Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει την απόκτηση νέων εξουσιών που θα της επιτρέπουν, σε περίπτωση μεγάλης ενεργειακής κρίσης, να ζητά ακόμη και υποχρεωτική μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στα κράτη-μέλη, ενώ παράλληλα θα μπορεί να παρεμβαίνει σε εθνικά μέτρα που θεωρεί ότι απειλούν τον ενεργειακό εφοδιασμό άλλων χωρών της Ευρώπης.
Σύμφωνα με προσχέδια που είδε το Euronews, οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν έναν πολύ πιο ενεργό μηχανισμό διαχείρισης ενεργειακών κρίσεων. Το σχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα κήρυξης περιφερειακού ή πανευρωπαϊκού συναγερμού ηλεκτρικής ενέργειας και, σε μια τέτοια περίπτωση, την επιβολή συγκεκριμένων προσαρμογών στη ζήτηση.
Με απλά λόγια, το μήνυμα του προσχεδίου είναι σαφές: αν η Ευρώπη βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας, οι Βρυξέλλες θέλουν να έχουν έτοιμο τον μηχανισμό για να περιορίσουν την κατανάλωση.
Και το γεγονός ότι ένας τέτοιος μηχανισμός σχεδιάζεται εκ των προτέρων δείχνει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζεται πλέον το ενδεχόμενο νέων ενεργειακών αναταράξεων. Δεν πρόκειται για μέτρο που θα σχεδιαστεί την τελευταία στιγμή, όταν θα έχει ήδη ξεσπάσει η κρίση. Ο μηχανισμός προετοιμάζεται από τώρα για ένα σενάριο μεγάλης πίεσης στην ενεργειακή αγορά.
Η δέσμη μέτρων της Επιτροπής για την ενεργειακή ασφάλεια είχε σχεδιαστεί με βάση τα μαθήματα της κρίσης του 2022-2023, όταν η Ευρώπη έχασε μεγάλο μέρος των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου. Όμως οι νέες γεωπολιτικές αναταράξεις και οι πιέσεις στις αγορές ενέργειας έχουν αλλάξει τα δεδομένα και έχουν οδηγήσει τις Βρυξέλλες σε επανεξέταση της προετοιμασίας τους.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να καλύψει ένα πολύ ευρύτερο φάσμα κινδύνων: από ελλείψεις καυσίμων και ακραία καιρικά φαινόμενα μέχρι κυβερνοεπιθέσεις και φυσικές επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Ο «κόφτης» στην κατανάλωση
Το πιο εντυπωσιακό σημείο του σχεδίου αφορά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώσει σημαντικό κίνδυνο κρίσης, θα μπορεί να κηρύξει κατάσταση συναγερμού σε περιφερειακό ή ευρωπαϊκό επίπεδο. Μετά από διαβούλευση με την Ομάδα Συντονισμού για την Ηλεκτρική Ενέργεια, θα μπορούν να ενεργοποιούνται μέτρα που θα περιλαμβάνουν υποχρεωτικές εθνικές προσαρμογές της ζήτησης.
Και εδώ βρίσκεται το πιο κρίσιμο σημείο: το προσχέδιο προβλέπει ότι η ίδια η Επιτροπή θα καθορίζει το επίπεδο των απαιτούμενων προσαρμογών της ζήτησης.
Δηλαδή, σε ένα ακραίο σενάριο, η ενεργειακή διαχείριση δεν θα περιορίζεται πλέον σε συστάσεις προς τα κράτη. Προβλέπεται ένας μηχανισμός συντονισμένης μείωσης της ζήτησης, ώστε να αντιμετωπιστεί μια πιθανή ανεπάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
"Γιώργο, δεν είσαι καλά, θα πεθάνεις"! Το ανατριχιαστικό τηλεφώνημα μοναχού δύο ημέρες πριν πεθάνει (βίντεο)
Ετοιμάζουν σύστημα προειδοποίησης πριν από την κρίση
Οι Βρυξέλλες θέλουν επίσης να δημιουργήσουν σαφέστερη κλιμάκωση των ενεργειακών κρίσεων.
Το μοντέλο θα ξεκινά από προειδοποίηση ή εθνικό συναγερμό και θα μπορεί να φτάνει μέχρι την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης, εφόσον τα μέτρα που βασίζονται στην αγορά δεν επαρκούν και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορεί πλέον να καλύψει τη ζήτηση.
Παράλληλα, τα κράτη θα καλούνται να συντονίζουν τις κινήσεις τους και να αποφεύγουν μονομερή μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου.
Ο λόγος είναι ότι μια κρίση σε μία χώρα μπορεί, μέσω της διασυνδεδεμένης ευρωπαϊκής αγοράς, να επηρεάσει και τις γειτονικές.
Φυσικό αέριο με το σταγονόμετρο
Το προσχέδιο αντιμετωπίζει την επάρκεια φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού ως δύο πλευρές του ίδιου προβλήματος.
Οι χώρες της ΕΕ καλούνται να εντοπίσουν μονάδες ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου των οποίων η λειτουργία θα μπορούσε να περιοριστεί στις κρίσιμες ποσότητες αερίου που απαιτούνται για τη σταθερότητα του ηλεκτρικού δικτύου.
Την ίδια στιγμή, η αυξανόμενη εξάρτηση της ευρωπαϊκής οικονομίας από την ηλεκτρική ενέργεια δημιουργεί νέες απαιτήσεις. Η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και, ως εκ τούτου, οι Βρυξέλλες θέλουν πιο λεπτομερείς βραχυπρόθεσμες και εποχιακές αξιολογήσεις επάρκειας.
Στο μικροσκόπιο μπαίνουν ακραία καιρικά φαινόμενα, βλάβες σε μονάδες παραγωγής, προβλήματα στα δίκτυα μεταφοράς, αιχμές ζήτησης και απότομες μεταβολές στην παραγωγή των ΑΠΕ.
Αποθέματα ανταλλακτικών για την «επόμενη ημέρα»
Και το σχέδιο δεν σταματά στην ενέργεια που παράγεται.
Η Επιτροπή εξετάζει τη δημιουργία αποθεμάτων κρίσιμων ανταλλακτικών για τα ηλεκτρικά και ενεργειακά δίκτυα, ώστε σε περίπτωση επίθεσης, βλάβης ή μεγάλης διαταραχής οι υποδομές να μπορούν να επισκευαστούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Η πρόταση προβλέπει κατάλογο σε επίπεδο ΕΕ με τα απαραίτητα εξαρτήματα για τη λειτουργία και την αποκατάσταση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές θα μπορούν να καθορίζουν ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους εφοδιασμού, τον χρόνο αντικατάστασης κάθε εξαρτήματος και τη σημασία του για τις διασυνοριακές ενεργειακές ροές. Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία κοινών περιφερειακών αποθεμάτων βασικού εξοπλισμού.
Το μήνυμα πίσω από το σχέδιο
Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο δεν είναι μόνο ότι οι Βρυξέλλες εξετάζουν μέτρα για μια ενεργειακή κρίση. Είναι ότι χτίζουν από τώρα το θεσμικό και επιχειρησιακό οπλοστάσιο που θα χρειαστούν εάν μια τέτοια κρίση εκδηλωθεί.
Η ίδια η Κομισιόν έχει ήδη αναγνωρίσει ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να προσαρμοστεί σε ένα πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, ενώ το υφιστάμενο πλαίσιο επανεξετάζεται ακριβώς με στόχο την καλύτερη προετοιμασία για μελλοντικές κρίσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Επιτροπή θεωρεί δεδομένο πως θα υπάρξει γενικευμένη κρίση ή διακοπές ρεύματος. Μάλιστα, τον Μάιο η Κομισιόν ανέφερε ότι η συνολική επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ παραμένει ισχυρή, ενώ τον Ιούλιο η Task Force για την Ενεργειακή Ένωση δήλωσε ότι δεν υπήρχε άμεση ανησυχία για την ασφάλεια εφοδιασμού τον χειμώνα 2026-2027.
Όμως το σχέδιο δείχνει κάτι άλλο: οι Βρυξέλλες θέλουν να είναι έτοιμες πριν χτυπήσει η επόμενη κρίση και όχι να ψάχνουν λύσεις όταν το σύστημα θα βρίσκεται ήδη υπό πίεση.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα για τους Ευρωπαίους καταναλωτές: ο «κόφτης» στην κατανάλωση δεν αποτελεί σήμερα μέτρο που εφαρμόζεται, αλλά βρίσκεται πλέον πάνω στο τραπέζι ως εργαλείο για το ακραίο σενάριο.
