Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τρίτη (3 Νοεμβρίου) ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, βάσει της οποίας η Ουάσιγκτον θα διακόψει την ετήσια χρηματοδότηση ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ισραήλ μετά το τρέχον έτος, διατηρώντας ωστόσο την πώληση όπλων προς τον στενό σύμμαχό της στη Μέση Ανατολή, αναφέρει Διεθνές ΜΜΕ, επισημαίνοντας:
Ο Τράμπ διακόπτει την ετήσια χρηματοδότηση προς το Ισραήλ από το 2027
Σε μια αιφνιδιαστική ανακοίνωση- την ώρα που οι Αμερικανοί ψηφοφόροι προσέρχονταν στις κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές— ο ίδιος παρουσίασε την κίνηση αυτή ως μέσο για την εξάλειψη ενός «αρνητικού επιχειρήματος» που, όπως υποστήριξε, χρησιμοποιούσαν οι αριστεροί Δημοκρατικοί εναντίον των Ρεπουμπλικανών, με αφορμή τη στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ.
Ο Τραμπ δεν έδωσε λεπτομέρειες ούτε εξήγησε πώς θα διακοπεί η χρηματοδότηση στο τέλος του έτους, δεδομένου ότι το Μνημόνιο Συνεννόησης, το οποίο προβλέπει ετήσια αμερικανική στρατιωτική βοήθεια ύψους 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ισραήλ, παραμένει σε ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2028.
Ωστόσο, φάνηκε να αναγνωρίζει ότι η βοήθεια προς το Ισραήλ —η οποία δεν αποτελεί πλέον το ακλόνητο σημείο διακομματικής συναίνεσης που ήταν επί δεκαετίες— έχει μετατραπεί για τον ίδιο σε πολιτικό βάρος μεταξύ ορισμένων ψηφοφόρων.
Ελιγμός Τράμπ την ημέρα των εκλογών ή σημαντική μεταβολή στις σχέσεις Τελ Αβιβ-Ουάσιγκτον;
Αναλυτές εκτίμησαν ότι η δήλωσή του έγινε σκόπιμα τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, ως ένας ελιγμός ενόψει της ημέρας των εκλογών.
Ήδη διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με το πώς θα διαμορφωθεί η βοήθεια της Ουάσιγκτον προς το Ισραήλ μετά το 2028, ενώ ο Νετανιάχου είχε δηλώσει προηγουμένως ότι αναμένει τη σταδιακή μείωση της αμερικανικής βοήθειας με την πάροδο του χρόνου.
Ο Τραμπ, πάντως, έδειξε να έχει λάβει οριστική απόφαση για μια κίνηση που σηματοδοτεί σημαντική μεταβολή στις σχέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ, και μάλιστα σε μια περίοδο που οι δύο χώρες βρίσκονται σε σύγκρουση με το Ιράν, περισσότερο από οκτώ μήνες μετά την κοινή επίθεση που εξαπέλυσαν κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Τραμπ δήλωσε στην εκπομπή «Fox & Friends» του δικτύου Fox News ότι το Ισραήλ δεν χρειάζεται πλέον τη χρηματοδότηση και ότι ορισμένοι Δημοκρατικοί και αριστεροί πολιτικοί χρησιμοποιούν την αμερικανική οικονομική στήριξη προς το Ισραήλ για να ασκήσουν κριτική στους Ρεπουμπλικανούς.
Η υποστήριξη της Αμερικανικής κοινής γνώμης προς το Ισραήλ έχει μειωθεί λογω Γάζας
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η συνολική υποστήριξη της αμερικανικής κοινής γνώμης προς το Ισραήλ έχει μειωθεί, κυρίως εξαιτίας του πολέμου στη Γάζα.
«Όσον αφορά τις πληρωμές προς το Ισραήλ, ο Μπίμπι Νετανιάχου κι εγώ είχαμε συμφωνήσει να δίνουμε στο Ισραήλ 4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, αλλά πριν από μήνες καταλήξαμε σε συμφωνία να σταματήσουμε αυτή τη χρηματοδότηση», ανέφερε ο Τραμπ.
«Έχουμε ήδη συμφωνήσει ότι μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους δεν θα καταβάλλουμε χρήματα στο Ισραήλ. Φυσικά, θα βοηθήσουμε το Ισραήλ εάν παραστεί ανάγκη», πρόσθεσε.
Το μέλλον της ηγεσίας στο Ισραήλ παραμένει αβέβαιο μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου.
Τα αποτελέσματα άνοιξαν τον δρόμο για διαπραγματεύσεις σχετικά με τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, οι οποίες αναμένεται να είναι μακροχρόνιες.
Η παρέμβαση Άιζενκοτ
Ούτε ο Λευκός Οίκος ούτε το γραφείο του Νετανιάχου ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα του πρακτορείου Reuters για σχολιασμό.
Ωστόσο, ο Γκάντι Άιζενκοτ, ηγέτης του αντίπαλου μπλοκ που επιδιώκει την απομάκρυνση του Νετανιάχου, έγραψε στο X: «Το γεγονός ότι ο μηχανισμός ασφαλείας, μαζί με τους Ισραηλινούς πολίτες, πληροφορείται για μια αλλαγή στο πλαίσιο των στρατηγικών σχέσεων μέσω των μέσων ενημέρωσης, αναδεικνύει πόσο πραγματικό κίνδυνο συνιστά η στάση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε σε αυτόν και πρέπει να τον αντικαταστήσουμε».
Κριτική κατά του Ισραήλ
Η δημόσια υποστήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ έχει μειωθεί, ιδίως μεταξύ των Δημοκρατικών, μετά τη σκληρή απάντηση του Ισραήλ στη Γάζα, η οποία ακολούθησε τη φονική διασυνοριακή επίθεση που εξαπέλυσε η Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Πανεπιστημίου Quinnipiac τον Ιούνιο, το 48% των ψηφοφόρων και το 66% των Δημοκρατικών πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ παρέχουν υπερβολική στήριξη στο Ισραήλ — ποσοστά αυξημένα σε σχέση με το 16% και το 20% αντίστοιχα, όταν τέθηκε για πρώτη φορά το σχετικό ερώτημα το 2017.
Οι δημοσκοπήσεις και οι αναλυτές εκτιμούσαν ότι οι Δημοκρατικοί θα αποσπάσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας από τους Ρεπουμπλικανούς του Τραμπ στις εκλογές, όπερ και εγένετο.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της βενζίνης στις ΗΠΑ και σε πτώση των ποσοστών αποδοχής του Τραμπ.
«Το περίεργο ζήτημα είναι η χρονική στιγμή», δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (Center for Strategic and International Studies), μια δεξαμενή σκέψης στην Ουάσιγκτον.
«Γιατί ο πρόεδρος Τραμπ το ανακοίνωσε την ημέρα των εκλογών; Και γιατί το ανακοίνωσε εν μέσω εικασιών ότι μια μεγάλη κοινή αμερικανο-ισραηλινή στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν ενδέχεται να είναι ζήτημα ημερών;»
Ενώ ορισμένοι Αμερικανοί υποστηρικτές του Ισραήλ προέτρεψαν τον Τραμπ να επανεξετάσει την απόφασή του και, αντ' αυτού, να μειώσει σταδιακά τη χρηματοδότηση, ο Αμερικανός βουλευτής Ρο Κάνα, ένας προοδευτικός Δημοκρατικός από την Καλιφόρνια, ανέφερε στο X ότι η «μηδενική βοήθεια προς το Ισραήλ» θα αποτελέσει μέρος της ατζέντας του κόμματός του, εφόσον αυτό αποκτήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον δήλωσε στο CNN: «Αυτό που πραγματικά με ενόχλησε είναι ότι οι Ισραηλινοί δεν γνώριζαν τίποτα γι' αυτό».
Το "by-pass" Τράμπ με την εμβάθυνση των αμερικανο-ισραηλινών δεσμών στον τομέα της στρατιωτικής τεχνολογίας
Το Κογκρέσο ψήφισε νόμο το 2020 που εγκρίνει τη χρηματοδότηση προς το Ισραήλ, ωστόσο η Γερουσία και η Βουλή των Αντιπροσώπων οφείλουν να εγκρίνουν κάθε χρόνο τα σχετικά νομοσχέδια περί πιστώσεων, προκειμένου να διατεθούν και να εκταμιευθούν τα κονδύλια.
Σε συνέντευξή του σε ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο τον Οκτώβριο, ο Νετανιάχου δήλωσε: «Αν νομίζετε ότι θα συνεχίσουμε να λαμβάνουμε αυτό που εξασφάλισα δύο φορές —δηλαδή δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανική βοήθεια για τον αμυντικό προϋπολογισμό—, προετοιμαστείτε και συνηθίστε στην ιδέα ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, διότι η Αμερική έχει αλλάξει».
Ενόψει της πιθανής μείωσης της αμερικανικής οικονομικής στήριξης τα επόμενα χρόνια, η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ ενέκρινε το περασμένο καλοκαίρι μια διάταξη σε αμυντικό νομοσχέδιο, η οποία αποσκοπεί στην εμβάθυνση των αμερικανο-ισραηλινών δεσμών στον τομέα της στρατιωτικής τεχνολογίας.
Η διάταξη του Νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας του 2027, γνωστή ως «Τμήμα 219» (Section 219), προβλέπει μια πολύ βαθύτερη αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών. Δεκάδες ΜΚΟ χαρακτήρισαν την ιδέα «εξαιρετικά επικίνδυνη» και κάλεσαν τους Αμερικανούς νομοθέτες να την αποσύρουν.