Η μαστογραφία με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης φαίνεται να υπερέχει έναντι της συμβατικής μαστογραφίας στον προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού, σύμφωνα με αποτέλεσμα μεγάλης τυχαιοποιημένης κλινικής δοκιμής που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «The Lancet».
Η μαστογραφία αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό εργαλείο στη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. Παρόλα αυτά, ένα σημαντικό ποσοστό καρκίνων εξακολουθεί να διαφεύγει της ανίχνευσης. Εκτιμάται ότι περίπου 20% έως 30% των καρκίνων που διαγιγνώσκονται στο διάστημα μεταξύ δύο προληπτικών ελέγχων θα μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί στην προηγούμενη μαστογραφία.
Η νέα μελέτη διεξήχθη από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Δεκέμβριο του 2022 σε τέσσερα κέντρα στη Σουηδία και περιέλαβε περισσότερες από 100.000 γυναίκες. Οι συμμετέχουσες κατανεμήθηκαν τυχαία σε δύο ομάδες:
- μία ομάδα ελέγχου όπου εφαρμόστηκε η συνήθης πρακτική της διπλής ανάγνωσης της μαστογραφίας από ακτινολόγους
- και μία ομάδα όπου η μαστογραφία υποστηριζόταν από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
Στην πρώτη ομάδα το εξειδικευμένο σύστημα ανέλυε τις μαστογραφίες και κατηγοριοποιούσε τις εξετάσεις χαμηλού κινδύνου για μία μόνο ανάγνωση, ενώ τα περιστατικά υψηλού κινδύνου οδηγούνταν σε διπλή ανάγνωση από ακτινολόγους. Παράλληλα, το σύστημα επισήμαινε ύποπτα ευρήματα στις εικόνες, λειτουργώντας υποστηρικτικά στη λήψη ιατρικών αποφάσεων.
Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης είχε προηγουμένως εκπαιδευτεί και δοκιμαστεί σε περισσότερες από 200.000 μαστογραφίες από πολλά ιδρύματα και περισσότερες από δέκα χώρες.
Σύμφωνα με τα πλήρη αποτελέσματα της μελέτης, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης συνδέθηκε με 12% λιγότερες διαγνώσεις καρκίνου στα χρόνια που ακολουθούν έναν προληπτικό έλεγχο, στοιχείο που υποδηλώνει πιο αποτελεσματική αρχική ανίχνευση. Επιπλέον στην ομάδα με τεχνητή νοημοσύνη καταγράφηκαν:
- 16% λιγότεροι διηθητικοί καρκίνοι
- 21% λιγότεροι μεγάλοι όγκοι
- 27% λιγότεροι επιθετικοί υποτύποι
Συνολικά το 81% των περιστατικών καρκίνου στην ομάδα με τεχνητή νοημοσύνη εντοπίστηκε κατά τον προσυμπτωματικό έλεγχο, έναντι 74% στην ομάδα ελέγχου χωρίς να παρατηρηθεί ουσιαστική αύξηση στα ψευδώς θετικά αποτελέσματα.
Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν προηγούμενα ενδιάμεσα αποτελέσματα της δοκιμής MASAI. Το 2023, δημοσίευση στο «The Lancet Oncology» είχε δείξει μείωση κατά 44% στον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων, ενώ πρώιμη ανάλυση στο «The Lancet Digital Health» τον Μάρτιο του 2025 κατέγραψε αύξηση 29% στην ανίχνευση καρκίνου χωρίς αύξηση των ψευδώς θετικών.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Κριστίνα Λονγκ από το Πανεπιστήμιο του Λουντ στη Σουηδία, επισημαίνει ότι «η ευρεία εφαρμογή της μαστογραφίας με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου για καρκίνο του μαστού θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του φόρτου εργασίας των ακτινολόγων, καθώς και στην ανίχνευση περισσότερων καρκίνων σε πρώιμο στάδιο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με επιθετικούς υπότυπους». Τονίζει ωστόσο ότι η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην υγειονομική περίθαλψη πρέπει να γίνεται με προσοχή, με αξιόπιστα εργαλεία και συνεχή αξιολόγηση.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν και ορισμένους περιορισμούς της μελέτης, καθώς πραγματοποιήθηκε μόνο στη Σουηδία, αφορούσε έναν τύπο μηχανήματος μαστογραφίας και ένα συγκεκριμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ οι ακτινολόγοι που συμμετείχαν είχαν υψηλό επίπεδο εμπειρίας.
