Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Φανταστείτε ένα ελληνικό F-16 να πετά δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από μια περιοχή ενδιαφέροντος και, χωρίς να χρειάζεται να πλησιάσει, να μπορεί να δημιουργήσει από αέρος έναν λεπτομερή ψηφιακό χάρτη του εδάφους, να εντοπίσει κινούμενα οχήματα ή σκάφη και να στείλει τις πληροφορίες σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σε επίγειους σταθμούς. Και όλα αυτά όχι με μια κλασική κάμερα, αλλά με ένα ραντάρ AESA που μπορεί να λειτουργεί ημέρα και νύχτα, μέσα σε σύννεφα, βροχή, καπνό και περιορισμένη ορατότητα.
Αυτό ακριβώς είναι το ELM-2060PES της ισραηλινής IAI-ELTA, ένα νέο ατρακτίδιο αναγνώρισης που παρουσιάστηκε πρόσφατα στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας και πλέον βρίσκεται στο ελληνικό ενδιαφέρον. Στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, εκπρόσωποι της IAI-ELTA συναντήθηκαν με επιτελείς του ΓΕΑ, του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας και του Εργοστασίου Τηλεπικοινωνιακών Ηλεκτρονικών Μέσων, με αντικείμενο την παρουσίαση του συγκεκριμένου συστήματος.
Και αν τελικά το ELM-2060PES ενταχθεί στον ελληνικό στόλο F-16, δεν θα μιλάμε απλώς για ένα ακόμη ατρακτίδιο. Θα μιλάμε για την προσθήκη μιας εξειδικευμένης δυνατότητας ISR, δηλαδή Πληροφοριών, Επιτήρησης και Αναγνώρισης, που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Πολεμική Αεροπορία βλέπει το πεδίο της μάχης.
Τι ακριβώς είναι λοιπόν το ELM-2060PES και γιατί έχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για τα ελληνικά F-16;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
PAC-3 MSE: Η Ελλάδα ένα βήμα πριν αποκτήσει το φονικότερο σύστημα αεράμυνας στην ιστορία της
Τι Ακριβώς Είναι
Το ELM-2060PES είναι η νέα γενιά της οικογένειας ELM-2060 της IAI-ELTA. Η βασική του διαφορά από την παλαιότερη ELM-2060P είναι ότι χρησιμοποιεί πλήρως τεχνολογία AESA, δηλαδή Active Electronically Scanned Array, για τις λειτουργίες SAR και GMTI. Η ίδια η IAI το περιγράφει ως ένα αυτόνομο αερομεταφερόμενο σύστημα ραντάρ, το οποίο τοποθετείται σε αποσπώμενο ατρακτίδιο στο κεντρικό σημείο ανάρτησης του μαχητικού.
Η πρώτη βασική λειτουργία είναι το SAR, το Synthetic Aperture Radar. Με απλά λόγια, το αεροσκάφος πετά και το ραντάρ συλλέγει διαδοχικά μετρήσεις του εδάφους, τις οποίες στη συνέχεια επεξεργάζεται ώστε να δημιουργήσει εξαιρετικά λεπτομερείς εικόνες. Το σημαντικό είναι ότι δεν χρειάζεται να υπάρχει οπτική επαφή όπως σε μια κάμερα.
Έτσι, το σύστημα μπορεί να λειτουργεί ημέρα και νύχτα και σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες, ενώ η IAI αναφέρει ότι οι εικόνες που παράγει μπορούν να προσεγγίζουν φωτογραφική ποιότητα. Το ELM-2060PES υποστηρίζει επίσης διαφορετικές λειτουργίες SAR, όπως ευρείας περιοχής κάλυψη και υψηλής ανάλυσης εξέταση συγκεκριμένων περιοχών ενδιαφέροντος.
Η δεύτερη κρίσιμη δυνατότητα είναι το GMTI, Ground Moving Target Indication. Εδώ το σύστημα δεν ενδιαφέρεται μόνο για το πώς είναι μια περιοχή, αλλά για το τι κινείται μέσα σε αυτήν. Οχήματα, τεθωρακισμένα, φορτηγά ή ακόμη και σκάφη μπορούν να εντοπίζονται και να παρακολουθούνται ως κινούμενοι στόχοι.
Και υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό στοιχείο: το ELM-2060PES διαθέτει αμφίδρομο Line-of-Sight datalink, ώστε τα δεδομένα να μπορούν να μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο προς Ground Exploitation Station για περαιτέρω ανάλυση και αξιοποίηση.
Μετατρέπει F-16 σε «Ιπτάμενα Υπερ-Ραντάρ»
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο επιχειρησιακό ενδιαφέρον για την Ελλάδα.
Ένα F-16 που μεταφέρει ELM-2060PES δεν γίνεται ξαφνικά αεροσκάφος ηλεκτρονικού πολέμου ούτε αποκτά ένα δεύτερο ραντάρ αέρος-αέρος. Το pod έχει διαφορετική αποστολή: να κοιτάζει το έδαφος και τη θάλασσα και να παράγει πληροφορίες που μπορούν να αξιοποιηθούν από το σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Σκεφτείτε, για παράδειγμα, μια περίοδο αυξημένης έντασης στο Αιγαίο. Ένα F-16 με το ELM-2060PES θα μπορούσε να εκτελέσει αποστολή αναγνώρισης μιας μεγάλης περιοχής χωρίς να χρειάζεται να πετάξει ακριβώς πάνω από αυτήν. Σε μια πρώτη φάση, το SAR θα μπορούσε να δημιουργήσει εικόνα της περιοχής και να εντοπίσει αλλαγές ή αντικείμενα ενδιαφέροντος.
Στη συνέχεια, εάν στην ίδια περιοχή υπάρχουν κινούμενες μονάδες, το GMTI μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ξεχωρίσει την κίνηση από το στατικό υπόβαθρο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν το ζητούμενο δεν είναι απλώς «τι υπάρχει εκεί», αλλά «τι μετακινείται και προς τα πού».
Το ίδιο ισχύει και για ναυτικές αποστολές. Η δυνατότητα εντοπισμού κινούμενων στόχων μπορεί να δώσει στο σύστημα χρησιμότητα και πάνω από θαλάσσιες περιοχές, ενώ η εικόνα SAR μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αναγνώριση λιμενικών εγκαταστάσεων, υποδομών ή άλλων σταθερών αντικειμένων ενδιαφέροντος.
Και υπάρχει ακόμη ένα κρίσιμο σενάριο: το Battle Damage Assessment. Μετά από ένα πλήγμα, το αεροσκάφος μπορεί να επιστρέψει στην περιοχή και να συγκρίνει την κατάσταση των στόχων με προηγούμενες εικόνες. Έτσι, η αναγνώριση δεν σταματά τη στιγμή της επίθεσης, αλλά συνεχίζεται και μετά από αυτήν. Η IAI αναφέρει ρητά το BDA, την υποστήριξη precision strike και την επιτήρηση Time Critical Targets ως αποστολές του συστήματος.
Πώς θα Βοηθήσει την ΠΑ
Η Ελλάδα έχει ένα πολύ μεγάλο πλεονέκτημα σε ένα πιθανό πρόγραμμα ELM-2060PES: ήδη υπάρχει εμπειρία με την προηγούμενη οικογένεια ELM-2060P.
Το reference που εξετάζουμε αναφέρει ότι η Πολεμική Αεροπορία έχει χρησιμοποιήσει την παλαιότερη ELM-2060P και ότι υπάρχει σχετική εξοικείωση σε επίπεδο υποδομής και υποστήριξης. Παράλληλα, το νέο PES έχει σχεδιαστεί ώστε να εγκαθίσταται σε τυπικό κεντρικό φορέα μαχητικού αεροσκάφους, γεγονός που μειώνει θεωρητικά την πολυπλοκότητα της εγκατάστασης σε σχέση με την ανάπτυξη ενός εντελώς νέου αεροσκάφους αναγνώρισης.
Το ακόμη σημαντικότερο όμως είναι ότι η συγκεκριμένη λύση δεν απαιτεί να μετατρέψεις ένα F-16 σε ξεχωριστό αεροσκάφος αναγνώρισης. Το ίδιο μαχητικό μπορεί, ανάλογα με την αποστολή και τη διαμόρφωσή του, να χρησιμοποιηθεί ως μαχητικό ή ως πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη αξία για έναν στόλο όπως ο ελληνικός, όπου η διαθεσιμότητα κάθε μαχητικού είναι κρίσιμη.
Υπάρχει όμως και μια παρανόηση που πρέπει να ξεκαθαρίσουμε. Το ELM-2060PES δεν αντικαθιστά το ραντάρ του F-16 και δεν κάνει το αεροσκάφος «υπερ-ραντάρ» με την έννοια ότι αποκτά τεράστια επιπλέον εμβέλεια αεροπορικής μάχης. Η πραγματική αξία του είναι διαφορετική: προσθέτει στο μαχητικό ένα εξειδικευμένο ραντάρ επιτήρησης εδάφους και επιτρέπει στο κύριο ραντάρ του αεροσκάφους να επικεντρώνεται στην αποστολή για την οποία σχεδιάστηκε.
Πόσο Κοστίζει
Και εδώ φτάνουμε στο ερώτημα που ενδιαφέρει περισσότερο: πόσα θα πάρει η Ελλάδα, πόσο θα κοστίσουν και πότε θα τα δούμε πάνω στα F-16;
Η απάντηση, με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη ελληνική ανακοίνωση για αριθμό ατρακτιδίων, συνολικό κόστος ή χρονοδιάγραμμα παράδοσης. Αυτό που έχει επιβεβαιωθεί είναι η παρουσίαση του ELM-2060PES στο ΓΕΑ και το ενδιαφέρον της ελληνικής πλευράς να εξετάσει τη συγκεκριμένη δυνατότητα.
Υπάρχουν παλαιότερες διεθνείς αναφορές σε συμβάσεις της οικογένειας ELM-2060 που έφτασαν σε πολύ υψηλές αξίες, όμως αυτές περιλάμβαναν ολοκληρωμένα πακέτα αναγνώρισης, επίγειους σταθμούς, υποστήριξη και άλλον εξοπλισμό. Επομένως, δεν μπορούμε υπεύθυνα να πάρουμε ένα τέτοιο ποσό και να το διαιρέσουμε απλώς με τον αριθμό των pods για να βγάλουμε «τιμή μονάδας» για το ελληνικό ELM-2060PES.
Και αυτό είναι σημαντικό, γιατί σε ένα πραγματικό ελληνικό πρόγραμμα το κόστος δεν θα αφορά μόνο το ατρακτίδιο. Θα πρέπει να υπολογιστούν η ενσωμάτωση στα F-16, οι επίγειοι σταθμοί εκμετάλλευσης, τα συστήματα ζεύξης δεδομένων, η εκπαίδευση, η υποστήριξη, τα ανταλλακτικά και πιθανώς η προσαρμογή των διαδικασιών ISR.
Άρα, προς το παρόν, το ELM-2060PES πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια σοβαρή ισραηλινή πρόταση που βρίσκεται στο στάδιο της αξιολόγησης και όχι ως ήδη υπογεγραμμένο ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα.
Αυτό όμως δεν μειώνει τη σημασία της. Γιατί εάν η Πολεμική Αεροπορία προχωρήσει τελικά στην απόκτησή του, θα αποκτήσει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί F-16 όχι μόνο για να βλέπουν τον εναέριο χώρο, αλλά και για να δημιουργούν μια σχεδόν συνεχώς ενημερωμένη εικόνα του τι συμβαίνει στο έδαφος και στη θάλασσα.
Και σε έναν σύγχρονο πόλεμο, η πληροφορία που φτάνει πρώτη και με τη μεγαλύτερη ακρίβεια μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με το ίδιο το όπλο.
