Την ώρα που η Ιαπωνία επιταχύνει τον αμυντικό της σχεδιασμό απέναντι στην αυξανόμενη στρατιωτική ισχύ της Κίνας, το υπουργείο Οικονομικών του Τόκιο βάζει φρένο στις προσδοκίες για ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους 80 τρισεκατομμυρίων γιεν. Αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters αποκαλύπτει ότι Ιάπωνες αξιωματούχοι προειδοποίησαν αμυντικές βιομηχανίες για πιθανές μεγάλες μειώσεις παραγγελιών, οι οποίες ενδέχεται να φτάσουν ακόμη και το 50% σε ορισμένες κατηγορίες πυραύλων και αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών F-35.
Η εξέλιξη ανατρέπει τις οικονομικές παραδοχές πάνω στις οποίες είχαν στηρίξει τον σχεδιασμό τους στελέχη του υπουργείου Άμυνας και βουλευτές του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις, το υπουργείο Οικονομικών πρότεινε την περασμένη εβδομάδα να διαθέσει από 50 έως 60 τρισεκατομμύρια γιεν, δηλαδή περίπου 313 έως 376 δισεκατομμύρια δολάρια, για την πενταετία που ξεκινά τον Απρίλιο του 2027.
Η πρόταση υπερβαίνει τον σημερινό πενταετή προϋπολογισμό των 43 τρισεκατομμυρίων γιεν, απέχει όμως σημαντικά από τα 80 τρισεκατομμύρια που επιδίωκε τμήμα του αμυντικού επιτελείου.
Πιθανές περικοπές έως 50% σε εξοπλιστικές παραγγελίες
Η διαφορά δεν αφορά απλώς έναν δημοσιονομικό υπολογισμό. Μπορεί να επηρεάσει τον αριθμό των οπλικών συστημάτων που θα αποκτήσει η Ιαπωνία τα επόμενα χρόνια.
Πηγές του Reuters αναφέρουν ότι οι χαμηλότερες πιστώσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε περικοπές έως και κατά το ήμισυ ορισμένων προγραμματισμένων αγορών πυραύλων και πολεμικών αεροσκαφών.
Στον κατάλογο περιλαμβάνονται και τα αμερικανικής κατασκευής μαχητικά F-35, ενώ η πιθανή αναθεώρηση αφορά τόσο ξένους όσο και εγχώριους προμηθευτές.
Μεταξύ των σημαντικότερων ιαπωνικών αμυντικών βιομηχανιών βρίσκονται οι Mitsubishi Heavy Industries, Mitsubishi Electric και Kawasaki Heavy Industries.
Οι δύο πρώτες δεν θέλησαν να σχολιάσουν τις πληροφορίες, ενώ η Kawasaki Heavy Industries δεν ανταποκρίθηκε άμεσα στο σχετικό αίτημα.
Οι προειδοποιήσεις προς τις εταιρείες δεν σημαίνουν ότι η κυβέρνηση έχει ήδη ακυρώσει συμβάσεις ή εγκρίνει συγκεκριμένες μειώσεις. Οι διαβουλεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.

«Δεν έχει αποφασιστεί τίποτα», απαντά το υπουργείο Άμυνας
Η δημοσιοποίηση των πληροφοριών προκάλεσε ερωτήσεις προς την ιαπωνική κυβέρνηση.
Η υπουργός Οικονομικών Σατσούκι Καταγιάμα απέφυγε να σχολιάσει το ύψος της πρότασης, επισημαίνοντας ότι η αρμόδια συμβουλευτική επιτροπή δεν έχει ακόμη εξετάσει τον σχεδιασμό με τέτοια λεπτομέρεια.
Το υπουργείο Άμυνας εμφανίστηκε επίσης επιφυλακτικό.
«Δεν έχει αποφασιστεί τίποτα για το ύψος του επόμενου εξοπλιστικού προγράμματος», ξεκαθάρισε εκπρόσωπός του.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι πρώτα θα προσδιοριστούν οι αμυντικές ανάγκες της χώρας και στη συνέχεια θα διαμορφωθεί ο προϋπολογισμός που απαιτείται για την κάλυψή τους.
Η Ταϊβάν και η πίεση από την Κίνα
Η δημοσιονομική αντιπαράθεση εκτυλίσσεται σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας στο Τόκιο για την ασφάλεια στην Ανατολική Ασία.
Η κυβέρνηση της πρωθυπουργού Σανάε Τακαΐτσι θεωρεί ότι η ανάπτυξη των κινεζικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και το ενδεχόμενο σύγκρουσης γύρω από την Ταϊβάν απαιτούν ισχυρότερη αποτρεπτική ικανότητα.
Μια στρατιωτική αναμέτρηση στην περιοχή θα μπορούσε να επηρεάσει τα νησιά που βρίσκονται κοντά στην Ταϊβάν και τις θαλάσσιες οδούς από τις οποίες εξαρτάται μεγάλο μέρος του ιαπωνικού εμπορίου.
Γι' αυτό το Τόκιο σχεδιάζει να αυξήσει τα αποθέματα πυρομαχικών και να ενισχύσει τις δυνατότητες αντιμετώπισης μιας παρατεταμένης κρίσης.
Σύμφωνα με μία από τις πηγές του Reuters, η πρόταση περιορισμού των δαπανών δεν επηρεάζει τις σχεδιαζόμενες παραγγελίες μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η Τακαΐτσι αναμένεται να παρουσιάσει μέχρι το τέλος του 2026 αναθεωρημένη στρατηγική εθνικής ασφάλειας και νέο αμυντικό σχεδιασμό.

Οι φοροελαφρύνσεις ανοίγουν τρύπα 4,3 τρισ. γιεν
Πίσω από τις διαφωνίες για τους εξοπλισμούς βρίσκεται ένα ευρύτερο πρόβλημα χρηματοδότησης.
Η πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί να ενισχύσει τις επενδύσεις και να μειώσει τον φόρο κατανάλωσης στα τρόφιμα. Ωστόσο, το τελευταίο μέτρο υπολογίζεται ότι θα στερήσει από τον κρατικό προϋπολογισμό περίπου 4,3 τρισεκατομμύρια γιεν ετησίως.
Το υπουργείο Οικονομικών αναζητά τρόπους να καλύψει το κενό, εξετάζοντας μεταξύ άλλων πιθανή αξιοποίηση συναλλαγματικών διαθεσίμων.
Η προσπάθεια χρηματοδότησης τόσο των φοροελαφρύνσεων όσο και του αμυντικού προγράμματος αποτελεί βασικό σημείο τριβής στο εσωτερικό της κυβέρνησης.
Στην εξίσωση προστίθεται και η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών να αυξήσουν τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters, ακόμη και το ανώτερο ποσό της πρότασης του υπουργείου Οικονομικών θα δυσκόλευε την επίτευξη του ιαπωνικού στόχου για αμυντικές δαπάνες ίσες με το 2% του ΑΕΠ.
Αντιδράσεις στο κυβερνών κόμμα
Η πρόταση συναντά ήδη αντιστάσεις από στελέχη του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος που ζητούν μεγαλύτερη χρηματοδότηση της άμυνας.
Κυβερνητικός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε ανώνυμα στο Reuters, υποστήριξε ότι μια στρατιωτική κρίση μπορεί να ξεσπάσει οποιαδήποτε στιγμή.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε ανεπαρκή έναν προϋπολογισμό της τάξης των 50 τρισεκατομμυρίων γιεν για την ανάπτυξη των απαιτούμενων αμυντικών δυνατοτήτων.
Η τελική απόφαση θα καθορίσει όχι μόνο το ύψος των ιαπωνικών εξοπλιστικών παραγγελιών, αλλά και το περιθώριο που διαθέτει η κυβέρνηση Τακαΐτσι για να συνδυάσει την ενίσχυση της άμυνας με τις οικονομικές δεσμεύσεις της.
Προς το παρόν, το Τόκιο δεν έχει εγκρίνει τις περικοπές. Η αντιπαράθεση, ωστόσο, έχει ήδη φτάσει στους προμηθευτές και αναδεικνύει τη δυσκολία χρηματοδότησης των αυξημένων αμυντικών φιλοδοξιών της Ιαπωνίας.