Μια σκηνή στην τηλεοπτική σειρά «Μεχμέτ: Ο Σουλτάνος των Κατακτήσεων» του TRT1 παρουσιάζει τους Εβραίους να συνωμοτούν για να προκαλέσουν πόλεμο μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών - Ειδικός του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ προειδοποιεί για αντισημιτικά στερεότυπα που μεταμφιέζονται σε ιστορικό δράμα
Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει στο Ισράηλ σκηνή της τουρκικής τηλεοπτικής σειράς «Μεχμέτ: Ο Σουλτάνος των Κατακτήσεων», που μεταδίδεται από το κρατικό κανάλι TRT1, με ειδικούς να την κατηγορούν ότι προωθεί αντισημιτικές αφηγήσεις και παραποιεί την ιστορία.
Η σειρά, η οποία έχει ως κεντρικό ήρωα τον Μεχμέτ Β΄, τον Οθωμανό σουλτάνο που κατέκτησε την Κωνσταντινούπολη, βρίσκεται πλέον στην τρίτη σεζόν της, μετά την πρεμιέρα της τον Φεβρουάριο του 2024.
Ο Δρ Χέι Εϊτάν Κοέν Γιαναρόκακ, ειδικός για την Τουρκία στο Κέντρο Νταγιάν του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, δήλωσε ότι σκηνή της σειράς παρουσιάζει μια σαφώς αντισημιτική αφήγηση και μια ανησυχητική αναθεώρηση της ιστορίας.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, μία από τις κεντρικές σκηνές απεικονίζει έναν φανταστικό διάλογο μεταξύ του σουλτάνου και του βασιλιά της Ουγγαρίας, στον οποίο οι Εβραίοι παρουσιάζονται ως οι υποκινητές μιας συνωμοσίας με σκοπό να πυροδοτήσουν πόλεμο μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών.
Κατά τη διάρκεια της σκηνής, ο σουλτάνος λέει στον Ούγγρο βασιλιά ότι ο πάπας ίσως στηρίζεται στον «χρυσό των Εβραίων της περιοχής του Ντουμπρόβνικ» και διερωτάται: ποιος πραγματικά θέλει τον πόλεμο: οι Χριστιανοί, οι Μουσουλμάνοι ή οι Εβραίοι; Οι Εβραίοι περιγράφονται επίσης ως έχοντες «αίμα στα χέρια τους», ως «προδότες» και ως «καταραμένος λαός».
Στη συνέχεια της σκηνής, παρουσιάζεται μια επιστολή που θεωρείται ενοχοποιητική και φέρει το σύμβολο της μενορά, ενισχύοντας το μήνυμα της συνωμοσίας και πείθοντας τον βασιλιά ότι οι Εβραίοι ενεργούν παρασκηνιακά για να υποκινήσουν συγκρούσεις μεταξύ των λαών
Σε εκείνο το σημείο της σειράς, ο βασιλιάς κοιτάζει το γράμμα που φέρει τη σφραγίδα με τη μενορά και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι Εβραίοι συνωμοτούν για να προκαλέσουν σύγκρουση μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών.
Σύμφωνα με τον Yanarocak, η σκηνή συνδυάζει αρκετά κλασικά αντισημιτικά στερεότυπα: την παρουσίαση των Εβραίων ως υπεύθυνων για αιματοχυσία και ως προδοτών κεντρικών θρησκευτικών μορφών, κατηγορία που συνδέεται με τον χριστιανικό αντισημιτισμό. Επίσης, όπως αναφέρει, προβάλει την υπόνοια ότι οι Εβραίοι θεωρούνται καταραμένοι και στο Ισλάμ, καθώς και την παρουσιάσή τους ως μια κρυφή δύναμη που χειραγωγεί τις εξελίξεις και σπέρνει τη διχόνοια μεταξύ των ανθρώπων.
Όπως σημείωσε, το υποτιθέμενη «αποδεικτική επιστολή» με το σύμβολο της μενόρα ενισχύει τη συνωμοσιολογική διάσταση της σειράς. Τόνισε επίσης ότι η σειρά χρησιμοποιεί την τηλεοπτική δραματοποίηση για να ξαναγράψει την ιστορία, προσδίδοντας νομιμοποίηση σε αντισημιτικές ιδέες τοποθετώντας τις στο στόμα σεβαστών ιστορικών προσώπων.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι ο κίνδυνος έγκειται στο γεγονός πως τέτοιου είδους σειρές συχνά εκλαμβάνονται από το ευρύ κοινό ως αξιόπιστες πηγές γνώσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υποκαθιστούν ακόμη και την ανάγνωση ιστορικών βιβλίων.
«Ο σουλτάνος Μεχμέτ Β΄ δεν ήταν καθόλου αντισημίτης», ανέφερε ο Γιαναροτζάκ. Προειδοποίησε ότι, όταν τα ιστορικά μυθιστορήματα παρουσιάζουν πλασματικούς αντισημιτικούς ισχυρισμούς ως δήθεν ρεαλιστικό διάλογο, μπορεί να οδηγήσουν στην κανονικοποίηση των προκαταλήψεων υπό το πρόσχημα μιας ιστορικής τηλεοπτικής σειράς.
