Η Ρωσία ολοκληρώνει την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου τις πρώτες βουλευτικές εκλογές της από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία το 2022, σε μια αναμέτρηση που διεξάγεται υπό τη βαριά σκιά του πολέμου, των ουκρανικών επιθέσεων βαθιά στο ρωσικό έδαφος και της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει παρουσιάσει την εκλογική διαδικασία ως ευκαιρία επίδειξης εθνικής ενότητας και υποστήριξης προς τις ρωσικές δυνάμεις που πολεμούν στην Ουκρανία. Από την άλλη πλευρά, επικριτές του Κρεμλίνου υποστηρίζουν ότι οι περιορισμοί στην αντιπολίτευση καθιστούν δύσκολο να θεωρηθεί το αποτέλεσμα αξιόπιστος δείκτης της πραγματικής στάσης της ρωσικής κοινωνίας απέναντι στον πόλεμο.
Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές της εμπόλεμης Ρωσίας
Περισσότεροι από 111 εκατομμύρια πολίτες έχουν δικαίωμα ψήφου στην τριήμερη διαδικασία που άρχισε στις 18 Σεπτεμβρίου. Οι ψηφοφόροι καλούνται να αναδείξουν τα 450 μέλη της Κρατικής Δούμας, ενώ παράλληλα διεξάγονται περιφερειακές αναμετρήσεις. Οι μισές έδρες της Δούμας κατανέμονται μέσω κομματικών ψηφοδελτίων και οι υπόλοιπες μέσω μονοεδρικών εκλογικών περιφερειών.
Η Ενωμένη Ρωσία, το κόμμα που αποτελεί τον βασικό πολιτικό πυλώνα του Κρεμλίνου, αναμένεται να διατηρήσει την κυρίαρχη θέση της στο κοινοβούλιο. Στις εκλογές του 2021 είχε εξασφαλίσει περισσότερο από τα δύο τρίτα των εδρών της Δούμας.
Το ιδιαίτερο στοιχείο της φετινής αναμέτρησης είναι ότι πραγματοποιείται ενώ ο πόλεμος έχει εισέλθει στο πέμπτο έτος του και οι επιπτώσεις του γίνονται περισσότερο αισθητές στο εσωτερικό της Ρωσίας. Ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν επανειλημμένα πλήξει ενεργειακές και άλλες υποδομές, ενώ η πολεμική οικονομία και οι ευρύτερες οικονομικές πιέσεις δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο των προηγούμενων εκλογών.
Η μεγαλύτερη επίθεση drones κατά της Μόσχας
Η τελευταία ημέρα των εκλογών σημαδεύτηκε από μια εντυπωσιακή κλιμάκωση του πολέμου. Σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές, η Ουκρανία εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα επίθεση μη επανδρωμένων αεροσκαφών εναντίον της ρωσικής πρωτεύουσας.
Το Reuters ανέφερε ότι οι επιθέσεις προκάλεσαν θανάτους στην περιφέρεια της Μόσχας, ενώ επλήγη και εγκατάσταση στο διυλιστήριο της πόλης. Μεγάλες στήλες καπνού έγιναν ορατές στα περίχωρα της πρωτεύουσας την ώρα που συνεχιζόταν η ψηφοφορία.
Το Associated Press ανέφερε ότι περισσότερα από 1.000 ουκρανικά drones εκτοξεύθηκαν συνολικά εναντίον στόχων στη Ρωσία, με εκατοντάδες να κατευθύνονται προς την περιοχή της Μόσχας. Ο δήμαρχος Σεργκέι Σομπιάνιν χαρακτήρισε την επιχείρηση τη μεγαλύτερη επίθεση drones που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα η πρωτεύουσα.
Το Κρεμλίνο συνέδεσε ευθέως την επίθεση με την εκλογική διαδικασία. Οι ρωσικές αρχές υποστήριξαν ότι στόχος ήταν η πρόκληση αναστάτωσης και η παρεμπόδιση της ψηφοφορίας. Η Ουκρανία, από την πλευρά της, παρουσιάζει τις επιχειρήσεις μεγάλου βεληνεκούς ως μέσο άσκησης πίεσης στη ρωσική πολεμική μηχανή, ιδιαίτερα μέσω πληγμάτων σε πετρελαϊκές και εφοδιαστικές εγκαταστάσεις.
Η αντιπολίτευση και τα όρια της εκλογικής αναμέτρησης
Η δυνατότητα εξαγωγής συμπερασμάτων για την πραγματική υποστήριξη του πολέμου αποτελεί, πάντως, αντικείμενο έντονης διαφωνίας.
Οι περισσότεροι υποψήφιοι που τάσσονται ανοικτά εναντίον του πολέμου δεν συμμετέχουν στην αναμέτρηση. Το φιλελεύθερο Yabloko, το μοναδικό καταγεγραμμένο κόμμα που είχε διατυπώσει δημόσια αντιπολεμική θέση, αποκλείστηκε από το εθνικό κομματικό ψηφοδέλτιο, αν και ορισμένοι υποψήφιοί του συμμετείχαν σε επιμέρους περιφέρειες. Παράλληλα, στελέχη της αντιπολίτευσης έχουν φυλακιστεί ή εγκαταλείψει τη χώρα.
Ο ηγέτης του Yabloko, Νικολάι Ριμπακόφ, επέλεξε συμβολικά να ακυρώσει το ψηφοδέλτιό του γράφοντας πάνω του το όνομα του κόμματός του και σύνθημα υπέρ της ειρήνης.
Η ρωσική κυβέρνηση αντιτείνει ότι ορισμένοι περιορισμοί είναι αναγκαίοι σε συνθήκες πολέμου και παρουσιάζει τη σύγκρουση ως υπαρξιακή αντιπαράθεση με τη Δύση.
Ψηφοφορία και στις κατεχόμενες ουκρανικές περιοχές
Ένα ακόμη σημείο διεθνούς αντιπαράθεσης είναι η διεξαγωγή ψηφοφορίας σε ουκρανικές περιοχές που βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο.
Στις εκλογές συμπεριλαμβάνονται κάτοικοι των Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Χερσώνας και Ζαπορίζια, τις οποίες η Μόσχα ανακοίνωσε ότι προσάρτησε το 2022, χωρίς να τις ελέγχει πλήρως, καθώς και της Κριμαίας, την οποία προσάρτησε το 2014. Η Ουκρανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτουν τη νομιμότητα της ψηφοφορίας στα κατεχόμενα εδάφη και έχουν δηλώσει ότι δεν αναγνωρίζουν τα σχετικά αποτελέσματα.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Για το Κρεμλίνο, η σημασία των εκλογών υπερβαίνει την κατανομή των 450 εδρών. Ο Πούτιν έχει επιχειρήσει να συνδέσει την ψήφο με την εικόνα μιας κοινωνίας που παραμένει ενωμένη πίσω από τις ένοπλες δυνάμεις.
«Η επιλογή σας και η βούλησή σας θα δείξουν για ακόμη μία φορά ότι εκατομμύρια άνθρωποι στέκονται πίσω από τους στρατιώτες μας», ανέφερε σε τηλεοπτικό μήνυμά του πριν από τις εκλογές.
Παρά το προβλέψιμο σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα, αναλυτές επισημαίνουν ότι ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ποσοστά των κομμάτων της λεγόμενης «συστημικής αντιπολίτευσης», όπως το Κομμουνιστικό Κόμμα και οι Νέοι Άνθρωποι. Τα κόμματα αυτά έχουν στηρίξει τις βασικές επιλογές του Κρεμλίνου, ωστόσο θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως διέξοδος για ψηφοφόρους που θέλουν να εκφράσουν δυσαρέσκεια χωρίς να επιλέξουν μια ανοιχτά αντιπολιτευτική δύναμη.
Έτσι, η ουσία της εκλογικής αναμέτρησης δεν περιορίζεται στο ερώτημα ποιος θα ελέγξει τη Δούμα. Το πραγματικό πολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται στο κατά πόσο οι κάλπες μπορούν να προσφέρουν ενδείξεις για τις πιέσεις που δημιουργεί ένας παρατεταμένος πόλεμος στη ρωσική κοινωνία — και στο πώς το Κρεμλίνο θα αξιοποιήσει το αποτέλεσμα για να παρουσιάσει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό τη δική του εικόνα για τη συνοχή της χώρας.