Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η καψαϊκίνη, η ουσία που δίνει στις πιπεριές την καυτερή τους γεύση, μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη για την υγεία.
Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, καθώς συνδέουν τη συχνή κατανάλωση καυτερών τροφών με μικρότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, καλύτερη λειτουργία του εντέρου και ακόμη και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Οι ειδικοί, πάντως, διευκρινίζουν ότι πρόκειται κυρίως για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη ότι οι καυτερές τροφές από μόνες τους παρατείνουν τη ζωή.
Μελέτες δείχνουν μικρότερο κίνδυνο θανάτου
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία προέρχεται από μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 500.000 ενήλικες στην Κίνα και διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν καυτερές τροφές σχεδόν καθημερινά είχαν 14% μικρότερο σχετικό κίνδυνο θανάτου, σε σύγκριση με όσους τις έτρωγαν λιγότερο από μία φορά την εβδομάδα.
Η συχνή κατανάλωση καυτερών τροφών συνδέθηκε επίσης με μικρότερο κίνδυνο θανάτου από:
καρδιαγγειακά νοσήματα,
καρκίνο,
παθήσεις των πνευμόνων.
Ανάλογα αποτελέσματα κατέγραψε και αμερικανική μελέτη, σύμφωνα με την οποία όσοι κατανάλωναν τακτικά καυτερές κόκκινες πιπεριές είχαν περίπου 13% μικρότερο κίνδυνο θανάτου στη διάρκεια της παρακολούθησης.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν, όμως, ότι οι μελέτες αυτές δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Είναι πιθανό οι άνθρωποι που καταναλώνουν περισσότερες καυτερές τροφές να ακολουθούν συνολικά πιο υγιεινό τρόπο ζωής.
Η καψαϊκίνη φαίνεται να είναι το «κλειδί»
Οι περισσότερες πιθανές ευεργετικές δράσεις αποδίδονται στην καψαϊκίνη, τη φυσική ουσία που υπάρχει στις καυτερές πιπεριές.
Η καψαϊκίνη ενεργοποιεί ειδικούς υποδοχείς των νευρικών κυττάρων, γνωστούς ως TRPV1, οι οποίοι υπάρχουν όχι μόνο στο δέρμα αλλά και στο πεπτικό σύστημα και σε κύτταρα του ανοσοποιητικού.
Η ενεργοποίησή τους φαίνεται να επηρεάζει μηχανισμούς που σχετίζονται με τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό και την αντίληψη του πόνου.
Πώς μπορεί να ωφελεί την καρδιά
Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η συχνή κατανάλωση καυτερών τροφών συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι πιθανοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν:
αύξηση της HDL («καλής») χοληστερόλης,
ελαφρώς μεγαλύτερη κατανάλωση θερμίδων,
καλύτερο έλεγχο της αρτηριακής πίεσης.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα προέρχεται από κινεζική μελέτη του 2017, στην οποία συμμετείχαν περίπου 600 ενήλικες. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι προτιμούσαν τα πιο καυτερά φαγητά χρησιμοποιούσαν λιγότερο αλάτι στην καθημερινότητά τους, γεγονός που συνοδευόταν από χαμηλότερες τιμές αρτηριακής πίεσης.
Σε δεύτερο πείραμα, οι ίδιοι ερευνητές έδειξαν ότι η καψαϊκίνη κάνει τον εγκέφαλο να αντιλαμβάνεται τη γεύση του αλατιού ως πιο έντονη. Έτσι, απαιτείται μικρότερη ποσότητα αλατιού για να επιτευχθεί η ίδια γευστική ικανοποίηση.
Τι γνωρίζουμε για το έντερο
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η δράση της καψαϊκίνης στο πεπτικό σύστημα είναι πιο σύνθετη απ’ όσο πιστευόταν. Αν και σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί αρχικά να προκαλέσει δυσφορία, η συστηματική κατανάλωσή της φαίνεται ότι μειώνει σταδιακά την ευαισθησία των νευρικών απολήξεων που μεταφέρουν το αίσθημα του πόνου.
Μικρές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις χρόνιου κοιλιακού άλγους.
Καυτερές τροφές – Προκαλούν έλκος;
Παρά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η καψαϊκίνη δεν προκαλεί βλάβες στο υγιές στομάχι.
Αντίθετα, φαίνεται ότι μειώνει την παραγωγή γαστρικού οξέος και αυξάνει την αιμάτωση του γαστρικού βλεννογόνου, γεγονός που ενδέχεται να προστατεύει από την ανάπτυξη πεπτικού έλκους.
Αιμορροΐδες: Οι καυτερές τροφές επιδεινώνουν τα συμπτώματα;
Πολλοί αποφεύγουν τις καυτερές τροφές επειδή πιστεύουν ότι επιδεινώνουν τις αιμορροΐδες. Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτή την αντίληψη.
Συγκεκριμένα, μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο (placebo) κλινική μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2006, διαπίστωσε ότι η καψαϊκίνη, η ουσία που δίνει στις πιπεριές την καυτερή γεύση τους, δεν επιδείνωσε τα συμπτώματα των αιμορροΐδων.
Και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση;
Οι καυτερές τροφές μπορούν να προκαλέσουν έντονο αίσθημα καύσου στο στήθος, όχι όμως επειδή αυξάνουν απαραίτητα την οξύτητα του στομάχου. Η καψαϊκίνη διεγείρει τους ίδιους νευρικούς υποδοχείς στον οισοφάγο που ενεργοποιούνται και από το οξύ, δημιουργώντας την αίσθηση της καούρας.
Υπάρχει σχέση με τον καρκίνο;
Τα δεδομένα εδώ παραμένουν αντικρουόμενα. Οι περισσότερες μελέτες υποστηρίζουν ότι η καψαϊκίνη μπορεί να έχει προστατευτική δράση απέναντι σε ορισμένες μορφές καρκίνου. Υπάρχουν όμως και έρευνες που έχουν βρει αντίθετα αποτελέσματα, ιδιαίτερα για τον καρκίνο του στομάχου. Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι απαιτούνται περισσότερες υψηλής ποιότητας μελέτες πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Τι λένε οι ειδικοί
Οι ειδικοί τονίζουν ότι όσοι απολαμβάνουν τις καυτερές τροφές μπορούν να συνεχίσουν να τις καταναλώνουν με μέτρο, στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής. Από την άλλη, όσοι εμφανίζουν έντονη δυσφορία ή επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά την κατανάλωσή τους, δεν υπάρχει λόγος να πιέζονται να τις εντάξουν στη διατροφή τους.
Όπως επισημαίνουν, το συνολικό διατροφικό πρότυπο εξακολουθεί να παίζει τον σημαντικότερο ρόλο για τη μακροζωία και την πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων. Μέχρι σήμερα, τα ισχυρότερα επιστημονικά δεδομένα εξακολουθούν να υποστηρίζουν τη μεσογειακή διατροφή, στην οποία οι καυτερές πιπεριές μπορούν ασφαλώς να έχουν τη θέση τους, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνες τους το «μυστικό» της καλής υγείας.
