Η μάχη για το βόρειο Donbas αποκτά μια νέα διάσταση, μετά την επίσημη αποκάλυψη από τον ουκρανικό στρατό της επιχείρησης «Vivaldi», μιας αντεπίθεσης που διεξαγόταν επί μήνες με αυστηρή πληροφοριακή σιωπή στην περιοχή βόρεια του Lyman.
Το Κίεβο υποστηρίζει ότι η επιχείρηση έχει ήδη ανατρέψει μέρος του ρωσικού σχεδιασμού στην περιοχή. Ο διοικητής του 3ου Σώματος Στρατού, ταξίαρχος Αντρίι Μπιλέτσκι, δήλωσε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις εκκαθάρισαν 75 τετραγωνικά χιλιόμετρα από ρωσικές ομάδες διείσδυσης και ανακατέλαβαν ακόμη 10, θέτοντας υπό πλήρη έλεγχο το Serednie και επιχειρώντας σε σειρά οικισμών βορειοδυτικά του Lyman. Το Reuters σημειώνει ότι οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν έχουν καταστεί δυνατό να επαληθευτούν πλήρως και ανεξάρτητα λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών στο μέτωπο.

Η «Vivaldi» βγήκε από τη σκιά έπειτα από μήνες επιχειρήσεων
Η ύπαρξη της επιχείρησης ανακοινώθηκε επισήμως στις 15 Σεπτεμβρίου, όμως οι ουκρανικές δυνάμεις αναφέρουν ότι οι κινήσεις τους είχαν αρχίσει αρκετά νωρίτερα. Το 3ο Σώμα υποστηρίζει ότι η πληροφοριακή σιωπή αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της επιχείρησης, καθώς επέτρεψε στις μονάδες να κινηθούν χωρίς να αποκαλύπτουν εγκαίρως τις πραγματικές γραμμές προώθησής τους.
Ο ίδιος ο ουκρανικός σχηματισμός αναφέρει εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε Novoselivka, Oleksandrivka, Yarova και στις παρυφές του Korovyi Yar, ενώ το Serednie φέρεται να πέρασε ξανά υπό ουκρανικό έλεγχο. Το Reuters επιβεβαιώνει την ανακοίνωση της επιχείρησης και των συγκεκριμένων ουκρανικών ισχυρισμών, επισημαίνοντας πάντως τη δυσκολία ανεξάρτητης χαρτογράφησης της γραμμής του μετώπου.

Οι δύο «λαβίδες» γύρω από Slovyansk και Kramatorsk
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στον ευρύτερο ρωσικό ελιγμό γύρω από τις πόλεις Slovyansk και Kramatorsk, οι οποίες αποτελούν τον πυρήνα της ουκρανικής αμυντικής ζώνης στο βόρειο τμήμα της περιφέρειας του Donetsk.
Σύμφωνα με τον Μπιλέτσκι, η ρωσική διοίκηση επιδίωκε να αναπτύξει δύο κατευθύνσεις πίεσης. Η πρώτη θα κινούνταν από τον βορρά, μέσω Lyman και Sviatohirsk, και η δεύτερη από τον νότο, μέσω Dobropillya. Κατά τη δική του περιγραφή, οι δύο κατευθύνσεις θα μπορούσαν τελικά να συγκλίνουν προς το Barvinkove, δυτικά του κύριου συμπλέγματος των ουκρανικών πόλεων-φρουρίων.
Το Institute for the Study of War καταγράφει την ίδια επιχειρησιακή εικόνα και εκτιμά ότι οι πρόσφατες ουκρανικές επιτυχίες βόρεια του Lyman έχουν διαταράξει τη βόρεια πλευρά αυτού του ευρύτερου ελιγμού. Το «Barvinkove», ωστόσο, δεν προκύπτει ως επιβεβαιωμένη επίσημη ονομασία κάποιας ρωσικής επιχείρησης, αλλά ως το σημείο σύγκλισης που περιέγραψε ο Ουκρανός διοικητής.
Στη Dobropillya συγκεντρώνονται τεθωρακισμένα και επίλεκτα πληρώματα drones
Η υποχώρηση της πίεσης στον βόρειο άξονα δεν σημαίνει ότι το μέτωπο έχει σταθεροποιηθεί. Το ISW αναφέρει ότι οι ρωσικές δυνάμεις μεταφέρουν τεθωρακισμένα και υποστηρικτικές μονάδες drones προς την κατεύθυνση της Dobropillya, ενόψει πιθανών μηχανοκίνητων επιθέσεων το φθινόπωρο.
Ο διοικητής του 1ου Σώματος της ουκρανικής Εθνικής Φρουράς, Ντένις Προκοπένκο, υποστήριξε ότι στην περιοχή επιχειρούν περίπου 1.200 πληρώματα drones από το επίλεκτο ρωσικό κέντρο Rubikon, αριθμός που αντιστοιχεί, σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου στο ένα τρίτο της συνολικής δύναμης της μονάδας. Το ISW θεωρεί ότι η συγκέντρωση αυτή είναι συμβατή με προετοιμασίες για υποστήριξη μελλοντικών μηχανοκίνητων κινήσεων.
Ο Προκοπένκο εκτίμησε επίσης ότι οι ρωσικές δυνάμεις θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να συνδυάσουν μικρότερες ομάδες εφόδου με μεγαλύτερες μηχανοκίνητες φάλαγγες, επιδιώκοντας διάσπαση της ουκρανικής άμυνας στον νότιο άξονα. Πρόκειται για ουκρανική στρατιωτική εκτίμηση και όχι για επιβεβαιωμένο ρωσικό επιχειρησιακό σχέδιο.

Η μάχη για τη «ζώνη-φρούριο» παραμένει ανοιχτή
Οι Slovyansk και Kramatorsk παραμένουν από τους σημαντικότερους ουκρανικούς αμυντικούς κόμβους στο Donetsk. Η κατάληψή τους θα έφερνε τη Ρωσία σημαντικά πιο κοντά στον στόχο πλήρους ελέγχου της περιφέρειας, όμως οι τελευταίες εξελίξεις δεν επιτρέπουν ασφαλή πρόβλεψη για το πότε ή εάν μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο.
Το Reuters καταγράφει ότι η ρωσική προώθηση έχει επιβραδυνθεί μέσα στο 2026 σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, χωρίς όμως να έχει σταματήσει. Παράλληλα, οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να πιέζουν από τον νότο και να επιχειρούν γύρω από την Kostiantynivka.
Η «Vivaldi» δεν έχει επομένως κλείσει τη μάχη για το Donbas. Έχει, σύμφωνα με τις διαθέσιμες ουκρανικές αναφορές και την αξιολόγηση του ISW, δυσκολέψει έναν συγκεκριμένο βόρειο ελιγμό, την ώρα που η συγκέντρωση ρωσικών μέσων στη Dobropillya δείχνει ότι το νότιο σκέλος της σύγκρουσης παραμένει ενεργό.

Η Οδησσός παραμένει υπό πίεση, αλλά είναι διαφορετικό μέτωπο
Την ίδια στιγμή συνεχίζονται οι ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις σε ουκρανικές πόλεις και υποδομές. Στις 17 Σεπτεμβρίου νέα πλήγματα έπληξαν μεταξύ άλλων την Οδησσό, ενώ ρωσικό drone χτύπησε εμπορικό πλοίο υπό σημαία Τανζανίας στη Μαύρη Θάλασσα, προκαλώντας τον θάνατο του πλοιάρχου, σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές.
Οι συνεχείς επιθέσεις έχουν ήδη περιορίσει δραματικά τη λειτουργία των κύριων ουκρανικών λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας, με μεγάλο μέρος των εμπορευμάτων να εκτρέπεται πλέον προς τα λιμάνια του Δούναβη και τις χερσαίες διεξόδους προς την Ευρώπη.