Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικής γεωπολιτικής σημασίας, ο Πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη στην Αίγυπτο έπειτα από 12 χρόνια διπλωματικής ψυχρότητας και εντάσεων. Η υποδοχή που του επιφύλαξε ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, στο Κάιρο, υπήρξε εντυπωσιακή, επιβεβαιώνοντας την οριστική εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο περιφερειακών δυνάμεων.
Το κλίμα κατά την άφιξη και τις συνομιλίες σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου αντιπαράθεσης, η οποία είχε ξεκινήσει μετά την ανατροπή του Μοχάμεντ Μόρσι το 2013, και ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η Θερμή Υποδοχή και η Προσφώνηση
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος παρέκαμψε το τυπικό πρωτόκολλο και μετέβη ο ίδιος στο αεροδρόμιο του Καΐρου για να υποδεχθεί τον Τούρκο ηγέτη, κίνηση που στη διπλωματική γλώσσα μεταφράζεται ως μέγιστη τιμή. Τα πλάνα έδειξαν τους δύο ηγέτες να ανταλλάσσουν θερμή χειραψία και εναγκαλισμό, ενώ περπάτησαν μαζί στο κόκκινο χαλί υπό τους ήχους της προεδρικής μπάντας.
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της συνάντησης, ωστόσο, ήταν η προσφώνηση που χρησιμοποίησε ο Αλ Σίσι. Κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε στο προεδρικό μέγαρο, ο Αιγύπτιος πρόεδρος καλωσόρισε τον Τούρκο ομόλογό του λέγοντας χαρακτηριστικά: «Καλωσορίζω τον αδελφό μου, Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν».
Η φράση αυτή θεωρείται ορόσημο, καθώς διαγράφει οριστικά τις βαριές εκφράσεις που είχαν ανταλλαγεί στο παρελθόν, όταν η Άγκυρα αμφισβητούσε τη νομιμότητα της κυβέρνησης Σίσι.
Συμφωνίες και Στόχος τα 15 Δισ. Δολάρια
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η οικονομική και εμπορική συνεργασία. Οι δύο ηγέτες υπέγραψαν κοινή διακήρυξη για την ανασύσταση του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας υψηλού επιπέδου.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έθεσε έναν φιλόδοξο στόχο για τις εμπορικές συναλλαγές, δηλώνοντας: «Θέλουμε να αυξήσουμε τον όγκο των εμπορικών μας συναλλαγών στα 15 δισεκατομμύρια δολάρια το συντομότερο δυνατό». Παράλληλα, εξέφρασε το ενδιαφέρον της Τουρκίας για ενίσχυση των επενδύσεων στην αιγυπτιακή οικονομία, ενώ συζητήθηκε και η συνεργασία στον αμυντικό τομέα και την ενέργεια.
Συντονισμός για τη Γάζα
Πέραν των διμερών σχέσεων, η ατζέντα κυριαρχήθηκε από τις εξελίξεις στη Λωρίδα της Γάζας. Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανάγκη άμεσης κατάπαυσης του πυρός και στην αποτροπή βίαιου εκτοπισμού των Παλαιστινίων.
Ο Τούρκος πρόεδρος εξήρε τον ρόλο της Αιγύπτου στη διαχείριση της ανθρωπιστικής βοήθειας, τονίζοντας ότι η Άγκυρα θα συνεχίσει να συνεργάζεται με το Κάιρο για την αποστολή υλικού στη Γάζα μέσω της Ράφα. «Η ανθρωπιστική τραγωδία στη Γάζα ήταν στην κορυφή της ατζέντας μας», δήλωσε ο Ερντογάν, υπογραμμίζοντας την κοινή στάση των δύο χωρών απέναντι στην ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση.
Γεωπολιτικές Προεκτάσεις
Η επίσκεψη αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Τουρκίας για εξομάλυνση των σχέσεων με τις χώρες της περιοχής (όπως η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και η Ελλάδα). Η επαναπροσέγγιση με την Αίγυπτο θεωρείται κρίσιμη για τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τη Λιβύη και τους ενεργειακούς πόρους.
Ο Αλ Σίσι αποδέχθηκε την πρόσκληση του Ερντογάν να επισκεφθεί την Άγκυρα τον προσεχή Απρίλιο, κίνηση που θα σφραγίσει και τυπικά την πλήρη αποκατάσταση των σχέσεων. Η εικόνα των δύο ηγετών να στέκονται δίπλα-δίπλα στο Κάιρο στέλνει μήνυμα σταθερότητας, αλλά και αναδιαμόρφωσης των συμμαχιών σε μια εξαιρετικά ρευστή περίοδο για τη Μέση Ανατολή.
