Παρά τις διαχρονικές υποσχέσεις και τις προσδοκίες των ιδιοκτητών για σταδιακή απόσυρση ή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, το χαράτσι των ακινήτων όχι μόνο παραμένει, αλλά από το 2027 επανασχεδιάζεται πάνω σε μια νέα, ψηφιακά «σφιχτή» βάση.
Όταν πρωτοεμφανίστηκε ο φόρος ακινήτων (αρχικά ως «χαράτσι» μέσω της ΔΕΗ και μετά ως ΕΝΦΙΑ), η υπόσχεση όλων των πολιτικών δυνάμεων ήταν ότι επρόκειτο για ένα έκτακτο, προσωρινό μέτρο λόγω της μνημονιακής κρίσης, το οποίο σύντομα θα καταργούνταν.
Η αίσθηση ότι «πληρώνουμε ενοίκιο στο ίδιο μας το σπίτι» είναι ακριβώς αυτό που νιώθουν εκατομμύρια ιδιοκτήτες εδώ και χρόνια.
Ο φόρος ενσωματώθηκε πλήρως στον προϋπολογισμό του κράτους, καθώς εξασφαλίζει κάθε χρόνο πάνω από 2 δισεκατομμύρια ευρώ εγγυημένα έσοδα.
Το οικονομικό επιτελείο ετοιμάζει μια θεμελιώδη αναδιάρθρωση στον τρόπο υπολογισμού του φόρου, καθιστώντας την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου (τον πλήρη ψηφιακό φάκελο κάθε ιδιοκτησίας) το απόλυτο εργαλείο για την ΑΑΔΕ, προκειμένου να μην ξεφεύγει ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο από τον φορολογικό μηχανισμό.
Το τέλος του παλαιού Ε9: Η ακριβής εικόνα του ακινήτου καθορίζει το χαράτσι
Μέχρι σήμερα, ο υπολογισμός του ΕΝΦΙΑ στηριζόταν συχνά σε παρωχημένες δηλώσεις του Ε9, σε ξεπερασμένα στοιχεία οικοδομικών αδειών ή σε παλαιούς τίτλους ιδιοκτησίας που δεν αποτύπωναν τις πραγματικές μεταβολές των ακινήτων. Από το 2027, η πραγματικότητα αυτή ανατρέπεται:
Η φορολογική διοίκηση θα αντλεί αυτόματα τα στοιχεία απευθείας από την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Αυτό σημαίνει ότι τα τετραγωνικά μέτρα, η χρήση του χώρου και τα λοιπά τεχνικά χαρακτηριστικά θα υπολογίζονται ακριβώς όπως έχουν βεβαιωθεί από τον μηχανικό.
Με το νέο σύστημα επιχειρείται η εξάλειψη των αποκλίσεων που επιβάρυναν άδικα ιδιοκτήτες που δήλωναν περισσότερα μέτρα από τα πραγματικά, αλλά ταυτόχρονα μπαίνει «μπλόκο» σε όσους δεν είχαν δηλώσει προσθήκες, ημιυπαίθριους ή αλλαγές χρήσης.
Οι αντικειμενικές αξίες και οι υφιστάμενοι φορολογικοί συντελεστές παραμένουν ως έχουν. Αυτό που μεταβάλλεται ριζικά είναι ο τρόπος προσδιορισμού της φορολογητέας ύλης.
Τι θα ισχύσει με τις αποκλίσεις: Χωρίς αναδρομικές επιβαρύνσεις, αλλά με υποχρέωση συμμόρφωσης
Το μοναδικό σημείο ανακούφισης για τους φορολογούμενους αφορά τη διαχείριση των διαφορών μεταξύ Ε9 και Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου. Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς:
Καμία αναδρομική χρέωση: Σε περίπτωση που διαπιστωθούν αποκλίσεις στα τετραγωνικά ή στη χρήση, δεν θα επιβληθούν πρόσθετοι φόροι ή πρόστιμα αναδρομικά για τα προηγούμενα φορολογικά έτη.
Πότε μειώνεται ο φόρος: Για όσους ιδιοκτήτες έχουν ήδη τακτοποιήσει τα ακίνητά τους και προκύψει ότι η πραγματική επιφάνεια είναι μικρότερη από αυτή που αποτυπωνόταν στο Ε9, ο νέος ΕΝΦΙΑ θα εκκαθαριστεί με χαμηλότερο ποσό.
Υποχρέωση τακτοποίησης: Όσοι διατηρούν εκκρεμότητες ή αποκλίσεις θα υποχρεωθούν να εναρμονίσουν τα στοιχεία των ακινήτων τους, καθώς για τις μελλοντικές ψευδείς ή ανακριβείς καταχωρίσεις θα προβλέπονται αυστηρές διοικητικές κυρώσεις.
Ο «ψηφιακός μεγάλος αδελφός» των ακινήτων: Το Μητρώο ΜΙΔΑ
Κεντρικό ρόλο στην πλήρη χαρτογράφηση της ιδιωτικής περιουσίας αναλαμβάνει το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Το νέο αυτό πληροφοριακό σύστημα θα λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος διασταυρώσεων, ενοποιώντας τις βάσεις δεδομένων του Δημοσίου.
Το ΜΙΔΑ θα διασυνδέεται απευθείας με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, το Ε9, το Κτηματολόγιο και λοιπά ψηφιακά αρχεία, εντοπίζοντας ακαριαία κάθε ασυμφωνία στα στοιχεία μιας ιδιοκτησίας.
Οποιαδήποτε αναντιστοιχία ανάμεσα στα έγγραφα της πολεοδομίας και στη φορολογική δήλωση θα αποκαλύπτεται αυτόματα, διασφαλίζοντας ότι το κράτος θα εισπράττει έως και το τελευταίο ευρώ που αντιστοιχεί στην πραγματική κατάσταση του ακινήτου.
Αντί λοιπόν για την προσδοκώμενη ελάφρυνση ή την οριστική κατάργηση ενός φόρου που γεννήθηκε ως έκτακτος, η πολιτεία επενδύει σε ακόμα πιο εξελιγμένα ψηφιακά δίκτυα διασταύρωσης, διασφαλίζοντας τη σταθερή και αδιάλειπτη ροή εσόδων στα κρατικά ταμεία.
Φορολόγηση ήδη φορολογημένου κεφαλαίου! Το σπίτι που απέκτησε κάποιος με τους φόρους μιας ζωής, με ματωμένους μισθούς ή με ένα δάνειο που πληρώνει για δεκαετίες, αντιμετωπίζεται από το κράτος ως διαρκής πηγή εσόδων, λες και το νοικιάζεις από την εφορία.
Το αποτέλεσμα είναι η ιδιοκτησία στην Ελλάδα, από στοιχείο ασφάλειας και σιγουριάς που ήταν παραδοσιακά για την ελληνική οικογένεια, να έχει μετατραπεί σε ένα διαρκές και βαριά κοστοβόρο βάρος.