Το φορολογικό τοπίο για τους ελεύθερους επαγγελματίες στην Ελλάδα παρουσιάζει σημαντικές αλλαγές από το 2026, με συνέπεια αυξημένο φορολογικό βάρος για μεγάλο μέρος του κλάδου, ιδίως για όσους υπάγονται στο σύστημα του τεκμαρτού εισοδήματος. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα διαμορφώνεται πλέον στα 12.320 ευρώ για τον υπολογισμό του ελάχιστου φόρου, υψηλότερο από τα 11.620 ευρώ του προηγούμενου έτους, με αποτέλεσμα η ελάχιστη φορολογική επιβάρυνση να αυξάνεται κατά περίπου 154 ευρώ για επαγγελματίες με έξι έτη δραστηριότητας.
Η αλλαγή αυτή προκαλεί την ενεργοποίηση του συστήματος τεκμαρτού εισοδήματος για χιλιάδες επαγγελματίες, καθώς ακόμη και ελεύθεροι επαγγελματίες με χαμηλές δηλωθείσες εισπράξεις μπορεί να φορολογούνται με βάση υψηλότερα τεκμαρτά επίπεδα, δηλαδή ποσά που καθορίζονται από κανόνες αντικειμενικής προσδιορισμένης φορολογητέας ύλης αντί για τα πραγματικά δηλωθέντα κέρδη. Η πρακτική αυτή έχει ως αποτέλεσμα πολλοί επαγγελματίες να καλούνται να πληρώσουν φόρους ανώτερους από τα πραγματικά τους εισοδήματα.
Η επίδραση των ετών λειτουργίας και των τεκμηρίων
Ο υπολογισμός του ελάχιστου φορολογητέου εισοδήματος για επαγγελματίες επηρεάζεται από τα έτη λειτουργίας της ατομικής επιχείρησης. Για παράδειγμα:
Επιχειρήσεις που συμπληρώνουν τέσσερα έτη θα έχουν μειωμένο τεκμαρτό εισόδημα περίπου στις 4.065 ευρώ,
Εκείνες με πέντε έτη περίπου 8.254 ευρώ,
Με 7–9 έτη, με προσαύξηση 10%, σε περίπου 13.552 ευρώ,
Με περισσότερα από 12 έτη, με προσαύξηση έως 30%, σε περίπου 16.016 ευρώ.
Αυτό οδηγεί σε αντίστοιχη αύξηση του φόρου που πρέπει να καταβληθεί από όσους βρίσκονται σε μεγαλύτερα στάδια δραστηριότητας.
Τι ισχύει για ελεύθερους επαγγελματίες με «μπλοκάκι»
Οι επαγγελματίες που αμείβονται με «μπλοκάκι», δηλαδή παρέχουν υπηρεσίες με συμβάσεις ανεξάρτητων υπηρεσιών ή έργου — μπορούν να φορολογηθούν με την ίδια κλίμακα που ισχύει για μισθωτούς και συνταξιούχους, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αυτές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
Ανακοίνωση δραστηριότητας στην αρμόδια ΔΟΥ και άσκηση δραστηριότητας ως φυσικό πρόσωπο,
Παροχή υπηρεσιών σε έως τρεις εργοδότες ή σε περισσότερους εφόσον το 75% των αμοιβών προέρχεται από έναν,
Δήλωση επαγγελματικής έδρας την κατοικία του επαγγελματία,
Μη ύπαρξη ταυτόχρονης μισθωτής σχέσης και
Παροχή υπηρεσιών όπου κυριαρχεί το στοιχείο δημιουργίας ή επιστημονικής συμβολής (όπως συμβουλευτικές και επιστημονικές υπηρεσίες).
Όσοι πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις διατηρούν το αφορολόγητο και φορολογούνται προοδευτικά, συγκριτικά με όσους φορολογούνται μέσω του τεκμαρτού συστήματος, που τους επιβάλλει υψηλότερο ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα.
Επιπτώσεις στην καθημερινότητα και το εισόδημα
Η αύξηση του τεκμαρτού εισοδήματος και της ελάχιστης φορολογίας αναμένεται να επηρεάσει χρήματα που παραμένουν στις τσέπες επαγγελματιών με χαμηλά εισοδήματα, καθώς πολλοί από αυτούς θα βρεθούν υπό την πίεση μεγαλύτερων φορολογικών βαρών ενώ τα πραγματικά τους κέρδη παραμένουν περιορισμένα. Παράλληλα, οι αλλαγές στη φορολογική κλίμακα για ελεύθερους επαγγελματίες φέρνουν νέες δυνατότητες ελαφρύνσεων στο μέλλον, ειδικά για νεότερους επαγγελματίες ή εκείνους με οικογένεια, όταν ολοκληρωθεί η εφαρμογή της νέας κλίμακας το 2027.
