Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ρευστότητα, συγκρούσεις στην περιφέρεια της Γηραιάς Ηπείρου και ανακατατάξεις στις παραδοσιακές συμμαχίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ίσως στην πιο κρίσιμη καμπή της σύγχρονης ιστορίας της. Η έννοια της «Στρατηγικής Ενηλικίωσης» δεν αποτελεί πλέον ένα θεωρητικό σχήμα λόγου για ακαδημαϊκές συζητήσεις, αλλά μια επιτακτική ανάγκη επιβίωσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα καλείται να διαδραματίσει έναν ρόλο κομβικό, προτάσσοντας την εμπειρία της και τη γεωστρατηγική της θέση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κρυπτονομίσματα: «Ψηφιακό μάτι» της Εφορίας στις συναλλαγές
Το ζητούμενο πλέον για τις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι η μετάβαση από το καθεστώς του «οικονομικού γίγαντα αλλά γεωπολιτικού νάνου» σε μια οντότητα ικανή να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και την ασφάλεια των πολιτών της, χωρίς την αποκλειστική εξάρτηση από τρίτους παράγοντες.
Το Τέλος της Αθωότητας και η Νέα Πραγματικότητα
Η ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης καταδεικνύει ότι η εποχή της γεωπολιτικής «αθωότητας» για την Ευρώπη έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, καθώς και η πιθανή μεταστροφή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής προς τον απομονωτισμό ή την εστίαση στον Ινδο-Ειρηνικό, αφήνουν την Ευρώπη εκτεθειμένη.
Η «στρατηγική ενηλικίωση» συνεπάγεται την ανάληψη ευθυνών. Η Ευρώπη καλείται να επενδύσει ουσιαστικά στη σκληρή ισχύ (hard power), ενισχύοντας την αμυντική της βιομηχανία, αναπτύσσοντας κοινές επιχειρησιακές δυνατότητες και, κυρίως, διαμορφώνοντας μια ενιαία φωνή στην εξωτερική πολιτική. Δεν αρκεί πλέον η διαχείριση κρίσεων μέσω οικονομικών κυρώσεων· απαιτείται η δυνατότητα αποτροπής και προβολής ισχύος. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να ξεπεράσουν τις εθνικές τους αγκυλώσεις και να αντιληφθούν ότι η ασφάλεια του ενός είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ασφάλεια του συνόλου.
Η Ελληνική Θέση: Πρωταγωνιστής στην Κοινή Άμυνα
Σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας, η θέση της Ελλάδας είναι σαφής και αναβαθμισμένη. Η Αθήνα, διαχρονικά, υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ενοποίησης, ειδικά στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας.
Η ελληνική στρατηγική βασίζεται σε τρεις κεντρικούς άξονες:
Η Ευρώπη ως Αμυντικός Πυλώνας: Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης δεν πρέπει να λειτουργεί ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ, αλλά συμπληρωματικά. Μια ισχυρή ευρωπαϊκή άμυνα ενισχύει τον ευρωατλαντικό δεσμό, καθιστώντας την Ευρώπη ισότιμο εταίρο και όχι προστατευόμενο μέλος.
Κοινοί Πόροι για την Άμυνα: Η ελληνική κυβέρνηση έχει πρωτοστατήσει στη συζήτηση για τη δημιουργία χρηματοδοτικών εργαλείων (όπως το ευρωομόλογο για την άμυνα) που θα επιτρέψουν τη μαζική ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ένωσης. Η θέση της Αθήνας είναι ότι η άμυνα αποτελεί ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό και ως τέτοιο πρέπει να χρηματοδοτείται.
Ο Ρόλος του «Συνόρου»: Ως χώρα που φυλάσσει τα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. σε μια ασταθή περιοχή, η Ελλάδα αναδεικνύει τη σημασία της συλλογικής ευθύνης. Η ελληνική διπλωματία τονίζει ότι η ασφάλεια της Μεσογείου είναι ταυτόσημη με την ασφάλεια του Βερολίνου ή των Βρυξελλών.
Προκλήσεις και Προοπτικές
Ο δρόμος προς τη στρατηγική ενηλικίωση δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Υπάρχουν ακόμα σοβαρές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών σχετικά με τον βαθμό της ενοποίησης, τη χρηματοδότηση και τις προτεραιότητες. Ωστόσο, η ελληνική πλευρά επισημαίνει ότι ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις τρέχουν με ραγδαίους ρυθμούς και η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει στο περιθώριο της ιστορίας αν δεν δράσει άμεσα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Περσικός Κόλπος: Συναγερμός μετά την κατάρριψη ιρανικού drone
Η Ελλάδα, με τις υψηλές αμυντικές δαπάνες της και την εμπειρία των Ενόπλων Δυνάμεών της, λειτουργεί ως μοντέλο για το πώς πρέπει να αντιλαμβάνεται ένα κράτος την ασφάλειά του. Παράλληλα, μέσω των στρατηγικών της συμμαχιών και του ρόλου της ως ενεργειακού και εμπορικού κόμβου, η χώρα μας προσφέρει στην Ευρώπη την απαραίτητη γεωπολιτική γείωση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συμπερασματικά, η «ώρα της Ευρώπης» έχει φτάσει. Το αν η Ένωση θα καταφέρει να ενηλικιωθεί στρατηγικά θα καθορίσει το μέλλον της. Σε αυτή την προσπάθεια, η Ελλάδα δεν είναι απλώς παρούσα, αλλά διεκδικεί ρόλο συνδιαμορφωτή των εξελίξεων, προτάσσοντας τον ρεαλισμό και την αποφασιστικότητα.
