Ρωσία

Γεωπολιτική νάρκη για τον Ερντογάν! Γιατί η περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης Ρωσίας-Ουκρανίας θα είναι καταστροφική για την Τουρκία

Σύμφωνα με άρθρο του Αμερικανού Jeffrey Mankoff, ο οποίος είναι διακεκριμένος ερευνητής στο Ινστιτούτο Εθνικών Στρατηγικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας των ΗΠΑ, με ειδίκευση στις ρωσικές και ευρασιατικές υποθέσεις, η Τουρκία μπορεί να βγεί ο μεγάλος χαμένος από τη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας.

Αναφέρει συγκεκριμένα ο εν λόγω Αμερικανός ειδικός τα εξής:

"Η σύγκρουση θα μπορούσε να ανατρέψει τη λεπτή εξισορροπητική γραμμή της Άγκυρας μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας.

Η συσσώρευση ρωσικών δυνάμεων στα ουκρανικά σύνορα έχει προκαλέσει ανησυχία για πιθανή κλιμάκωση της σύγκρουσης στα ανατολικά της Ουκρανίας.

Η πιθανή κλιμάκωση μεταξύ Μόσχας και Κιέβου αποτελεί σοβαρή πρόκληση για το ΝΑΤΟ, το οποίο εδώ και καιρό προσπαθεί να καθησυχάσει την Ουκρανία χωρίς να προκαλέσει τη Ρωσία.

Αυτό το δίλημμα είναι ιδιαίτερα οξύ για την Τουρκία, μια περιφερειακή δύναμη που έχει τεταμένες σχέσεις με πολλούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, ως αποτέλεσμα της καλλιέργειας φιλικών σχέσεων με τη Μόσχα από τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ παράλληλα ο Ερντογάν έχει επιδιώξει μια βαθύτερη πολιτική και στρατιωτική σχέση με την Ουκρανία, την οποία ορισμένοι σύμμαχοι θεωρούν ως άκρως προκλητική.

Προς το παρόν, η Άγκυρα φαίνεται να στοιχηματίζει ότι η κρίση στα σύνορα της Ουκρανίας μπορεί να επιλυθεί διπλωματικά. Ωστόσο, οι Ρώσοι αξιωματούχοι αντιλαμβάνονται τη στρατιωτική σχέση της Άγκυρας με το Κίεβο και την υποστήριξή της προς την κοινότητα των Τατάρων της Κριμαίας, ως προκλητικές χειρονομίες.

https://www.youtube.com/watch?v=xVjr7kXMJhk

Η στάση της Τουρκίας έναντι της Ρωσίας

Με την οικονομία της Τουρκίας να δοκιμάζεται σκληρά, την εγχώρια δημοτικότητα του Ερντογάν να διολισθαίνει και τις αντιπαραθέσεις μεταξύ τουρκικών και ρωσικών δυνάμεων στα θέατρα επιχειρήσεων, από τη Βόρεια Αφρική έως τον Νότιο Καύκασο να υφίστανται ακόμη, η Τουρκία είναι μεταξύ των σημερινών μελών του ΝΑΤΟ εκείνη που έχει να χάσει τα περισσότερα  εάν κλιμακωθεί η αντιπαράθεση στα σύνορα της Ουκρανίας.

Το δίλημμα της Τουρκίας είναι συνέπεια της επιδίωξής της για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και επιρροή σε μια ευρύτερη περιοχή που περιλαμβάνει τα Βαλκάνια, την Αραβική Μέση Ανατολή και τον Καύκασο.

Αυτή η επιδίωξη την έχει απομονώσει από πολλούς συμμάχους του ΝΑΤΟ και έχει εγκλωβιστεί σε ένα σύνθετο δούναι και λαβείν με τη Ρωσία.

Συνδεδεμένη κυρίως με το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ερντογάν, η φιλοδοξία της Τουρκίας να αναδιαμορφώσει την περιφερειακή τάξη προέκυψε μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, καθώς η Άγκυρα τοποθετήθηκε ως εταίρος και προστάτης των μετακομμουνιστών γειτόνων της ενώ επιδιώκει αμοιβαία επωφελείς δεσμούς με τη Μόσχα.

Πιο πρόσφατα, η αλλαγή των προτεραιοτήτων των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της μειωμένης υποστήριξης στον παρεμβατισμό στη Μέση Ανατολή και η αυξανόμενη προσοχή στην Ασία, ενθάρρυναν περαιτέρω αυτή τη στροφή.

Ωστόσο, η εξισορροπητική πράξη της Τουρκίας γίνεται όλο και πιο δύσκολη καθώς οι εντάσεις μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ έχουν βαθύνει.

Η Άγκυρα αντέδρασε έντονα στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 και στην εισβολή στην περιοχή Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανίας. Η συμπάθεια προς τη μουσουλμανική, τουρκόφωνη κοινότητα των Τατάρων της Κριμαίας που στοχοποιήθηκε από τις ρωσικές αρχές κατοχής ήταν ευρέως διαδεδομένη στην Τουρκία, όπου κατοικεί μεγάλη διασπορά των Τατάρων της Κριμαίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η σχέση Τουρκίας-Ουκρανίας

Η Μόσχα ανέλαβε επίσης τον έλεγχο μεγάλου μέρους των πλοίων και των λιμενικών υποδομών του Ουκρανικού Ναυτικού όταν κατέλαβε την Κριμαία, μεταβάλλοντας δραματικά την ισορροπία δυνάμεων στη Μαύρη Θάλασσα, ανατρέποντας το προηγούμενο πλεονέκτημα του τουρκικού πολεμικού ναυτικού.

Σε απάντηση, η Τουρκία παρείχε πολιτική και διπλωματική υποστήριξη στις ομάδες των Τατάρων της Κριμαίας, τονίζοντας ότι δεν θα αναγνωρίσει τη ρωσική προσάρτηση. Ενίσχυσε επίσης τη στρατιωτικοτεχνική συνεργασία με το Κίεβο, ιδίως μέσω της πώλησης προηγμένων οπλισμένων drone, που οι Ουκρανοί ανέπτυξαν εναντίον των υποστηριζόμενων από τη Ρωσία αυτονομιστών στο Ντονμπάς.

Η Ουκρανία δεν ήταν η μόνη, ή ακόμη και η πιο σημαντική, διέξοδος για τις φιλοδοξίες της Άγκυρας.

Οι φιλοδοξίες της Άγκυρας

Η Τουρκία παρενέβη στον συριακό εμφύλιο πόλεμο, κυρίως για να εμποδίσει τους Κούρδους της Συρίας να εδραιώσουν την εξουσία τους κατά μήκος των συνόρων.

Το 2020, οι τουρκικές δυνάμεις επενέβησαν στη Λιβύη για να ενισχύσουν την αναγνωρισμένη από τα Ηνωμένα Έθνη προσωρινή κυβέρνηση, με την οποία υπέγραψε επίσης μια αμφιλεγόμενη συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα τον Δεκέμβριο του 2019 για να εξασφαλίσει πρόσβαση σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Επίσης το 2020, τα τουρκικά οπλικά συστήματα και drones, αποδείχθηκαν καθοριστικά στην επιτυχημένη επίθεση του Αζερμπαϊτζάν για την ανάκτηση εδαφών που κατείχαν οι Αρμένιοι μέσα και γύρω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.

Σε κάθε ένα από αυτά τα θέατρα επιχειρήσεων, τουρκικές και ρωσικές δυνάμεις ήρθαν μερικές φορές  άμεσα αντιμέτωπες.

Παρά την κλιμάκωση του περιφερειακού ανταγωνισμού, η Τουρκία επιδίωξε επίσης μια στρατηγική προσέγγιση με τη Ρωσία τα τελευταία χρόνια.

https://www.youtube.com/watch?v=5HHfuCNBKHw

Οι σχέσεις Άγκυρας-Ουάσιγκτον

Οι κύριοι μοχλοί αυτής της προσέγγισης είναι πρώτον, η απογοήτευση από την υποστήριξη των ΗΠΑ στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, των οποίων η μεγαλύτερη συνιστώσα είναι Κούρδοι μαχητές από παρακλάδι του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν, και δεύτερον, οι συνέπειες από την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος του τουρκικού στρατού το 2016, για την οποία ο Ερντογάν κατηγορεί τους οπαδούς του κληρικού Φετουλάχ Γκιουλέν με έδρα τις ΗΠΑ.

Η πιο ορατή πτυχή αυτής της προσέγγισης είναι η απόφαση της Άγκυρας να αγοράσει το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400 ,εν μέρει φαινομενικά, για να προφυλαχθεί από τη συμμετοχή της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας σε μια άλλη απόπειρα πραξικοπήματος.

Αυτή η αγορά οδήγησε στην απέλαση της Τουρκίας από το πρόγραμμα μαχητικών F-35 υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Ωστόσο, έδωσε επίσης στην Άγκυρα διπλωματικό κεφάλαιο με το Κρεμλίνο που έχει εκμεταλλευτεί για να διαχειριστεί τις αντιπαραθέσεις στη Συρία, τη Λιβύη και τον Νότιο Καύκασο. Σε κάθε ένα από αυτά τα θέατρα, ο Ερντογάν και ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχουν εμπλακεί σε συχνή διπλωματία υψηλού επιπέδου, σφυρηλατώντας άτυπες εκεχειρίες που έχουν σχεδιαστεί για να εξυπηρετήσουν τα κύρια συμφέροντα κάθε πλευράς.

Η Ουκρανία είναι διαφορετική περίπτωση

Η Άγκυρα προφανώς πιστεύει ότι θα μπορέσει να εφαρμόσει ένα παρόμοιο μοντέλο στη σύγκρουση στην Ουκρανία.

Όμως, παρόλο που η Μόσχα ήταν πρόθυμη να ανεχθεί την πιο διεκδικητική στάση της Τουρκίας στη Συρία, τη Λιβύη και τον Νότιο Καύκασο εν μέρει. επειδή κάτι τέτοιο ενισχύει την ιδέα ότι η Τουρκία είναι ανεξάρτητος περιφερειακός παίκτης παρά δυτικό προπύργιο, η περίπτωση της  Ουκρανίας μπορεί να αποδειχθεί διαφορετική.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ρώσοι αξιωματούχοι άφησαν να εννοηθεί ότι θεωρούν την υποστήριξη της Άγκυρας προς τους Τατάρους της Κριμαίας ως απειλή για την εδαφική ακεραιότητα της Ρωσίας ,στο βαθμό που η Μόσχα θεωρεί την Κριμαία ως ρωσικό έδαφος και η χρήση τουρκικών drone στο Ντονμπάς έχει χρησιμοποιηθεί ως καταλύτης για την τρέχουσα συγκέντρωση ρωσικών δυνάμεων κατά μήκος των συνόρων της Ουκρανίας.

Αν και τα τουρκικά drones δίνουν στην Ουκρανία πρόσθετες δυνατότητες, η επίδρασή τους στη συνολική ισορροπία είναι περιορισμένη, ειδικά σε περίπτωση σύγκρουσης υψηλής έντασης που περιλαμβάνει  εμπλοκή της ρωσικής αεροπορίας, αφού σε τέτοια περίπτωση ακόμη και με τα τουρκικά drones, ο στρατός της Ουκρανίας έχει ελάχιστες ελπίδες να αντισταθεί σε μεγάλης κλίμακας Ρωσική επίθεση.

Από την ορκωμοσία του Προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν τον Ιανουάριο του 2021, η Άγκυρα προσπάθησε να επιδιορθώσει τις εκκρεμείς διαμάχες της με την Ουάσιγκτον και άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ ,εν μέρει λόγω της ανησυχίας ότι η αυξανόμενη απομόνωση την αφήνει όλο και πιο ευάλωτη στη ρωσική πίεση.

Ωστόσο, οι εντάσεις σχετικά με την αγορά των S-400 έχουν ενισχύσει τις μακροχρόνιες τριβές, ιδιαίτερα στο Καπιτώλιο, και τα κατασταλτικά μέτρα της τουρκικής κυβέρνησης  ενάντια στον Τύπο, την κοινωνία των πολιτών και τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν επιδεινώσει αυτήν την ένταση.

Παρά τις προσπάθειες βελτίωσης των σχέσεων ,συμπεριλαμβανομένης της συνάντησης Μπάιντεν-Ερντογάν στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο του 2021, είναι απίθανο να υπάρξει σημαντική αλλαγή μέχρι τις τουρκικές εκλογές, προγραμματισμένες επί του παρόντος για το 2023, που θα μπορούσαν να δουν το τέλος της προεδρίας του Ερντογάν.

Στο μεταξύ, η Άγκυρα κινδυνεύει με διπλωματική απομόνωση και στρατηγική υπερέκταση σε περίπτωση νέας σύγκρουσης.

Οι κίνδυνοι για την Τουρκία

Η Ρωσία θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση εναντίον των τουρκικών συμφερόντων για παράδειγμα, στον θύλακα της Ιντλίμπ της Συρίας, για να διασφαλίσει ότι η Άγκυρα θα παραμείνει στο περιθώριο της σύγκρουσης της στην Ουκρανία.

Επίσης σε συνδυασμό με την ύφεση των προμηθειών φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω Λευκορωσίας και Ουκρανίας, η ακύρωση ή η αναστολή του αγωγού Nord Stream 2 από τις γερμανικές ρυθμιστικές αρχές θα ήταν προς όφελος για τους αγωγούς Blue Stream και TurkStream, ενισχύοντας ,τουλάχιστον στην βραχυπρόθεσμα, τις φιλοδοξίες της Τουρκίας να ενισχύσει τον ρόλο της ως κράτος διέλευσης.

Ωστόσο, οι ευρύτερες συνέπειες μιας ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας είναι πιθανό να είναι αρνητικές, όπως η περαιτέρω εδραίωση της ρωσικής στρατιωτικής-ναυτικής υπεροχής στη Μαύρη Θάλασσα, η αποδυνάμωση της εταιρικής σχέσης Τουρκίας και Ουκρανίας, περαιτέρω ζημιά στην τουρκική οικονομία και αυξάνοντας τη δυναμική για  νέες προσφυγικές ροές και επιθέσεις κατά των τουρκικών συμφερόντων στη Συρία και αλλού.

Η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας θα ήταν τραγωδία για μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Για την Τουρκία, θα μπορούσε να σημάνει το τέλος της μακροχρόνιας πράξης εξισορρόπησης μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας , μαζί με τον τερματισμό της φιλοδοξίας  της για περιφερειακή επιρροή που καθόρισε την εποχή του Ερντογάν στην εξουσία.

Ακολουθήστε το Πενταπόσταγμα στο Google news Google News

ΔΗΜΟΦΙΛΗ