Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Το ρήγμα των Πριγκιποννήσων και η ευρύτερη τεκτονική δραστηριότητα στη Θάλασσα του Μαρμαρά επανέρχονται με ένταση στο προσκήνιο, καθώς η καταγραφή περισσότερων από 100 μικροσεισμών μέσα σε μόλις 48 ώρες αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Αστεροσκοπείου Καντιλί, από το πρωί της 18ης Αυγούστου έως το μεσημέρι της 20ής Αυγούστου σημειώθηκαν 117 σεισμικές δονήσεις μεγέθους από 0,7 έως 3,1 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, σε μια θαλάσσια έκταση περίπου 20 χιλιομέτρων νότια των Πριγκιποννήσων.
«Το ρήγμα παραμένει ενεργό»
Ο καθηγητής Σουλεϊμάν Παμπάλ, μιλώντας στη Hürriyet τοποθετείται ξεκάθαρα απέναντι στις απόψεις που θέλουν τη συγκεκριμένη τεκτονική δομή αδρανή, θυμίζοντας το ιστορικό της περιοχής:
«Γνωρίζουμε ότι το Ρήγμα των Πριγκιποννήσων έσπασε το 1894 και προκάλεσε σεισμό μεγέθους περίπου 7 βαθμών, ενώ στη συνέχεια προκάλεσε έναν ακόμη σεισμό μεγέθους 6,3 βαθμών το 1965. Αυτό υπάρχει καταγεγραμμένο. Επομένως, το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ρήγμα έχει προκαλέσει σεισμούς στο παρελθόν δείχνει ότι και σήμερα πρέπει να θεωρείται ενεργό ρήγμα».
Ο ίδιος σπεύδει να διευκρινίσει ότι η επικινδυνότητα του ρήγματος δεν συνεπάγεται απαραίτητα την πλήρη ισοπέδωση της περιοχής, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία του:
«Βλέπουμε ορισμένους ειδικούς να χαρακτηρίζουν αυτό το ρήγμα “νεκρό”, όμως δεν συμφωνώ με αυτή την άποψη. Το Ρήγμα των Πριγκιποννήσων εξακολουθεί να είναι ενεργό. Παράλληλα, δεν πιστεύω ότι το συγκεκριμένο ρήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει έναν τόσο μεγάλο σεισμό ώστε να ισοπεδώσει ολοκληρωτικά την Κωνσταντινούπολη ή την περιοχή του Μαρμαρά. Ωστόσο, δεν πρέπει να αγνοούμε το γεγονός ότι πρόκειται για ρήγμα που έχει προκαλέσει μεγάλους σεισμούς στο παρελθόν και επομένως εξακολουθεί να διαθέτει σεισμογόνο δυναμικό».
Όπως εξηγεί ο Τούρκος επιστήμονας, το γεωδυναμικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο:
«Το αν ένα ρήγμα θεωρείται νεκρό ή ενεργό σχετίζεται στενά με το αν έχει αλλάξει ή όχι το τεκτονικό καθεστώς της περιοχής στην οποία βρίσκεται. Στην περιοχή του Μαρμαρά δεν έχει υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στο νεοτεκτονικό καθεστώς. Το ίδιο τεκτονικό καθεστώς συνεχίζεται και οι ίδιες μακροπρόθεσμες παραμορφώσεις εξακολουθούν να υπάρχουν».
«Η δεξιόστροφη οριζόντια κίνηση συνεχίζεται και στην περιοχή καταγράφεται γενική παραμόρφωση περίπου 2 έως 2,5 εκατοστών τον χρόνο. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να πούμε ότι τα ρήγματα που αποτελούν τμήματα αυτών των μεγάλων τεκτονικών κινήσεων έχουν χάσει εντελώς τη δραστηριότητά τους. Το Ρήγμα των Πριγκιποννήσων είναι ένα από τα ρήγματα που εξακολουθούν να είναι ενεργά μέσα σε αυτό το σύστημα».
Προσεισμοί ή μεμονωμένες δονήσεις σε δευτερεύοντα ρήγματα;
Σχετικά με το αν η τρέχουσα έξαρση προαναγγέλλει κάποιο ισχυρότερο χτύπημα του Εγκέλαδου, ο Παμπάλ σημειώνει ότι η επιστημονική κοινότητα δεν μπορεί να προβεί σε αυθαίρετα συμπεράσματα:
«Ο προσεισμός είναι ούτως ή άλλως ένα φαινόμενο που εμφανίζεται σπάνια. Μπορούμε να πούμε ότι ένας σεισμός ήταν προσεισμός μόνο όταν ακολουθήσει ένας μεγαλύτερος κύριος σεισμός. Δηλαδή, δεν είναι επιστημονικά δυνατόν να κοιτάξουμε έναν σεισμό που σημειώνεται σήμερα και να πούμε “αυτός είναι προσεισμός”».
«Αφού εκδηλωθεί ο κύριος σεισμός, κοιτάζοντας προς τα πίσω, καταλαβαίνουμε ότι ορισμένοι από τους μικρότερους σεισμούς που είχαν προηγηθεί ήταν προσεισμοί. Στην Τουρκία έχουμε κατά καιρούς συναντήσει τέτοιες σεισμικές ακολουθίες. Παρόμοια παραδείγματα είχαμε στο Σιντίργκι του Μπαλικεσίρ, στο Ντενιζλί και σε άλλες περιοχές. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή δεν αξιολογούμε τους σεισμούς που σημειώνονται στο Μαρμαρά ως ακολουθία προσεισμών. Σε αυτό το στάδιο δεν μπορούν να ερμηνευτούν με αυτόν τον τρόπο».
Παράλληλα, ο καθηγητής αναφέρει ότι η διάρρηξη δεν αφορά το κύριο σώμα του ρήγματος:
«Κοιτάζοντας τους σεισμούς που σημειώθηκαν εδώ, δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι έχει σπάσει μεγάλο μέρος του κύριου ρήγματος. Σε αυτού του είδους τους μικροσεισμούς, η περιοχή που σπάει μπορεί να περιορίζεται σε μερικά χιλιόμετρα ή να είναι ακόμη μικρότερη. Γιατί αυτό που ονομάζουμε μικροσεισμό προκαλείται από τη θραύση μικρών τμημάτων ρηγμάτων σε μικρή κλίμακα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει σπάσει ολόκληρο το κύριο ρήγμα ή ένα μεγάλο τμήμα του».
«Οι σεισμοί εδώ δεν είναι ρήξεις που σημειώθηκαν πάνω στην κύρια διεύθυνση του Κεντρικού Ρήγματος του Μαρμαρά. Ανάμεσα στα επιμέρους τμήματα υπάρχουν μικρότερα δευτερεύοντα ρήγματα, τα οποία τέμνουν το κύριο Ρήγμα του Μαρμαρά υπό συγκεκριμένες γωνίες και εκτείνονται σε διαφορετικές κατευθύνσεις».
«Εκτιμούμε ότι οι μικροσεισμοί που παρατηρούνται αυτή τη στιγμή σημειώνονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτά τα μικρότερα δευτερεύοντα ρήγματα, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να προκαλούν μικρούς σεισμούς. Επομένως, δεν είναι σωστό να ερμηνεύσουμε τη συγκεκριμένη δραστηριότητα ως ρήξη μεγάλου τμήματος του κύριου Ρήγματος του Μαρμαρά».
Πού εστιάζεται ο κίνδυνος για τα 7 Ρίχτερ
Αναλύοντας την ιστορική διαδρομή των σεισμών στη γραμμή της Βόρειας Ανατολίας, ο Παμπάλ υπενθυμίζει τη μετατόπιση της ενέργειας μετά το 1999:
«Στο εσωτερικό του Μαρμαρά, το ανατολικό τμήμα του βόρειου κλάδου του Ρήγματος της Βόρειας Ανατολίας έσπασε κατά τον σεισμό της 17ης Αυγούστου 1999. Στη διάρκεια εκείνου του σεισμού, σημαντικό μέρος της ενέργειας που απελευθερώθηκε εκτονώθηκε στη συνέχεια σταδιακά μέσω των μετασεισμών».
«Δεν περίμενα όμως να συνεχιστεί με τον ίδιο τρόπο η ρήξη προς τα δυτικά ή προς το εσωτερικό του Μαρμαρά. Πράγματι, η ρήξη προχώρησε προς τα ανατολικά και στις 12 Νοεμβρίου 1999 σημειώθηκε ένας ακόμη σεισμός».
Στρέφοντας το βλέμμα στους μεγάλους καταστροφικούς σεισμούς του παρελθόντος, προσθέτει:
«Γνωρίζουμε ότι το Ρήγμα των Πριγκιποννήσων έσπασε το 1894. Ο βόρειος κλάδος του Μαρμαρά είχε επίσης υποστεί σημαντική ρήξη νωρίτερα, ιδιαίτερα κατά τον μεγάλο σεισμό του 1766, ο οποίος επηρέασε πολύ σοβαρά την Κωνσταντινούπολη. Σημαντικό μέρος των μεγάλων ιστορικών καταστροφών στην Κωνσταντινούπολη συνδέεται με τον σεισμό του 1766».
«Ο μεγάλος σεισμός του 1766 προκλήθηκε από τη ρήξη του τμήματος που ξεκινούσε ανοιχτά της Σιλιβρί και έφτανε μέχρι την έξοδο του Βοσπόρου, δηλαδή του τμήματος που ονομάζουμε Κεντρικό Ρήγμα του Μαρμαρά».
«Επομένως, όταν αξιολογούμε σήμερα τον σεισμικό κίνδυνο στο Μαρμαρά, δεν πρέπει να εξετάζουμε μόνο τους μικρούς σεισμούς των τελευταίων ημερών, αλλά και τους μεγάλους σεισμούς που έχουν προκαλέσει αυτά τα ρήγματα στο παρελθόν, καθώς και τα ιστορικά χαρακτηριστικά επανάληψής τους».
Αναφερόμενος στη δόνηση των 6,1 βαθμών που εκδηλώθηκε στις 23 Απριλίου 2025, ξεκαθαρίζει ότι δεν υπήρξε εκτόνωση του δυναμικού:
«Ο σεισμός μεγέθους 6,1 βαθμών που σημειώθηκε στις 23 Απριλίου 2025 δεν είναι ένας σεισμός που εξάλειψε τον σεισμικό κίνδυνο στο Μαρμαρά. Στο ίδιο σημείο ή σε περιοχές κοντά σε αυτό έχουν σημειωθεί παρόμοιου μεγέθους σεισμοί και στο παρελθόν. Επομένως, δεν είναι σωστό να θεωρήσουμε ότι τέτοιοι σεισμοί έχουν απελευθερώσει όλη την ενέργεια του κύριου ρήγματος».
Ο ίδιος υποδεικνύει το τμήμα που συγκεντρώνει τις μεγαλύτερες πιθανότητες για έναν μελλοντικό σεισμό:
«Το τμήμα που μας απασχολεί περισσότερο είναι το ανατολικό τμήμα του Κεντρικού Ρήγματος του Μαρμαρά. Μιλάμε για ένα τμήμα του ρήγματος που μπορεί να σπάσει προς τα ανατολικά και σε αυτή την περιοχή περιμένουμε έναν σεισμό μεγέθους περίπου 7 βαθμών».
«Το Κεντρικό Ρήγμα του Μαρμαρά για το οποίο μιλάμε ξεκινά ανοιχτά της Σιλιβρί και εκτείνεται προς τα ανατολικά, με κατεύθυνση την Κωνσταντινούπολη. Ανοιχτά των παράκτιων περιοχών Αβτζιλάρ, Μπουγιούκτσεκμετζε, Μπακίρκιοϊ και των γύρω περιοχών, σε απόσταση περίπου 15 χιλιομέτρων από την ακτή, εκτείνεται αυτό το ρήγμα, το οποίο αποτελεί το κεντρικό τμήμα του βόρειου κλάδου του Ρήγματος της Βόρειας Ανατολίας μέσα στο Μαρμαρά».
«Επομένως, από την άποψη του σεισμικού κινδύνου, πρόκειται για ένα από τα τμήματα στα οποία πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή. Πρέπει να αξιολογούμε ξεχωριστά τους μικρούς σεισμούς που σημειώνονται σήμερα και το ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού που μπορεί να προκαλέσει το κύριο ρήγμα».
