Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης, προχώρησε σε μια ψύχραιμη αποτίμηση της πορείας των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Στον απόηχο των επαφών και της διαμόρφωσης ενός κλίματος ύφεσης, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση: μπορεί τα «ήρεμα νερά» να έχουν επιτευχθεί, ωστόσο τα μεγάλα, δομικά και ακανθώδη ζητήματα που χωρίζουν την Αθήνα από την Άγκυρα παραμένουν ενεργά και άλυτα.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να λειτουργήσει ως ασφαλιστική δικλείδα απέναντι στον εφησυχασμό. Η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, επιδιώκει σταθερά τον διάλογο και την κατανόηση, όμως αναγνωρίζει πλήρως ότι ο πυρήνας του τουρκικού αναθεωρητισμού δεν έχει εξαλειφθεί.
Η Πραγματικότητα πίσω από τα «Ήρεμα Νερά»
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε επίπεδο κλίματος. Η αποφυγή των εντάσεων επί του πεδίου, η μείωση των παραβιάσεων και η βελτίωση της καθημερινής συνεργασίας σε τομείς «χαμηλής πολιτικής» (όπως το εμπόριο, ο τουρισμός και η πολιτική προστασία) είναι απτά κέρδη. Ωστόσο, ο Υπουργός ήταν κατηγορηματικός: «Δεν πρέπει να τρέφουμε αυταπάτες».
Η βελτίωση της ατμόσφαιρας δεν συνεπάγεται αυτόματα και την επίλυση των διαφορών. Η Τουρκία, παρά τη στροφή στη ρητορική της και την υιοθέτηση ενός πιο ήπιου τόνου από τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δεν έχει μετακινηθεί από τις πάγιες εθνικές της θέσεις. Τα ζητήματα που αποτελούν τον «σκληρό πυρήνα» των διαφορών, και τα οποία η Ελλάδα χαρακτηρίζει ως «αγκάθια», εξακολουθούν να βρίσκονται στο τραπέζι, δημιουργώντας ένα σύνθετο διπλωματικό παζλ.
Τα Αγεφύρωτα Χάσματα: ΑΟΖ, Υφαλοκρηπίδα και Κυπριακό
Στο επίκεντρο της ανάλυσης του Υπουργού Εξωτερικών βρέθηκε η μία και μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα προς επίλυση σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο: η οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της Υφαλοκρηπίδας. Σε αυτό το πεδίο, η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει μεγάλη. Η Άγκυρα συνεχίζει να προβάλλει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις που δεν εδράζονται στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, γεγονός που καθιστά την ουσιαστική πρόοδο εξαιρετικά δύσκολη στην παρούσα φάση.
Παράλληλα, ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στο Κυπριακό ως ένα μείζον ζήτημα που δηλητηριάζει τις σχέσεις και αποτελεί κομβικό σημείο για την οποιαδήποτε περαιτέρω εξομάλυνση. Η εμμονή της τουρκικής πλευράς στη λύση των δύο κρατών, η οποία απορρίπτεται κατηγορηματικά από την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία και τη διεθνή κοινότητα, παραμένει ένα τεράστιο εμπόδιο. Η Αθήνα επιμένει στη λύση της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, βάσει των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και δεν πρόκειται να συζητήσει λύσεις που νομιμοποιούν τα τετελεσμένα της εισβολής.
Η Στρατηγική της «Θετικής Ατζέντας» και οι Κόκκινες Γραμμές
Παρά τις δυσκολίες, η ελληνική διπλωματία επιλέγει συνειδητά να επενδύσει στη λεγόμενη «Θετική Ατζέντα». Ο στόχος είναι διττός:
Να χτιστούν γέφυρες εμπιστοσύνης μέσα από τη συνεργασία στην οικονομία, την ενέργεια και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
Να διατηρηθούν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας, ώστε μια τυχόν διαφωνία ή ένα ατύχημα να μην κλιμακωθεί σε θερμή κρίση.
Ωστόσο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα προσέρχεται στον διάλογο με αδιαπραγμάτευτες κόκκινες γραμμές. Ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, εδαφικής ακεραιότητας και αμυντικής θωράκισης των νησιών δεν τίθενται και δεν πρόκειται να τεθούν ποτέ υπό συζήτηση. Η αναφορά του στη μειονότητα της Θράκης ήταν επίσης σαφής, επαναλαμβάνοντας την πάγια ελληνική θέση περί θρησκευτικής και όχι εθνικής μειονότητας, βάσει της Συνθήκης της Λωζάνης.
Η τοποθέτηση του Γιώργου Γεραπετρίτη συνοψίζεται στο δόγμα: «Συζητάμε, δεν φοβόμαστε, αλλά δεν υποχωρούμε». Η Ελλάδα αναγνωρίζει ότι η γειτονιά της είναι δύσκολη και ότι η Τουρκία παραμένει ένας δύσκολος και συχνά απρόβλεπτος γείτονας.
