Αν υπάρχει ένα πράγμα στο οποίο η Ελλάδα παραμένει παγκόσμια πρωταθλήτρια, αυτό είναι η «διπλωματική ευγένεια» που αγγίζει τα όρια της εθνικής αφέλειας. Την ώρα που εμείς παλεύουμε δεκαετίες για ένα μάρμαρο, μια επιγραφή ή ένα κλεμμένο αγαλματίδιο, με τις διεθνείς υπηρεσίες να μας βγάζουν την ψυχή, ήρθαν οι τουρκικές αρχές και μας πήραν τη μπουκιά από το στόμα. Ή μάλλον, τους την προσφέραμε στο πιάτο.
Ο Τούρκος Υπουργός Πολιτισμού, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι, με ένα χαμόγελο μέχρι τα αυτιά, αποκάλυψε ότι η Ελλάδα τούς επέστρεψε «πακέτο» 1.055 αρχαία νομίσματα. Τα νομίσματα είχαν κατασχεθεί από τις ελληνικές αρχές το 2025 και, με συνοπτικές διαδικασίες (ούτε δύο χρόνια δεν πέρασαν), ταυτοποιήθηκαν ως προϊόντα λαθραίας διακίνησης από την Τουρκία και πήραν τον δρόμο της επιστροφής.
Το timing; Εξαιρετικό. Η ανακοίνωση έγινε πανηγυρικά κατά τη διάρκεια του πρώτου Πολιτιστικού Φόρουμ Τουρκίας-Ελλάδας στην Καππαδοκία. Εκεί όπου η δική μας Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ξεναγήθηκε στην Εκκλησία Τοκαλί, θαυμάζοντας την «αποκατάσταση» των χριστιανικών μνημείων από τις τουρκικές αρχές – τις ίδιες αρχές που μετέτρεψαν την Αγιά Σοφιά και τη Μονή της Χώρας σε τζαμιά. Αλλά προφανώς, αυτά είναι «ψιλά γράμματα» μπροστά στις «πολιτιστικές γέφυρες».
«Ποιητική αλληλεγγύη» και θεωρητικά χτυπήματα στην πλάτη
Η κ. Μενδώνη, πιστή στο πνεύμα της ελληνοτουρκικής φιλίας, δήλωσε με περίσσιο λυρισμό:
«Ο πολιτισμός δεν είναι απλώς ένας ακόμη τομέας διμερούς συνεργασίας. Είναι ίσως το βαθύτερο και πιο ανθεκτικό πεδίο επικοινωνίας μεταξύ των κοινωνιών μας... Η προστασία του δεν αποτελεί μόνο εθνική υποχρέωση. Είναι μια παγκόσμια ευθύνη».
Ωραία τα λόγια, γεμάτα οικουμενικότητα και ανώτερα νοήματα. Στην πράξη, όμως, η Ελλάδα εμφανίζεται για άλλη μια φορά ως το «καλό παιδί» της γειτονιάς: επιστρέφει αμέσως ό,τι της ζητείται, τηρεί το διεθνές δίκαιο κατά γράμμα και εισπράττει ως αντάλλαγμα... υποσχέσεις.
Το «τυρί» της Τουρκίας: Στήριξη για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα
Για να χρυσώσει το χάπι της επιστροφής των 1.055 νομισμάτων, ο κ. Ερσόι πέταξε το απόλυτο διπλωματικό πυροτέχνημα: δήλωσε ότι η Τουρκία στηρίζει την Ελλάδα στον αγώνα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η πραγματικότητα: Η Τουρκία στηρίζει ένα αίτημα που αφορά το Βρετανικό Μουσείο. Δεν της κοστίζει απολύτως τίποτα, δεν δίνει δικά της εκθέματα και κερδίζει το προφίλ του «προστάτη της παγκόσμιας κληρονομιάς».
Το παράδοξο: Την ίδια ώρα που η Άγκυρα κόπτεται για το «ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο» των ελληνικών μνημείων στο Λονδίνο, χιλιάδες ελληνικές και βυζαντινές αρχαιότητες εντός της Τουρκίας υποβαθμίζονται, αλλάζουν χρήση ή «τουρκοποιούνται» συστηματικά.
Γιατί είμαστε για κλάματα;
Η ελληνική εξωτερική και πολιτιστική πολιτική συνεχίζει να επενδύει στην «τακτική του καλού παιδιού». Παραδώσαμε πάνω από χίλια αρχαία αντικείμενα χωρίς να θέσουμε ως όρο ή ως μοχλό πίεσης την επιστροφή/προστασία συγκεκριμένων ελληνικών κειμηλίων που βρίσκονται σε τουρκικά μουσεία, ούτε καν τη διασφάλιση του σεβασμού των χριστιανικών μνημείων που βεβηλώνονται.
Ενώ η Τουρκία ασκεί πολιτική ακόμα και στον πολιτισμό, εμείς απαντάμε με «βαθύτερα πεδία επικοινωνίας» και «κοινές εμπειρίες στην Ανατολική Μεσόγειο». Κερδισμένη, για άλλη μια φορά, η Άγκυρα: πήρε πίσω τα αρχαία της, έκανε δημόσιες σχέσεις στην Καππαδοκία και μας υποσχέθηκε ότι θα... «μαλώσει» τους Βρετανούς για τα Μάρμαρα.
