Μια διαφορετική ανάγνωση της εξελισσόμενης κρίσης και των παρασκηνιακών διαβουλεύσεων μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν επιχειρούν διεθνείς αναλυτές, ανασύροντας από τη βιβλιοθήκη της πολιτικής φιλοσοφίας το διάσημο δοκίμιο του Ησαΐα Μπερλίν (Isaiah Berlin), «Ο Σκαντζόχοιρος και η Αλεπού». Στη σημερινή συγκυρία του 2026, με τον Ντόναλντ Τραμπ να βρίσκεται ξανά στο τιμόνι των ΗΠΑ και την Τεχεράνη να πιέζεται αλλά να αντιστέκεται, η μεταφορά αυτή μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ για να εξηγήσει το αδιέξοδο, τις τακτικές και τους «δύσκολους οιωνούς» του διαλόγου.
Η βασική αρχή της παραβολής, η οποία βασίζεται σε στίχο του αρχαίου ποιητή Αρχίλοχου, είναι η εξής: «Η αλεπού ξέρει πολλά πράγματα, αλλά ο σκαντζόχοιρος ξέρει ένα και μεγάλο». Στο γεωπολιτικό πεδίο της Μέσης Ανατολής, οι ρόλοι αυτοί φαίνεται να έχουν διανεμηθεί με σαφήνεια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Είμαστε λίγο πριν ξεκινήσει πόλεμος στο Ιράν: Αμερικανικά βομβαρδιστικά Β-52 προεγειώθηκαν στην αμερικανική βάση Al-Udeid με βόμβες τύπου GBU
Η Θεωρία του Μπερλίν στη Σύγχρονη Γεωπολιτική
Σύμφωνα με την ανάλυση των δημοσιευμάτων, η σύγκρουση Ουάσιγκτον - Τεχεράνης δεν είναι μόνο μια σύγκρουση συμφερόντων, αλλά και μια σύγκρουση γνωστικών και στρατηγικών προτύπων.
Η Αλεπού (ΗΠΑ): Κινείται σε πολλά επίπεδα, αλλάζει τακτικές, χρησιμοποιεί διαφορετικά εργαλεία (κυρώσεις, διπλωματία, στρατιωτικές απειλές, οικονομικά δέλερα) και προσαρμόζεται συνεχώς. Η στρατηγική της είναι διάσπαρτη και συχνά απρόβλεπτη.
Ο Σκαντζόχοιρος (Ιράν): Έχει μία και μοναδική, κεντρική ιδέα που καθοδηγεί τα πάντα: την επιβίωση του καθεστώτος και την αντίσταση στην ξένη επιβολή. Όλα περιστρέφονται γύρω από αυτόν τον άξονα, καθιστώντας την τακτική του μονολιθική, επίμονη και αμυντική.
Ντόναλντ Τραμπ: Η Στρατηγική της «Αλεπούς»
Ο Πρόεδρος Τραμπ περιγράφεται στα άρθρα ως η κατεξοχήν «Αλεπού» της διεθνούς διπλωματίας. Η προσέγγισή του στο ζήτημα του Ιράν χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα και ασυνέχεια, στοιχεία που συχνά μπερδεύουν τους αντιπάλους αλλά και τους συμμάχους του.
Συγκεκριμένα:
Πολλαπλά Μέτωπα: Ο Τραμπ επιτίθεται ταυτόχρονα στην οικονομία του Ιράν μέσω των κυρώσεων, στηρίζει το Ισραήλ στρατιωτικά, ενώ την ίδια στιγμή στέλνει απεσταλμένους (όπως τον γαμπρό του, Τζάραντ Κούσνερ, στο Ομάν) για να διερευνήσουν το έδαφος για μια «μεγάλη συμφωνία».
Απρόβλεπτη Συμπεριφορά: Όπως η αλεπού που επινοεί συνεχώς νέα τεχνάσματα, ο Αμερικανός Πρόεδρος μπορεί τη μια μέρα να απειλεί με «φωτιά και οργή» και την επόμενη να δηλώνει ανοιχτός σε συνάντηση κορυφής.
Ευκαιριακός Ρεαλισμός: Δεν δεσμεύεται από ιδεολογικές αγκυλώσεις. Αν δει ευκαιρία για κέρδος, θα αλλάξει ρότα, προσπαθώντας να υπερκεράσει τον αντίπαλο με ελιγμούς.
Ιράν: Η Τακτική του «Σκαντζόχοιρου»
Στον αντίποδα, το Ιράν υιοθετεί την τακτική του «Σκαντζόχοιρου». Όταν νιώθει απειλή, «κουλουριάζεται» και προτάσσει τα αγκάθια του (πυρηνικό πρόγραμμα, βαλλιστικοί πύραυλοι, περιφερειακοί πληρεξούσιοι).
Η ιρανική στρατηγική βασίζεται σε «ένα μεγάλο πράγμα»:
Στρατηγική Υπομονή: Η Τεχεράνη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να νικήσει την «Αλεπού» σε ταχύτητα ή πονηριά, οπότε ποντάρει στην αντοχή.
Άρνηση Υποταγής: Το καθεστώς έχει δομήσει την ύπαρξή του πάνω στην αντίσταση κατά της Δύσης. Κάθε κίνηση της ηγεσίας, από τον Ανώτατο Ηγέτη Χαμενεΐ μέχρι τους Φρουρούς της Επανάστασης, εξυπηρετεί αυτόν τον μοναδικό σκοπό.
Προστασία του Πυρήνα: Όπως ο σκαντζόχοιρος προστατεύει το μαλακό υπογάστριό του, έτσι και το Ιράν θωρακίζει το πυρηνικό του πρόγραμμα ως την απόλυτη ασφάλεια ζωής.
Η Σύγκρουση και οι Δύσκολοι Οιωνοί
Τα δημοσιεύματα επισημαίνουν ότι η συνάντηση αυτών των δύο διαφορετικών κόσμων δημιουργεί «δύσκολους οιωνούς» για την έκβαση του διαλόγου.
Το πρόβλημα έγκειται στο ότι η «Αλεπού», πιστεύει ότι μπορεί να ξεγελάσει ή να πιέσει τον «Σκαντζόχοιρο» να ανοιχτεί, προσφέροντας οικονομικά ανταλλάγματα. Όμως, ο «Σκαντζόχοιρος», ερμηνεύει κάθε κίνηση προσέγγισης ως παγίδα και κάθε πίεση ως επιβεβαίωση ότι πρέπει να μείνει κλεισμένος στο καβούκι του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κρίσιμο τετ-α-τετ Νετανιάχου - Τραμπ για το Ιράν
Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όσο η Ουάσιγκτον προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα με περίπλοκους ελιγμούς, τόσο η Τεχεράνη θα απαντά με την απλή, μονολιθική στρατηγική της άμυνας.
Το Αδιέξοδο της Διπλωματίας
Οι οιωνοί για τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις (όπως αυτές στο Ομάν) δεν είναι ευοίωνοι, ακριβώς λόγω αυτής της ασυμβατότητας.
Η αμερικανική πλευρά αναζητά μια σύνθετη λύση που θα περιλαμβάνει τα πυρηνικά, τους πυραύλους και την περιφερειακή ασφάλεια.
Η ιρανική πλευρά ενδιαφέρεται μόνο για την άρση της πίεσης, χωρίς να θυσιάσει τα «αγκάθια» της.
Σύμφωνα με τα άρθρα, η ιστορία έχει δείξει ότι σε τέτοιες αναμετρήσεις, η «Αλεπού» συχνά κουράζεται και αποχωρεί προς αναζήτηση άλλων στόχων, ενώ ο «Σκαντζόχοιρος» παραμένει στη θέση του, έχοντας επιτύχει τον μοναδικό του στόχο: να μην ηττηθεί. Μένει να φανεί αν η «Αλεπού» του 2026 έχει βρει τρόπο να ξεπεράσει την άμυνα του ιρανικού «Σκαντζόχοιρου».
