Η απευθείας επιστολή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν δεν συνιστά λευκή σημαία, αλλά μια κίνηση υψηλού γεωπολιτικού ρίσκου και τακτικής αναδίπλωσης.
Προτείνοντας άμεσες συνομιλίες σε ουδέτερο έδαφος, πλήρη κατάπαυση του πυρός και ανταλλαγή αιχμαλώτων «όλων με όλους», το Κίεβο επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος της αδιαλλαξίας αποκλειστικά στη ρωσική πλευρά.
Ο Ουκρανός πρόεδρος δεν στοχεύει μόνο στο Κρεμλίνο. Πίσω από τις γραμμές, το μήνυμα απευθύνεται στους μηχανισμούς εξουσίας της Μόσχας και στη ρωσική κοινωνία, υπενθυμίζοντας τη φθορά ενός πολέμου που παρατείνεται χωρίς καθαρό ορίζοντα νίκης. Αναδεικνύει τις συνέπειες των ουκρανικών πληγμάτων στη ρωσική ενδοχώρα, τον πληθωρισμό και την κόπωση, επιχειρώντας να πλήξει την εικόνα παντοδυναμίας που εκπέμπει η ρωσική ηγεσία.
Ξηλώνοντας την «παγίδα του Άνκορατζ»
Ο πραγματικός στόχος της επιστολής, ωστόσο, συμπυκνώνεται σε μία φράση: «Ουκρανικά και ευρωπαϊκά ζητήματα δεν λύνονται στο Άνκορατζ». Πρόκειται για μια ευθεία και σκληρή απάντηση στο διπλωματικό τετελεσμένο που επιχείρησαν να στήσουν οι Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν τον περασμένο Αύγουστο στην Αλάσκα. Εκεί, εν τη απουσία του Κιέβου, συζητήθηκε ένα πλαίσιο «ειρήνης» που πρακτικά ισοδυναμεί με συνθηκολόγηση της Ουκρανίας, απαιτώντας την παράδοση του υπόλοιπου Ντονμπάς για να παγώσει το μέτωπο.
Ο Πούτιν εμμένει σε αυτούς τους «συμβιβασμούς», απαιτώντας την αποδοχή τους πριν από οποιαδήποτε ουσιαστική συμφωνία. Το Κίεβο, από την πλευρά του, αρνείται κατηγορηματικά να προσέλθει σε ένα τραπέζι όπου οι όροι της εδαφικής του ακρωτηρίασης έχουν ήδη προαποφασιστεί από τρίτους. Ο Ζελένσκι απαιτεί εγγυητές, όχι επιδιαιτητές που διαμοιράζουν ξένα εδάφη.
Η στρατιωτική πραγματικότητα και το κενό των ΗΠΑ
Στο πεδίο των μαχών, η εικόνα παραμένει στατική και αιματηρή. Η Ρωσία ελέγχει το Λουχάνσκ και το 85% του Ντονέτσκ, αλλά η χερσαία προέλασή της είναι αργή, αναγκάζοντας τη Μόσχα να καταφεύγει σε μαζικά πυραυλικά χτυπήματα κατά υποδομών για να κάμψει το ουκρανικό ηθικό. Από την άλλη, η Ουκρανία δεν διαθέτει την ισχύ για μια μαζική ανακατάληψη εδαφών, αλλά διατηρεί την ικανότητα να κρατά τις γραμμές της και να επιφέρει καίρια πλήγματα εντός της ρωσικής επικράτειας.
Σε αυτό το σκηνικό παρατεταμένης φθοράς, η Ουάσινγκτον λάμπει διά της απουσίας της. Η απόλυτη προσήλωση της αμερικανικής διπλωματίας στο Ιράν και τον Περσικό Κόλπο δημιουργεί ένα γεωπολιτικό κενό, το οποίο η Μόσχα σπεύδει να εκμεταλλευτεί. Το Κίεβο αντιλαμβάνεται ότι ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος, όχι απαραίτητα στρατιωτικά, αλλά διπλωματικά, καθώς η Δύση δείχνει σημάδια στρατηγικής απόσπασης.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η επιστολή του Ζελένσκι δεν φέρνει την ειρήνη αύριο το πρωί. Αποτελεί απλώς την εναρκτήρια βολή μιας νέας, σκληρής διπλωματικής μάχης, όπου και οι δύο πλευρές αγοράζουν πολιτικό χρόνο. Μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός ίσως τεθεί στο τραπέζι, αλλά μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία παραμένει εκτός κάδρου, όσο η Ρωσία επιδιώκει να νομιμοποιήσει τις εδαφικές της κατακτήσεις και η Ουκρανία αρνείται να αυτοκτονήσει εθνικά.