Στο διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αστάθεια, αναφέρθηκε ο Ευάγγελος Βενιζέλος από το βήμα του Delphi Economic Forum 2026, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η Ελλάδα να επιδιώκει ισορροπία και σταθερότητα, ιδίως στις σχέσεις με την Τουρκία.
Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ περιέγραψε ένα σύστημα διεθνών σχέσεων που εμφανίζει έντονα σημάδια απορρύθμισης, σημειώνοντας ότι «Το περιβάλλον είναι ρευστοποιημένο. Δεν υπάρχει στην πραγματικότητα μια οργανωμένη διεθνής κοινότητα, δεν μπορούμε να πούμε ότι λειτουργούν διεθνείς οργανισμοί, υπάρχει μια κρίση του συστήματος του ΟΗΕ, δεν λειτουργεί καν το Συμβούλιο Ασφαλείας ως το καθοριστικό όργανο για τη διεθνή ασφάλεια».
Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε πως η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον της ασφάλειάς της, επισημαίνοντας: «Η ΕΕ νιώθει πια ότι είναι αντιμέτωπη με τη μοίρα της, διότι το πρόβλημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας είναι εδώ και παραπάνω από 100 χρόνια πρόβλημα ευρω-ατλαντικό και δεν μπορεί ξαφνικά να υπάρξει μια ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, η οποία αδιαφορεί για τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα σε ΕΕ και ΗΠΑ
Αναλύοντας τη θέση της Ελλάδας, ο κ. Βενιζέλος υπογράμμισε ότι η χώρα οφείλει να παραμείνει προσηλωμένη στις ευρωπαϊκές αρχές και υποχρεώσεις, λέγοντας: «Εμείς πρέπει να είμαστε μια χώρα ευρωπαϊκή, κράτος-μέλος της ΕΕ που σεβόμαστε την ευρωπαϊκή νομιμότητα, την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, το καθήκον καλόπιστης συνεργασίας. Θέλουμε να επιταχυνθεί η πορεία ολοκλήρωσης της, αλλά δεν έχουμε ψευδαισθήσεις. Πάντα η ασφάλειά μας ήταν προσανατολισμένη στην ελληνοαμερικανική στρατηγική συνεργασία».
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη διαχείριση των εξοπλιστικών επιλογών, εξηγώντας ότι «από την άλλη μεριά προσπαθούμε να μοιράσουμε έτσι τα εξοπλιστικά προγράμματα, ώστε να έχουμε και πάρα πολλά προγράμματα ευρωπαϊκής προέλευσης που παίζουν πολύ κρίσιμο ρόλο οικονομικά, αναπτυξιακά για τις χώρες που πωλούν τα πρόγραμμα αυτά αλλά και για εμάς διότι υπάρχουν ανταλλάγματα στρατηγικού χαρακτήρα, για όση σημασία έχουν. Καμία εγγύηση γαλλική δεν μπορεί να μας λύσει το πρόβλημα ασφάλειας».
«Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ισορροπούμε στο δίπολο που ήδη συζητήσαμε – ΕΕ και ΗΠΑ. Εάν τεθεί το δίλημμα αυτό επιτακτικά ως δίλημμα επιλογής, πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες για να μην πω σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες θα δυσκολευτούν πάρα πολύ να απαντήσουν για το ποια είναι η προτεραιότητά τους. Η ιστορική και στρατηγική προτεραιότητά τους αν είναι με τις Ηνωμένες Πολιτείες ή αν είναι με την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία», ενώ πρόσθεσε ότι «αυτό το δίλημμα το έχουμε και εμείς», συνέχισε.
Επεκτείνοντας την ανάλυσή του, αναφέρθηκε και στις ισορροπίες που πρέπει να διατηρηθούν στην Ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας: «Πρέπει να δούμε πώς θα ισορροπήσουμε στις σχέσεις μας με το Ισραήλ και την Τουρκία, διότι αυτό είναι επίσης ένα ζήτημα το οποίο αναπτύσσει μια δυναμική. Δεν θα υποκαταστήσει καμία αναζήτηση διεθνών κανόνων την στρατηγική μας – να το πω έτσι – δυσκολία ή αμηχανία. Άρα, πρέπει να ξεκινάμε πάντα από την ανάγνωση του συσχετισμού των δυνάμεων, πρέπει να προσπαθούμε να διαμορφώσουμε τους συσχετισμούς αυτούς. Δείξαμε ότι είμαστε τουλάχιστον στο πεδίο της αεράμυνας μια υπολογίσιμη δύναμη και αυτό νομίζω ότι ήταν ένα θετικό μήνυμα το οποίο ανέβασε και την αυτοπεποίθηση αλλά και τη δυνατότητά μας να συνομιλούμε με άλλους – και με τις ΗΠΑ – και έτσι νομίζω ότι πρέπει να πορευθούμε εφόσον διαμορφώσουμε εσωτερικές προϋποθέσεις. Γιατί όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες η εξωτερική πολιτική διαμορφώνεται σε συνάρτηση με τους εσωτερικούς συσχετισμούς και το εσωτερικό αφήγημα. Αυτό συμβαίνει και στην Ελλάδα».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην ανάγκη εσωτερικής συνεννόησης, προειδοποιώντας: «Στην Ελλάδα αν δεν έχεις εσωτερικές προϋποθέσεις συναίνεσης, αν δεν μπορείς να σκεφτείς με άλλους όρους, να κάνεις αναλύσεις οι οποίες δύσκολα γίνονται δημόσια, αλλά πρέπει να γίνουν μεταξύ αυτών που έχουν την ευθύνη για την χάραξη της στρατηγικής, δεν θα μπορέσεις να αντιμετωπίσεις αυτό το πολύπλοκο τοπίο, το οποίο το αντιμετωπίζαμε με μια αδράνεια, έναν μηχανιστικό τρόπο, ως μια ρουτίνα. Τώρα, λοιπόν, αυτό το οποίο μας πήγε για 50 χρόνια και μας πήγε αξιοπρεπώς, θα έλεγα, με μια ισορροπία μεταξύ θετικών και αρνητικών η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί ικανοποιητική, τώρα αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί έτσι. Έχουμε μια επιτάχυνση χρονική, έχει αλλάξει η επιτάχυνση του χρόνου. Άρα, όταν έχουμε μια διαφορετική αίσθηση του ρυθμού των εξελίξεων, πρέπει να κάνουμε μια ουσιώδη επικαιροποίηση της στρατηγικής μας. Και αυτό δεν το κάνουμε με επεξεργασμένο τρόπο, το κάνουμε εκ των πραγμάτων, το κάνουμε κάθε μέρα, το κάνουμε πρακτικά, το κάνουμε εμπειρικά».
Κλείνοντας, επανέφερε το ζήτημα της απουσίας σταθερής εθνικής γραμμής, σημειώνοντας: «δεν έχουμε αποκτήσει [σχήμα] εθνικής συναίνεσης, δηλαδή όπου φυσάει ο άνεμος. Αυτό είναι ένα ιστιοπλοϊκό δόγμα. Δηλαδή, το αφήνεις το σκάφος στον καιρό και είναι πιθανό με τους χειρισμούς σου να ανατραπεί. Αυτό συμβαίνει, προκειμένου να αποφύγεις την ανατροπή, το αφήνεις να πάει στον καιρό το σκάφος. Είναι μια τεχνική ολόκληρη».
