Μείζον γεωπολιτικό ζήτημα έχει προκύψει στην παγκόσμια σκακιέρα, με την απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης να προχωρήσει στην παραχώρηση της κυριαρχίας των Νησιών Τσάγκος στον Μαυρίκιο, μια κίνηση που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν μάσησε τα λόγια του και επιτέθηκε με σφοδρότητα στο Λονδίνο, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ως ένα ολέθριο σφάλμα που εκθέτει ανεπανόρθωτα τα στρατηγικά συμφέροντα της Δύσης στον Ινδικό Ωκεανό.
Η «Επίθεση» Τραμπ μέσω Truth Social
Ο Ρεπουμπλικανός ηγέτης, χρησιμοποιώντας την προσφιλή του πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης, το Truth Social, εξαπέλυσε «πυρά» κατά της κυβέρνησης του Κιρ Στάρμερ. Με το γνωστό, αιχμηρό του ύφος, ο Τραμπ παρομοίασε τη συμφωνία για τα νησιά Τσάγκος με την πυρηνική συμφωνία του Ιράν, την οποία ο ίδιος είχε αποκηρύξει στο παρελθόν ως καταστροφική. Συγκεκριμένα, τόνισε πως η Μεγάλη Βρετανία ουσιαστικά «πληρώνει τον Μαυρίκιο για να πάρει τα νησιά», αναφερόμενος στην οικονομική βοήθεια που περιλαμβάνει η συμφωνία, γεγονός που κατά τον ίδιο αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία και ένδειξη αδυναμίας.
Ο Τραμπ δεν παρέλειψε να συνδέσει το ζήτημα με την ευρύτερη συζήτηση περί παγκοσμιοποίησης, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες κινήσεις υπονομεύουν την εθνική κυριαρχία των κρατών. Η αναφορά του ότι η Βρετανία φαίνεται να υποχωρεί υπό την πίεση διεθνών οργανισμών, αντί να υπερασπίζεται τα κεκτημένα της, βρήκε μεγάλη απήχηση στους υποστηρικτές του, αλλά και στους επικριτές της βρετανικής κυβέρνησης εντός του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Φάρατζ και ο Κίνδυνος της Κίνας
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο ηγέτης του κόμματος Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, ο οποίος χαρακτήρισε την απόφαση ως «στρατηγική καταστροφή». Ο Φάρατζ, μιλώντας στο βρετανικό κοινοβούλιο, έθεσε επί τάπητος τον κίνδυνο της αυξανόμενης επιρροής της Κίνας στην περιοχή. Το επιχείρημα που προβάλλεται από τους επικριτές της συμφωνίας είναι πως ο Μαυρίκιος διατηρεί στενές οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις με το Πεκίνο. Κατά συνέπεια, η μεταβίβαση της κυριαρχίας των νησιών ενδέχεται να ανοίξει την «κερκόπορτα» για την παρουσία κινεζικών συμφερόντων σε μια περιοχή ύψιστης στρατηγικής σημασίας, όπου φιλοξενείται η κρίσιμη αμερικανική βάση του Ντιέγκο Γκαρσία.
Ο Φάρατζ κατηγόρησε ευθέως την κυβέρνηση των Εργατικών ότι «ξεπουλάει την ιστορία και την ασφάλεια» της χώρας, ενώ διερωτήθηκε ρητορικά αν η Βρετανία έχει πλέον τη βούληση να διατηρήσει τον ρόλο της ως παγκόσμια δύναμη ή αν επιλέγει τον δρόμο της σταδιακής αποχώρησης από τα διεθνή δρώμενα.
Η Απάντηση του Λονδίνου και η Βάση του Ντιέγκο Γκαρσία
Από την πλευρά της, η βρετανική κυβέρνηση προσπαθεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία ήταν μονόδρομος λόγω των διεθνών νομικών πιέσεων. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Ντέιβιντ Λάμι, υπεραμύνθηκε της απόφασης, τονίζοντας ότι μέσω αυτής διασφαλίζεται το νομικό καθεστώς της βάσης του Ντιέγκο Γκαρσία για τα επόμενα 99 χρόνια. Σύμφωνα με το Λονδίνο, η προηγούμενη κατάσταση ήταν νομικά έωλη και έθετε σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη λειτουργία της βάσης, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας στη Μέση Ανατολή και τον Ινδικό Ωκεανό.
Ωστόσο, το επιχείρημα αυτό δεν φαίνεται να πείθει τους επικριτές. Η άποψη που κυριαρχεί στους κύκλους των συντηρητικών αναλυτών είναι ότι η Βρετανία δημιούργησε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, δείχνοντας ότι είναι επιρρεπής σε υποχωρήσεις όσον αφορά την εδαφική της ακεραιότητα. Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι η συμφωνία προβλέπει δικαίωμα επαναπατρισμού των κατοίκων που είχαν εκδιωχθεί, κάτι που, αν και ανθρωπιστικά ορθό, περιπλέκει την ασφάλεια της στρατιωτικής εγκατάστασης.
Γεωπολιτικές Αναταράξεις
Η υπόθεση των Νησιών Τσάγκος δεν είναι απλώς μια διμερής διαφορά μεταξύ Βρετανίας και Μαυρικίου. Αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των μεταβαλλόμενων ισορροπιών στον πλανήτη. Η παρέμβαση του Τραμπ αποδεικνύει ότι η νέα αμερικανική διοίκηση θα έχει πολύ διαφορετική προσέγγιση στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, δίνοντας έμφαση στην ισχύ και την κυριαρχία έναντι των διεθνών συνθηκών που θεωρεί ετεροβαρείς.
Είναι σαφές ότι η Δύση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η επιλογή της Βρετανίας να «κλείσει» το μέτωπο των Τσάγκος με αυτόν τον τρόπο ερμηνεύεται από πολλούς ως ένδειξη κόπωσης και έλλειψης οράματος. Σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικός, με αναθεωρητικές δυνάμεις να καιροφυλακτούν, κάθε τετραγωνικό μέτρο γης και θάλασσας με στρατηγική αξία μετράει. Και όπως εύστοχα παρατήρησαν οι επικριτές, στην διεθνή πολιτική δεν υπάρχουν κενά· όταν αποχωρεί μια δύναμη, κάποια άλλη σπεύδει να καλύψει το κενό.
