Σύμφωνα με νέα έρευνα οι άνθρωποι που εργάζονται περισσότερες ώρες εμφανίζουν εξαιρετικά αυξημένες πιθανότητες να είναι παχύσαρκοι.
Η ιδέα της τετραήμερης εργασίας αντιμετωπιζόταν για χρόνια σαν ένα προνομιακό εργασιακό πείραμα για τεχνολογικές εταιρείες και προοδευτικά startups. Τώρα όμως, μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα έρχεται να τη συνδέσει με κάτι πολύ πιο βαθύ και καθημερινό: το σωματικό βάρος, την παχυσαρκία και τελικά τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν στο ευρωπαϊκό Συνέδριο Παχυσαρκίας στην Κωνσταντινούπολη, οι άνθρωποι που εργάζονται περισσότερες ώρες εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες να είναι παχύσαρκοι, ενώ η μείωση του χρόνου εργασίας ενδέχεται να λειτουργεί προστατευτικά για την υγεία.
Η μελέτη, που βασίστηκε σε δεδομένα 33 χωρών του ΟΟΣΑ από το 1990 έως το 2022, επιχείρησε να συγκρίνει τα ετήσια ωράρια εργασίας με τα ποσοστά παχυσαρκίας σε διαφορετικές κοινωνίες. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό και η Κολομβία — όπου οι εργαζόμενοι δουλεύουν περισσότερες ώρες μέσα στον χρόνο — εμφάνιζαν και υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας.
Ο καθοριστικός παράγοντας ίσως είναι τελικά ο χρόνος
Το ενδιαφέρον είναι ότι η σύνδεση αυτή δεν φαίνεται να εξηγείται απλώς από τις διατροφικές συνήθειες. Οι βόρειες ευρωπαϊκές χώρες, για παράδειγμα, καταναλώνουν κατά μέσο όρο περισσότερα λιπαρά και θερμίδες σε σχέση με πολλές λατινοαμερικανικές χώρες, ωστόσο εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας. Οι ερευνητές θεωρούν πως ο καθοριστικός παράγοντας ίσως είναι τελικά ο χρόνος — ή, ακριβέστερα, η έλλειψή του.
Σύμφωνα με τη μελέτη, μείωση των ετήσιων ωρών εργασίας κατά 1% συνδέθηκε με μείωση της παχυσαρκίας κατά 0,16%. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η εξάντληση, το χρόνιο άγχος και η απουσία ελεύθερου χρόνου οδηγούν πολλούς ανθρώπους σε έναν φαύλο κύκλο κακής διατροφής, έλλειψης άσκησης και διαταραγμένου ύπνου.
«Όταν έχουμε ισορροπημένη ζωή, έχουμε καλύτερη ζωή»
Η επικεφαλής της έρευνας, δρ Πραντίπα Κοράλε-Γκεντάρα από το Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ στην Αυστραλία, εξηγεί ότι το χρόνιο στρες αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης, της λεγόμενης «ορμόνης του στρες», η οποία συνδέεται με την αποθήκευση λίπους στο σώμα. Παράλληλα, πολλές θέσεις εργασίας είναι τόσο καθιστικές και απαιτητικές που δεν επιτρέπουν ουσιαστική σωματική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
«Όταν οι άνθρωποι έχουν πιο ισορροπημένη ζωή, έχουν καλύτερη ζωή», λέει χαρακτηριστικά. «Έχουν λιγότερο άγχος, μπορούν να επικεντρωθούν σε πιο θρεπτικό φαγητό και να ασκηθούν περισσότερο».
Η έρευνα δεν αποδεικνύει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος — οι ίδιοι οι επιστήμονες αναγνωρίζουν ότι οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες πιθανόν παίζουν επίσης ρόλο. Ωστόσο, τα ευρήματα αναζωπύρωσαν αμέσως τη δημόσια συζήτηση για την τετραήμερη εργασία στη Βρετανία.
Μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα έρχεται να τη συνδέσει με κάτι πολύ πιο βαθύ και καθημερινό: το σωματικό βάρος, την παχυσαρκία και τελικά τη δημόσια υγεία / UNSPLASH
Ήδη περίπου 200 εταιρείες στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν υιοθετήσει μοντέλα τετραήμερης εργασίας, ενώ στοιχεία της βρετανικής Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν ότι περισσότεροι από 200.000 εργαζόμενοι έχουν στραφεί σε τέτοια μοντέλα μετά την πανδημία Covid-19. Ο δήμος του Νότιου Κέιμπριτζσαϊρ έχει μάλιστα εφαρμόσει τετραήμερη εργασία για όλους τους υπαλλήλους του.
Οι ειδικοί μιλούν για το φαινόμενο της «φτώχειας χρόνου»
Οι υποστηρικτές του μοντέλου θεωρούν ότι η δημόσια υγεία ίσως αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ του. Ο Τζέιμς Ριβς από το ίδρυμα 4 Day Week Foundation υποστηρίζει ότι η τετραήμερη εργασία με πλήρεις αποδοχές θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τα επίπεδα παχυσαρκίας στη Βρετανία.
«Θα έδινε σε εκατομμύρια ανθρώπους τον χρόνο που χρειάζονται για να εγκαταλείψουν κακές συνήθειες και να κάνουν πιο υγιεινές επιλογές», λέει. «Το πενθήμερο εννιά με πέντε είναι ένα μοντέλο 100 ετών και έχει έρθει η ώρα να αναθεωρηθεί».
Η συζήτηση αυτή αγγίζει πλέον κάτι πολύ βαθύτερο από τα εργασιακά δικαιώματα ή την παραγωγικότητα. Οι ειδικοί μιλούν ολοένα και περισσότερο για το φαινόμενο της «φτώχειας χρόνου». Όχι μόνο οικονομικής φτώχειας, αλλά της αδυναμίας να διαθέσει κανείς χρόνο για βασικές ανάγκες της ζωής: να μαγειρέψει, να κοιμηθεί σωστά, να ασκηθεί ή απλώς να ξεκουραστεί.
Η δρ Ρίτα Φοντίνια, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ, που έχει μελετήσει εκτενώς την τετραήμερη εργασία και συμμετείχε σε πιλοτικά προγράμματα στην Πορτογαλία, θεωρεί ότι η παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με αυτή τη χρονική πίεση.
«Αν δουλεύεις δύο δουλειές ή ατελείωτες ώρες, απλώς δεν έχεις ενέργεια να μαγειρέψεις», λέει. «Γίνεται πολύ πιο εύκολο να αγοράσεις κάτι έτοιμο, επεξεργασμένο ή πρόχειρο».
Για την ίδια, η μείωση του χρόνου εργασίας μπορεί να βελτιώσει όχι μόνο τη διατροφή αλλά και τον ύπνο, την ψυχική υγεία και τη συνολική φυσική κατάσταση των κοινωνιών.
Παρά την αυξανόμενη πίεση, η βρετανική κυβέρνηση παραμένει επιφυλακτική απέναντι στην ιδέα της τετραήμερης εβδομάδας εργασίας. Εκπρόσωπος της κυβέρνησης ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει πρόθεση να επιβληθεί τετραήμερη εργασία με αποδοχές πενθημέρου, αν και αναγνώρισε ότι προωθούνται πιο ευέλικτες μορφές εργασίας μέσω νέων εργασιακών ρυθμίσεων.
Πίσω όμως από τη διαφωνία για τα ωράρια, η έρευνα φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που γίνεται ολοένα πιο πιεστικό στις σύγχρονες κοινωνίες: πόσο κοστίζει τελικά στο σώμα και στο μυαλό μας η διαρκής εργασία;
