Σε αχαρτογράφητα και επικίνδυνα νερά φαίνεται να εισέρχονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η διακυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ λαμβάνει χαρακτηριστικά που αποκλίνουν από τις παραδοσιακές δημοκρατικές νόρμες, φλερτάροντας ανοιχτά με τον απολυταρχισμό. Αναλυτές και διεθνή μέσα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας πως δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή πολιτικής ατζέντας, αλλά για μια δομική μετάλλαξη του τρόπου λειτουργίας της υπερδύναμης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΗΠΑ - Ιράν: Παιχνίδι πολέμου με «ανοιχτά χαρτιά» – Η Τεχεράνη σημαδεύει τον Λευκό Οίκο
Το μοντέλο που προωθείται παραπέμπει σε μια «αυτοκρατορική προεδρία», όπου η εκτελεστική εξουσία δεν ελέγχεται από τα θεσμικά αντίβαρα, αλλά επιχειρεί να τα υποτάξει ή να τα παρακάμψει πλήρως.
Η άλωση του Κρατικού Μηχανισμού
Ένα από τα βασικά εργαλεία αυτής της «στροφής» είναι η προσπάθεια πλήρους ελέγχου της δημόσιας διοίκησης. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου η αμερικανική γραφειοκρατία λειτουργούσε ως θεματοφύλακας της νομιμότητας και της συνέχειας του κράτους, το σχέδιο Τραμπ προβλέπει μαζικές εκκαθαρίσεις.
Στόχος είναι η απομάκρυνση των δημοσίων λειτουργών που θεωρούνται «εμπόδιο» ή ανήκουν στο λεγόμενο «βαθύ κράτος» και η αντικατάστασή τους από πρόσωπα που δηλώνουν τυφλή πίστη στον Πρόεδρο. Η μετατροπή των δημοσίων υπηρεσιών από αξιοκρατικούς μηχανισμούς σε κομματικά φέουδα απειλεί την ουδετερότητα του κράτους και την αποτελεσματικότητα των θεσμών.
Η εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης
Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο αυτής της νέας πραγματικότητας είναι η στάση απέναντι στη Δικαιοσύνη. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, το οποίο παραδοσιακά διατηρούσε την ανεξαρτησία του από τον Λευκό Οίκο, φαίνεται να μετατρέπεται σε «όπλο» στα χέρια της εκτελεστικής εξουσίας.
Υπάρχουν έντονες ανησυχίες ότι οι εισαγγελικές αρχές χρησιμοποιούνται για:
Την προστασία των ημετέρων: Παύση διώξεων ή ευνοϊκή μεταχείριση για συμμάχους του Προέδρου.
Την εξόντωση των αντιπάλων: Εκκίνηση ερευνών και διώξεων εναντίον πολιτικών εχθρών, δημοσιογράφων και επικριτών της κυβέρνησης, με στόχο τον εκφοβισμό και τη φίμωση.
Αυτή η πρακτική υπονομεύει το Κράτος Δικαίου, δημιουργώντας ένα καθεστώς όπου ο νόμος εφαρμόζεται επιλεκτικά, ανάλογα με την πολιτική ταυτότητα του πολίτη.
Η αποδυνάμωση του Κογκρέσου και η εξωτερική πολιτική
Παράλληλα, παρατηρείται μια συστηματική προσπάθεια υποβάθμισης του ρόλου του Κογκρέσου. Μέσω της χρήσης προεδρικών διαταγμάτων και της επίκλησης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ο Λευκός Οίκος παρακάμπτει τη νομοθετική εξουσία, συγκεντρώνοντας υπερεξουσίες στα χέρια ενός ανδρός.
Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, ο απομονωτισμός και η περιφρόνηση των διεθνών συμμαχιών (όπως το ΝΑΤΟ) ενισχύουν την εικόνα μιας Αμερικής που αποσύρεται από τον ρόλο του παγκόσμιου εγγυητή της σταθερότητας, λειτουργώντας πλέον με όρους συναλλαγής και βραχυπρόθεσμου συμφέροντος.
Η «στροφή» αυτή της Αμερικής δεν αφορά μόνο το εσωτερικό της. Η υποχώρηση της δημοκρατίας στην κοιτίδα της Δύσης δίνει «αέρα στα πανιά» αυταρχικών ηγετών ανά την υφήλιο, κανονικοποιώντας πρακτικές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητες για τον ελεύθερο κόσμο.
