλύτερη κατανόηση του μοριακού υπόβαθρου των κακοηθειών, η ανάπτυξη βιοδεικτών πρόγνωσης και πρόβλεψης ανταπόκρισης στη θεραπεία, καθώς και η αξιοποίηση των γενετικών και μοριακών χαρακτηριστικών των όγκων έχουν αλλάξει ριζικά τη φυσική ιστορία πολλών μορφών καρκίνου.
Όπως επισημαίνει, οι εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology (ASCO 2026) επιβεβαιώνουν ότι η σύγχρονη ογκολογία μετατοπίζεται από τις γενικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις προς την εξατομικευμένη ιατρική ακριβείας.
Σήμερα, η επιλογή της θεραπείας βασίζεται ολοένα και περισσότερο στα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου, στο ανοσολογικό του προφίλ και στη βιολογία της νόσου κάθε ασθενούς.
Ανοσοθεραπεία και νέες στοχευμένες θεραπείες
Ιδιαίτερα σημαντική παραμένει η συμβολή της ανοσοθεραπείας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Καρκίνος στόματος: Τα δημοφιλή ροφήματα που αυξάνουν την απειλή – Ένα την ημέρα πενταπλασιάζει τον κίνδυνο
Όπως εξηγεί η κ. Ψαλτοπούλου, οι αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (immune checkpoint inhibitors) έχουν αλλάξει την πρόγνωση πολλών κακοηθειών, μεταξύ των οποίων το μελάνωμα, ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα, ο καρκίνος του νεφρού, ο ουροθηλιακός καρκίνος και αρκετοί γυναικολογικοί καρκίνοι.
«Οι μακροχρόνιες καμπύλες επιβίωσης που παρατηρούνται πλέον σε μέρος των ασθενών ήταν αδιανόητες πριν από μία δεκαετία», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα antibody-drug conjugates (ADCs), τα οποία συνδυάζουν τη μοριακή στόχευση με τη δράση ισχυρών αντικαρκινικών φαρμάκων. Η επιτυχία τους στον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα, του στομάχου και της ουροδόχου κύστης έχει ήδη οδηγήσει στη διεύρυνση των ενδείξεών τους και σε άλλες μορφές καρκίνου.
Εξίσου ενθαρρυντικά είναι τα πρώτα αποτελέσματα από τα διειδικά αντισώματα (bispecific antibodies), τις κυτταρικές θεραπείες και άλλες καινοτόμες ανοσολογικές προσεγγίσεις που παρουσιάστηκαν στο ASCO 2026.
Θεραπείες που μεταφέρονται στα πρώιμα στάδια της νόσου
Σύμφωνα με την κ. Ψαλτοπούλου, μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών είναι ότι οι νέες θεραπείες δεν εφαρμόζονται πλέον μόνο σε προχωρημένα στάδια της νόσου.
Σημαντικές μελέτες που παρουσιάστηκαν φέτος έδειξαν ότι η χορήγηση ανοσοθεραπείας, ορμονοθεραπείας ή στοχευμένων παραγόντων πριν ή μετά τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής.
Στόχος αυτής της στρατηγικής δεν είναι μόνο η παράταση της επιβίωσης, αλλά και η αύξηση των ποσοστών οριστικής ίασης.
Η πρόληψη παραμένει το ισχυρότερο όπλο
Παρά τη θεαματική πρόοδο των θεραπειών, η κ. Ψαλτοπούλου τονίζει ότι καμία επιστημονική εξέλιξη δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι σημαντικό ποσοστό των κακοηθειών συνδέεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως:
το κάπνισμα
η παχυσαρκία
η καθιστική ζωή
η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
η ανθυγιεινή διατροφή
η έκθεση σε καρκινογόνους περιβαλλοντικούς παράγοντες και ογκογόνους ιούς
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Καρκίνος παχέος εντέρου: Βιοδείκτης στα λύματα επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση των περιοχών κινδύνου
Παράλληλα, τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου εξακολουθούν να αποτελούν βασικό πυλώνα της αντικαρκινικής στρατηγικής.
Η μαστογραφία, η κολονοσκόπηση, ο έλεγχος για τον HPV και οι σύγχρονες απεικονιστικές εξετάσεις σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου επιτρέπουν τη διάγνωση της νόσου σε πρώιμα στάδια, όταν οι πιθανότητες ίασης είναι σημαντικά υψηλότερες.
Περισσότεροι επιζώντες, καλύτερη ποιότητα ζωής
Όπως υπογραμμίζει η κ. Ψαλτοπούλου, η Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων από τον Καρκίνο αποτελεί ταυτόχρονα ημέρα εορτασμού και ευαισθητοποίησης.
Τιμά τους ανθρώπους που αντιμετώπισαν ή συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τη νόσο, αναδεικνύει τη σημασία της επιστημονικής έρευνας και υπενθυμίζει ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες μπορούν να μετατρέψουν τον καρκίνο από μια δυνητικά θανατηφόρο νόσο σε μια κατάσταση με ολοένα καλύτερη πρόγνωση και ποιότητα ζωής.
«Η μάχη κατά του καρκίνου συνεχίζεται, αλλά σήμερα περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ έχουν τη δυνατότητα όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να ζήσουν για πολλά χρόνια με καλή λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής μετά τη διάγνωση της νόσου», καταλήγει.
