Η αυταπάτη πως η Ευρώπη έχει θωρακιστεί οριστικά απέναντι στα ενεργειακά σοκ του παρελθόντος, καταρρέει υπό το βάρος των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν είναι απλώς μια μακρινή σύρραξη, αλλά ένας ενεργός πυροκροτητής στα θεμέλια της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Σε αυτό το ρευστό σκηνικό, ο οίκος αξιολόγησης Fitch έρχεται να χαρτογραφήσει τις πραγματικές αντοχές των κρατών-μελών, τοποθετώντας την Ελλάδα στην αιχμή της ευπάθειας.
Παρότι το 2026 βρίσκει την ήπειρο σε θεωρητικά καλύτερη θέση συγκριτικά με τον πανικό του 2022, η ανάλυση του αμερικανικού οίκου δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα παραμένει η αχίλλειος πτέρνα των οικονομιών του Νότου, της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, τη στιγμή που οι προστατευτικές πολιτικές των κυβερνήσεων έχουν ημερομηνία λήξης.
Η ανατομία της ευπάθειας και ο ευρωπαϊκός διχασμός
Η αξιολόγηση των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη Fitch δεν βασίστηκε σε θεωρητικά μοντέλα, αλλά σε πέντε αμείλικτα, μετρήσιμα κριτήρια: την ενεργειακή ένταση ως ποσοστό του ΑΕΠ, το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στη συνολική ζήτηση, την αναλογία των καθαρών εισαγωγών φυσικού αερίου, τον ρόλο του αερίου στην πρωτογενή κατανάλωση και, φυσικά, τις τελικές τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ελληνοτουρκικά: Η απάντηση της Αθήνας στη Γαλάζια Πατρίδα
Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν έναν βαθύ, δομικό διχασμό στον ευρωπαϊκό χάρτη. Ενώ κράτη όπως η Γαλλία (με την πυρηνική της ισχύ), η Ρουμανία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Ιβηρική Χερσόνησος διαθέτουν επαρκή αναχώματα, μια συγκεκριμένη ομάδα χωρών βρίσκεται εκτεθειμένη στην πρώτη γραμμή του κινδύνου.
Η Ελλάδα κατατάσσεται στην πέμπτη θέση της ευρωπαϊκής λίστας ευπάθειας, ακολουθώντας τη Μάλτα (που κατέχει την αρνητική πρωτιά), την Ιταλία, την Πολωνία και την Ολλανδία.
Οι χώρες της «κόκκινης πεντάδας» παραμένουν δέσμιες ενός ενεργειακού μοντέλου όπου η εισαγωγή ορυκτών καυσίμων αποτελεί τον απόλυτο ρυθμιστή, τόσο για την επιβίωση της βιομηχανικής δραστηριότητας όσο και για την αδιάλειπτη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Το ρίσκο της ανάπτυξης και τα βραχύβια μέτρα
Το πραγματικό καμπανάκι της Fitch, ωστόσο, δεν αφορά το παρόν, αλλά το άμεσο μέλλον. Ο οίκος προειδοποιεί ευθέως ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η οποία θα προκαλέσει ασφυξία στην προσφορά φυσικού αερίου ή των προϊόντων διύλισης, θα μεταφραστεί άμεσα σε κατακόρυφη αύξηση των κινδύνων για την ίδια την οικονομική ανάπτυξη.
Το πρόβλημα μεγεθύνεται από τη φύση των κρατικών παρεμβάσεων. Τα μέτρα στήριξης που έχουν σχεδιαστεί μέχρι σήμερα και στην Ελλάδα, βασίζονται στην επισφαλή παραδοχή ότι η κρίση θα έχει μορφή «σπριντ» και όχι μαραθωνίου.
Εάν η γεωπολιτική ένταση παγιωθεί, τα δημοσιονομικά περιθώρια για επιδοτήσεις θα εξαντληθούν, αφήνοντας την πραγματική οικονομία ανυπεράσπιστη απέναντι στις απότομες ανατιμήσεις και θέτοντας σε κίνδυνο τους ρυθμούς ανάπτυξης που με κόπο κατακτήθηκαν τα τελευταία χρόνια.
