Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται σε μια κρίσιμη και ίσως τελική φάση, η συζήτηση μετατοπίζεται από τα πεδία των μαχών στα οικονομικά και γεωπολιτικά διακυβεύματα της επόμενης μέρας. Πίσω από τις ανταλλαγές πυρών και τις μετακινήσεις των μετώπων, κρύβεται ένας αμύθητος πλούτος που εξηγεί τη λύσσα των συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία, αλλά και ένας πολιτικός εφιάλτης για το Κίεβο: η οριστική διχοτόμηση της χώρας στα πρότυπα της Κύπρου.
Νέα δεδομένα έρχονται στο φως, τα οποία συνδέουν την αμερικανική στρατηγική υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ με τον ορυκτό πλούτο της περιοχής του Ντονμπάς, ενώ την ίδια ώρα η Ευρώπη προετοιμάζεται για το σενάριο μιας «παγωμένης σύγκρουσης» που θα διαιρέσει την ήπειρο.
Ο «Θησαυρός» των 800 Δισεκατομμυρίων Δολαρίων
Το Ντονέτσκ και οι ευρύτερες περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας δεν είναι απλώς εδάφη με συμβολική αξία. Είναι η «καρδιά» του ορυκτού πλούτου της Ευρώπης. Σύμφωνα με αναλύσεις που βλέπουν το φως της δημοσιότητας και δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, όπως ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, η αξία των κρίσιμων ορυκτών που βρίσκονται στο υπέδαφος των κατεχόμενων ή διεκδικούμενων περιοχών αγγίζει το ιλιγγιώδες ποσό των 800 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Πρόκειται για κοιτάσματα λιθίου, τιτανίου, σπάνιων γαιών και άλλων μετάλλων που είναι απαραίτητα για τη σύγχρονη τεχνολογία, την κατασκευή μπαταριών, μικροτσιπ και αμυντικών συστημάτων. Η Δύση ανησυχεί σφόδρα ότι, εάν αυτά τα κοιτάσματα περάσουν στον πλήρη έλεγχο της Ρωσίας (και κατ' επέκταση της Κίνας μέσω εμπορικών συμφωνιών), οι ΗΠΑ και η Ευρώπη θα χάσουν ένα κρίσιμο στρατηγικό πλεονέκτημα.
Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, στενός σύμμαχος του Προέδρου Τραμπ, ήταν σαφής: Η Αμερική δεν θέλει να δώσει αυτόν τον πλούτο στον Πούτιν και την Κίνα. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο η Ουάσιγκτον, παρά την επιθυμία για τερματισμό του πολέμου, ενδιαφέρεται για το πού θα χαραχθούν τα τελικά σύνορα. Η Ουκρανία κάθεται πάνω σε έναν «χρυσό θρόνο» ορυκτών, και όποιος ελέγχει το Ντονμπάς, ελέγχει το ενεργειακό και τεχνολογικό μέλλον της περιοχής.

Ο Φόβος για ένα Δεύτερο «Κυπριακό»
Ενώ οι μεγάλες δυνάμεις μετρούν δισεκατομμύρια, η πολιτική πραγματικότητα στο έδαφος διαμορφώνει ένα ζοφερό σενάριο για την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Αναλυτές και διπλωμάτες προειδοποιούν ότι η κατάπαυση του πυρός που προωθείται ενδέχεται να οδηγήσει σε μια κατάσταση μόνιμης διαίρεσης, παρόμοια με αυτή της Κύπρου μετά το 1974.
Το σενάριο αυτό περιλαμβάνει:
De facto διχοτόμηση: Η Ρωσία θα διατηρήσει τον έλεγχο των εδαφών που έχει κατακτήσει (Κριμαία, Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, τμήματα της Ζαπορίζια και Χερσώνας), χωρίς αυτά να αναγνωριστούν διεθνώς ως ρωσικά.
Νεκρή Ζώνη (Buffer Zone): Η δημιουργία μιας αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης μήκους εκατοντάδων χιλιομέτρων, η οποία θα χωρίζει τους δύο στρατούς.
Ειρηνευτική Δύναμη: Την επιτήρηση αυτής της ζώνης από Ευρωπαίους στρατιώτες (Βρετανούς, Γάλλους, Γερμανούς κ.ά.), καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν επιθυμεί Αμερικανούς στρατιώτες σε ρόλο τοποτηρητή στην Ουκρανία.
Αυτό το μοντέλο δημιουργεί μια «παγωμένη σύγκρουση» (frozen conflict). Η Ουκρανία θα παραμείνει ακρωτηριασμένη, με ένα μεγάλο μέρος της επικράτειάς της υπό ξένη κατοχή, ενώ η ένταξή της στο ΝΑΤΟ θα παραπεμφθεί στις καλένδες ή θα αντικατασταθεί από διμερείς εγγυήσεις ασφαλείας και βαρύ εξοπλισμό («αστακός»).
Η Στάση του Τραμπ και η Ευρωπαϊκή Αγωνία
Το σχέδιο του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για άμεσο τερματισμό του πολέμου, φαίνεται να βασίζεται στην αναγνώριση της πραγματικότητας στο πεδίο της μάχης. Η Ουάσιγκτον πιέζει για διαπραγματεύσεις, γνωρίζοντας ότι η Ουκρανία δυσκολεύεται να ανακτήσει τα χαμένα εδάφη στρατιωτικά.
Ωστόσο, το κόστος αυτής της ειρήνης θα είναι βαρύ. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν ότι θα κληθούν να πληρώσουν τον λογαριασμό της ανοικοδόμησης και να αναλάβουν το βάρος της φυσικής ασφάλειας της γραμμής κατάπαυσης του πυρός. Ο φόβος ότι η Ρωσία θα χρησιμοποιήσει την ανάπαυλα για να ανασυγκροτηθεί και να επιτεθεί ξανά στο μέλλον είναι διάχυτος.

Το Δίλημμα του Ζελένσκι
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, βρίσκεται μπροστά στο πιο δύσκολο δίλημμα της ιστορίας της χώρας του. Από τη μια, η συνέχιση του πολέμου οδηγεί σε αιμορραγία και περαιτέρω εδαφικές απώλειες. Από την άλλη, η αποδοχή μιας εκεχειρίας στη σημερινή γραμμή του μετώπου ισοδυναμεί με εθνικό ακρωτηριασμό και απώλεια του πλούτου που θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει την ανάκαμψη της χώρας.
Τα 800 δισεκατομμύρια του Ντονέτσκ δεν είναι απλώς νούμερα σε έναν ισολογισμό. Αντιπροσωπεύουν τη δυνατότητα της Ουκρανίας να σταθεί οικονομικά στα πόδια της ως ανεξάρτητο κράτος. Αν αυτά χαθούν οριστικά στη Ρωσία, η Ουκρανία κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα εξαρτώμενο κράτος-παρία, διαιρεμένο και φτωχοποιημένο. Το φάντασμα της Κύπρου πλανιέται πάνω από το Κίεβο, και οι αποφάσεις των επόμενων μηνών θα καθορίσουν αν η διαίρεση αυτή θα γίνει η μόνιμη πληγή της Ευρώπης για τον επόμενο αιώνα.