Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Ακριβώς όπως η παλιά χανσεατική πόλη του Ντάντσιχ (σημερινό Γκντανσκ) αποτέλεσε μία από τις σημαντικές αφορμές για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έτσι και η παλιά χανσεατική πόλη του Καλίνινγκραντ, το πρώην Κένιγκσμπεργκ, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε σημείο ανάφλεξης για έναν Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υποστηρίζει ο συγγραφέας Τζον Λικ.
Ο Λικ εκφράζει την ανησυχία του για την κατάσταση στη Δύση, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να διαθέτουν μια συνεκτική στρατηγική για μια ενδεχόμενη πολεμική αναμέτρηση με τη Ρωσία. Κατά την άποψή του, η σημερινή πολιτική οδηγεί περισσότερο σε κλιμάκωση, ενεργειακές πιέσεις και οικονομικές συνέπειες για τους Ευρωπαίους πολίτες παρά σε μια σαφή στρατηγική εξόδου από την κρίση.
Ο συγγραφέας επικρίνει ιδιαίτερα τη βρετανική και γερμανική πολιτική, επισημαίνοντας τη διαφορά ανάμεσα στο μέγεθος των ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων και στις στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας. Παράλληλα, αναφέρεται στην επιστροφή της Γερμανίας στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής άμυνας, υποστηρίζοντας ότι η ιστορική εμπειρία θα έπρεπε να λειτουργεί ως προειδοποίηση.
Ο Λικ υπενθυμίζει μάλιστα τη γνωστή ρήση που αποδίδεται στον πρώτο Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Λόρδο Hastings Ismay, σύμφωνα με την οποία σκοπός της Συμμαχίας ήταν «να κρατήσει τους Ρώσους έξω, τους Αμερικανούς μέσα και τους Γερμανούς κάτω».
Το Καλίνινγκραντ στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει ο συγγραφέας στις πρόσφατες αναφορές γύρω από το Καλίνινγκραντ.
Σύμφωνα με τον Λικ, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναφέρθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026 στον ρωσικό θύλακα, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη επίθεση του ΝΑΤΟ εναντίον του θα μπορούσε να οδηγήσει τη Μόσχα στην εξέταση όλων των διαθέσιμων στρατιωτικών επιλογών.
Παράλληλα, ο Πούτιν φέρεται να δήλωσε ότι η Ρωσία δεν σχεδιάζει επίθεση στην Ευρώπη και ότι δεν απειλεί κανέναν, αλλά θα απαντήσει σε οποιαδήποτε ενέργεια θεωρήσει επιθετική.
Ο Λικ συνδέει τις δηλώσεις αυτές με ρωσικές διπλωματικές προειδοποιήσεις σχετικά με το ενδεχόμενο αποκλεισμού του Καλίνινγκραντ. Όπως αναφέρει, ρωσικές διπλωματικές αποστολές στην Ευρώπη υποστήριξαν ότι η Μόσχα διαθέτει πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες το ΝΑΤΟ εξετάζει αεροπορικό και θαλάσσιο αποκλεισμό της περιοχής.
Από την πλευρά του, το ΝΑΤΟ υποστηρίζει ότι η στρατιωτική του παρουσία στην ανατολική πτέρυγα αφορά την άμυνα των κρατών-μελών και όχι σχέδιο κατάληψης ή απομόνωσης του Καλίνινγκραντ. Η Μόσχα, ωστόσο, ερμηνεύει διαφορετικά αυτές τις κινήσεις, θεωρώντας ότι εντάσσονται σε μια ευρύτερη κλιμάκωση.
Από το Ντάντσιχ στο Καλίνινγκραντ
Ο συγγραφέας επιχειρεί μια ιστορική παραλληλία με το Ντάντσιχ.
Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Συνθήκη των Βερσαλλιών του 1919 δημιούργησε την Ελεύθερη Πόλη του Ντάντσιχ υπό την εποπτεία της Κοινωνίας των Εθνών, ενώ η Πολωνία απέκτησε ειδικά δικαιώματα στο λιμάνι, στα τελωνεία και στις εξωτερικές σχέσεις.
Παράλληλα, ο λεγόμενος Πολωνικός Διάδρομος χώρισε την Ανατολική Πρωσία από την υπόλοιπη Γερμανία. Ο Χίτλερ χρησιμοποίησε το ζήτημα του Ντάντσιχ και του Διαδρόμου ως μέρος της επιχειρηματολογίας του πριν από την έναρξη του πολέμου.
Την 1η Σεπτεμβρίου 1939, το γερμανικό θωρηκτό Schleswig-Holstein άνοιξε πυρ εναντίον της πολωνικής στρατιωτικής θέσης στη Βέστερπλάτε. Ακολούθησε η γερμανική εισβολή στην Πολωνία και, δύο ημέρες αργότερα, η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία.
Για τον Τζον Λικ, η ιστορική αυτή αναλογία αποτελεί προειδοποίηση για το τι θα μπορούσε να συμβεί εάν το Καλίνινγκραντ μετατραπεί σε επίκεντρο μιας άμεσης αντιπαράθεσης Ρωσίας και ΝΑΤΟ.
Ο ίδιος εκτιμά ότι ένας ναυτικός αποκλεισμός ή μια προσπάθεια περικύκλωσης του ρωσικού θύλακα θα μπορούσε να προκαλέσει ιδιαίτερα επικίνδυνη αντίδραση από τη Μόσχα.
Η Ουκρανία και η χαμένη ευκαιρία της ουδετερότητας
Ο Λικ υποστηρίζει ότι μια πιο συνετή επιλογή θα ήταν η αναζήτηση διπλωματικής λύσης για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται στις ρωσικές προτάσεις του 2021 για ουδετερότητα της Ουκρανίας και υποστηρίζει ότι η Δύση θα μπορούσε να είχε εξετάσει μια συμφωνία αντί να οδηγηθεί στην πολεμική αναμέτρηση που ακολούθησε.
Ο συγγραφέας επικαλείται επίσης παλαιότερη δήλωση του πρώην Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ σχετικά με το ρωσικό προσχέδιο συνθήκης του φθινοπώρου του 2021, το οποίο προέβλεπε περιορισμούς στην περαιτέρω επέκταση του ΝΑΤΟ.
Κατά τον Λικ, μια συμφωνία ουδετερότητας στα πρότυπα της Αυστρίας θα μπορούσε να είχε αποτελέσει εναλλακτική οδό.
Ο Καντ και η «αιώνια ειρήνη»
Στο τέλος του κειμένου του, ο Τζον Λικ στρέφεται στον πιο διάσημο γιο του Κένιγκσμπεργκ, τον Γερμανό φιλόσοφο Ιμμάνουελ Καντ.
Στο έργο του «Προς την Αιώνια Ειρήνη» του 1795, ο Καντ αντιμετώπισε τον πόλεμο ως κατάσταση που η ανθρώπινη λογική και η πολιτική οργάνωση θα έπρεπε να υπερβούν. Υποστήριζε ότι η ειρήνη δεν μπορεί να στηρίζεται απλώς σε προσωρινές ανακωχές, αλλά απαιτεί θεσμούς και κανόνες που καθιστούν τον πόλεμο ολοένα δυσκολότερο.
Ο Λικ υπενθυμίζει επίσης τη χαρακτηριστική καντιανή προειδοποίηση για έναν πόλεμο αμοιβαίας εξόντωσης, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια «αιώνια ειρήνη» μόνο μέσα από ένα απέραντο νεκροταφείο της ανθρωπότητας.
Ο Καντ έθετε συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την ειρήνη: οι συνθήκες δεν θα πρέπει να κρύβουν τις προϋποθέσεις ενός νέου πολέμου, τα κράτη δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ιδιοκτησία, οι μόνιμοι στρατοί πρέπει σταδιακά να περιορίζονται, τα κράτη δεν πρέπει να παρεμβαίνουν βίαια στο εσωτερικό άλλων κρατών και οι πολεμικές πρακτικές δεν πρέπει να καταστρέφουν κάθε δυνατότητα μελλοντικής εμπιστοσύνης.
Παράλληλα, ο Καντ πρότεινε μια ένωση ελεύθερων κρατών, ένα foedus pacificum, αντί για μια παγκόσμια μοναρχία, την οποία θεωρούσε πιθανό δρόμο προς τον δεσποτισμό.
Για τον Τζον Λικ, οι ιδέες του Καντ αποκτούν ιδιαίτερη επικαιρότητα σε μια εποχή κατά την οποία μια κρίση γύρω από το Καλίνινγκραντ θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να μετατραπεί από περιφερειακή αντιπαράθεση σε πολύ ευρύτερη σύγκρουση.
Το βασικό μήνυμα του συγγραφέα είναι σαφές: όταν μια γεωπολιτική κρίση συνδυάζεται με στρατιωτικές ασκήσεις, αμοιβαίες απειλές και πυρηνική αποτροπή, η διπλωματία δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά μηχανισμό αποτροπής μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
