Στον κυνικό κόσμο της σύγχρονης γεωπολιτικής, δεν χρειάζονται πλέον μεγαλοπρεπείς αίθουσες, σαμπάνιες και χρυσές πένες για να σταματήσει ένας πόλεμος. Το μόνο που απαιτείται είναι... μια καλή σύνδεση στο διαδίκτυο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν προκάλεσαν παγκόσμιο σοκ, ανακοινώνοντας ότι το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» δεν θα περιμένει την προγραμματισμένη φιέστα της Παρασκευής στην Ελβετία. Υπεγράφη ηλεκτρονικά, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επικυρώνει το κείμενο ενώ δειπνούσε στο Ανάκτορο των Βερσαλλιών με τον Εμανουέλ Μακρόν, και τον Μασούντ Πεζεσκιάν να κάνει το ίδιο από την Τεχεράνη.
Γιατί τέτοια βιασύνη; Η πίεση στον Λευκό Οίκο για τη δημοσιοποίηση του κειμένου ήταν ασφυκτική, ενώ το Ιράν —έχοντας δεχθεί το χτύπημα του Ισραήλ στη Νταχίγια— απαιτούσε εγγυήσεις στο χαρτί πριν διαρρεύσει το παραμικρό. Το αποτέλεσμα; Ένα διπλωματικό blitzkrieg που βάζει τέλος στις εχθροπραξίες και ανοίγει ξανά τις αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Το «χρυσό» αντάλλαγμα: Το Ορμούζ έναντι άρσης κυρώσεων
Αν διαβάσει κανείς πίσω από τις γραμμές του MoU, βλέπει το πιο σκληρό ανατολίτικο παζάρι που έγινε ποτέ με αμερικανικούς όρους.
Η Ουάσιγκτον δεσμεύεται να αποσύρει τον πολεμικό της στόλο και να άρει πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν μέσα σε 30 ημέρες. Παράλληλα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ξηλώνει όλο το πλέγμα των κυρώσεων, δίνοντας το «πράσινο φως» για εξαγωγές πετρελαίου και ξεπαγώνοντας δισεκατομμύρια που βρίσκονταν «όμηροι» σε διεθνείς τράπεζες. Το μεγάλο δόλωμα, ωστόσο, είναι ένα φαραωνικό σχέδιο ανασυγκρότησης 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Τι δίνει η Τεχεράνη; Το κλειδί για την παγκόσμια οικονομία. Τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν άμεσα, με το Ιράν να εγγυάται την ασφαλή (και δωρεάν για 60 μέρες) διέλευση των εμπορικών πλοίων, ενώ παράλληλα παγώνει —επί του παρόντος— το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ωστόσο, οι Ιρανοί φρόντισαν να δείξουν τα δόντια τους. Όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαήλ Μπαγκάι, στέλνοντας μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση: «Οι πύραυλοί μας προορίζονται μόνο για εκτόξευση, όχι για διαπραγμάτευση. Είμαστε μια πραγματική υπερδύναμη».
Η ανατομία του MoU: Τα 14 σημεία που αλλάζουν τον χάρτη
Το κείμενο, μεταφρασμένο και στα αγγλικά και στα περσικά (για να μην υπάρξουν... παρερμηνείες), θέτει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα 60 ημερών. Τα βασικά του σημεία είναι καταπέλτης:
Τέλος Πολέμου: Άμεσος και μόνιμος τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων, με ρητή αναφορά —τρεις φορές— στον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου.
Μη Παρέμβαση: Αμοιβαίος σεβασμός κυριαρχίας.
Χρονόμετρο: Προθεσμία 60 ημερών για την οριστική τελική συμφωνία.
Λήξη Αποκλεισμού: Οι ΗΠΑ αποσύρουν τον στόλο και τα εμπόδια εντός 30 ημερών.
Άνοιγμα του Ορμούζ: Το Ιράν ξεκινά άμεσα την αποναρκοθέτηση και διασφαλίζει ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Τα 300 Δισ.: Δημιουργία περιφερειακού ταμείου ανοικοδόμησης για το Ιράν.
Ολική Άρση Κυρώσεων: Τέλος στα εμπάργκο του ΟΗΕ, του ΔΟΑΕ και των ΗΠΑ.
Όχι στα Πυρηνικά Όπλα: Το Ιράν δεσμεύεται να μην κατασκευάσει πυρηνικά. Τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου θα εξουδετερωθούν (επιτόπια ανάμειξη υπό τον ΔΟΑΕ).
Status Quo: Μέχρι την τελική συμφωνία, κανένας δεν κάνει βήμα μπρος (ούτε νέα όπλα, ούτε νέες κυρώσεις).
Ελεύθερο Πετρέλαιο: Άμεση έκδοση αδειών για εξαγωγές ιρανικού αργού και τραπεζικές συναλλαγές.
Ξεπάγωμα Περιουσιών: Επιστροφή όλων των δεσμευμένων κεφαλαίων στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράν.
Μηχανισμός Ελέγχου: Σύσταση εκτελεστικής επιτροπής για την τήρηση των όρων.
Έναρξη Διαπραγματεύσεων: Μετά τα πρώτα βήματα καλής θέλησης, ξεκινούν οι συζητήσεις για τα «αγκάθια».
Επικύρωση ΟΗΕ: Το τελικό κείμενο θα «κλειδώσει» με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Το μαστίγιο του Τραμπ και η δυσπιστία της Τεχεράνης
Μπορεί οι υπογραφές να έπεσαν, αλλά η εμπιστοσύνη είναι ανύπαρκτη. Ο Ντόναλντ Τραμπ, από το βήμα των G7, φρόντισε να υπενθυμίσει ποιος κρατάει το μεγάλο ρόπαλο, προειδοποιώντας ότι αν η Τεχεράνη παρεκκλίνει έστω και ένα χιλιοστό, οι ΗΠΑ «θα τη βομβαρδίσουν ανελέητα».
Στην αντίπερα όχθη, ο Ιρανός επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ξεκαθάρισε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις του Ιράν παραμένουν με το δάχτυλο στη σκανδάλη.
Ο χορός των 60 ημερών μόλις ξεκίνησε. Η ιστορία έγραψε ότι ο πόλεμος σταμάτησε με ένα email. Το αν η ειρήνη θα αντέξει ή αν θα καεί στις φλόγες της Μέσης Ανατολής, θα το κρίνουν αποκλειστικά τα αποτελέσματα των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα. Και εκεί, κανένα ψηφιακό MoU δεν πρόκειται να είναι αρκετό.
