Τις τελευταίες ημέρες, το Ιράν βιώνει ένα από τα πιο εκτεταμένα κύματα διαδηλώσεων των τελευταίων ετών, με αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και δυνάμεων ασφαλείας και καταγγελίες για εκτεταμένη χρήση θανατηφόρας βίας από τις αρχές. Καθώς η χώρα έχει βυθιστεί στην αναταραχή, η κατάσταση χαρακτηρίζεται από βαθιά κοινωνική δυσαρέσκεια, ευρεία καταστολή και εκτεταμένες απώλειες ανθρώπινων ζωών σε πολλές πόλεις.
Βαριές απώλειες και ενδείξεις μαζικής βίας
Ο απολογισμός των θυμάτων συνεχίζει να αυξάνεται, με αναφορές από οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ότι τουλάχιστον εκατοντάδες διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου του 2025. Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι η καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας περιλαμβάνει χρήση πραγματικών πυρών και άλλων μέσων θανατηφόρας βίας, με αποτέλεσμα οι νεκροί να αριθμούν σε πολλές εκατοντάδες (σύμφωνα με αναφορές οργανώσεων μέχρι και πάνω από 500).
Σύμφωνα με αναφορές οργανώσεων όπως η Human Rights Activists News Agency, οι νεκροί περιλαμβάνουν τόσο διαδηλωτές όσο και μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, ενώ περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι έχουν συλληφθεί στο πλαίσιο της καταστολής. Η ακριβής καταμέτρηση είναι δύσκολη λόγω του διαδεδομένου αποκλεισμού του διαδικτύου και των επικοινωνιών στο εσωτερικό της χώρας, μια τακτική που έχει επιβληθεί από τις αρχές για να περιορίσει την ανταλλαγή πληροφοριών.
Η ανθρώπινη διάσταση των επιπτώσεων είναι εμφανής και μέσα από συγκεκριμένες περιπτώσεις· μεταξύ των νεκρών βρίσκονται φοιτητές, οικογενειάρχες και νέοι πολίτες, γεγονός που έχει πυροδοτήσει ακόμη μεγαλύτερη οργή και αντίδραση στους κόλπους του πληθυσμού.
Πώς ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις και τι ζητούν οι διαδηλωτές
Τα αρχικά επεισόδια ξεκίνησαν ως οικονομικές διαμαρτυρίες ενάντια στην κατακόρυφη άνοδο του πληθωρισμού, στις ελλείψεις αγαθών και στη ραγδαία υποτίμηση του νομίσματος. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ωστόσο, οι διαδηλώσεις εξελίχθηκαν σε καθολικό κύμα αντίδρασης κατά του καθεστώτος της Ισλαμικής Δημοκρατίας και της πολιτικής ηγεσίας της χώρας, με αιτήματα που εκτείνονται από μεταρρυθμίσεις έως ριζικές αλλαγές στη διακυβέρνηση.
Παρά τη βία και την καταστολή, οι διαδηλωτές παραμένουν ενεργοί σε πολλές πόλεις, περιλαμβανομένων του Τεχεράνη, του Ισφαχάν, του Σιράζ και άλλων μεγάλων κέντρων. Οι κινητοποιήσεις έχουν χαρακτήρα ευρείας κλίμακας και συμπεριλαμβάνουν πολίτες από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, γεγονός που εντείνει την ένταση της κατάστασης.
Καταστολή, αποκλεισμός επικοινωνιών και διεθνής εικόνα
Οι ιρανικές αρχές έχουν απαντήσει με σκληρή καταστολή, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων από τις δυνάμεις ασφαλείας, του αποκλεισμού πρόσβασης στο διαδίκτυο και σε κινητές επικοινωνίες, καθώς και με την ταυτοποίηση των διαδηλωτών ως “εχθρών του κράτους”. Η προσπάθεια ελέγχου της πληροφορίας έχει θέσει σοβαρά εμπόδια στην ανεξάρτητη επαλήθευση των γεγονότων εντός της χώρας.
Διεθνώς, η κατάσταση έχει προσελκύσει την προσοχή κυβερνήσεων και οργανισμών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες έχουν εκφράσει ανησυχίες για την κλιμάκωση της βίας και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ σε διεθνές επίπεδο έχουν υπάρξει εκκλήσεις για σεβασμό της ελευθερίας της έκφρασης και τερματισμό της χρήσης υπερβολικής βίας.
Ο ρόλος της διεθνούς κοινότητας και τα επόμενα βήματα
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της κρίσης, με ξένα μέσα και οργανισμούς να καλούν σε αυξημένη πίεση υπέρ της προστασίας των πολιτών και σε διαπραγματεύσεις για την αποφυγή περαιτέρω αιματοχυσίας. Ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες έχουν δηλώσει δημόσια την υποστήριξή τους στον ιρανικό λαό, ενώ έχουν εκφραστεί προειδοποιήσεις κατά πιθανών στρατιωτικών παρεμβάσεων.
Παράλληλα, διαδηλώσεις υποστήριξης έχουν εμφανιστεί και σε άλλες χώρες, ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις όπου ζουν ιρανικές ομογένειες, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη διεθνή αντίδραση στην κατάσταση.
