Η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος έχει επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο, αποτελώντας πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης αλλά και θεσμικού προβληματισμού. Από τη μία πλευρά, τα κόμματα χαράσσουν στρατηγική με ορίζοντα τις επόμενες εκλογές και τις κρίσιμες διατάξεις όπως τα μη κρατικά πανεπιστήμια, και από την άλλη, νομικοί και συνταγματολόγοι ξεκαθαρίζουν το τοπίο γύρω από τους κινδύνους ακύρωσης της διαδικασίας.
Συνθέτοντας τα δεδομένα από την πολιτική και νομική επικαιρότητα, προκύπτουν τα εξής κρίσιμα συμπεράσματα για το πώς θα εξελιχθεί η κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία.
Η Διαδικασία του Άρθρου 110: Οι Δύο Βουλές και οι Πλειοψηφίες
Το Σύνταγμα (Άρθρο 110) ορίζει μια αυστηρή διαδικασία που απαιτεί τη σύμπραξη δύο διαφορετικών Βουλών: της Προτείνουσας Βουλής (η παρούσα) και της Αναθεωρητικής Βουλής (αυτή που θα προκύψει μετά τις επόμενες εκλογές). Το «κλειδί» των εξελίξεων βρίσκεται στους αριθμητικούς συσχετισμούς και στον μαγικό αριθμό των 180 εδρών.
Συγκεκριμένα:
Το σενάριο της ευρείας συναίνεσης: Εάν η παρούσα Βουλή κρίνει μια διάταξη ως αναθεωρητέα με πλειοψηφία 180 βουλευτών, τότε η επόμενη Βουλή μπορεί να αποφασίσει το περιεχόμενο της αλλαγής με απλή πλειοψηφία 151 βουλευτών.
Το σενάριο της απλής πλειοψηφίας: Εάν η πρόταση περάσει τώρα με λιγότερες από 180 ψήφους (αλλά περισσότερες από 151), τότε η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί την αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών για να επικυρώσει την αλλαγή.
Εδώ έγκειται η στρατηγική της κυβέρνησης: Η Νέα Δημοκρατία επιθυμεί να συγκεντρώσει 180 ψήφους στην παρούσα φάση για κρίσιμα άρθρα, ώστε να διασφαλίσει ότι στην επόμενη Βουλή, ακόμη και με οριακή αυτοδυναμία (151+), θα μπορέσει να περάσει τις αλλαγές που επιθυμεί.
Το «Αγκάθι» του Άρθρου 16 και η Πολιτική Σύγκρουση
Η «μητέρα των μαχών» στην τρέχουσα αναθεωρητική προσπάθεια είναι το Άρθρο 16, το οποίο απαγορεύει την ίδρυση πανεπιστημίων από ιδιώτες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τρομερή πρόταση της Γαλλίδας ΥΠΑΜ στην Ελλάδα για νέες Φρεγάτες κλάσης ΚΙΜΟΝ και υποβρύχια μετά την ακύρωση των αμερικανικών Constellation
Η θέση της Κυβέρνησης: Η ΝΔ επιδιώκει την αλλαγή του άρθρου για να επιτραπεί η ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Ζητά συναίνεση από την αντιπολίτευση (κυρίως από το ΠΑΣΟΚ) ώστε να συγκεντρωθούν οι 180 ψήφοι τώρα.
Η στάση της Αντιπολίτευσης: Τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται διστακτικά. Ακόμη και αν συμφωνούν επί της αρχής σε ορισμένες αλλαγές, φοβούνται ότι αν ψηφίσουν «ναι» τώρα (δίνοντας τις 180 ψήφους), θα δώσουν «λευκή επιταγή» στην επόμενη κυβέρνηση να διαμορφώσει το κείμενο του Συντάγματος όπως θέλει, με μόλις 151 ψήφους. Έτσι, η τακτική τους είναι να καταψηφίσουν τώρα, ώστε να απαιτούνται 180 ψήφοι στην επόμενη Βουλή, όπου η ΝΔ πιθανότατα δεν θα διαθέτει τέτοια πλειοψηφία μόνη της.
Ο Μύθος της «Χαμένης Διαδικασίας» και η Βουλή της Μίας Ημέρας
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται στο ρεπορτάζ του «Έθνους» αφορά τη νομική ασφάλεια της διαδικασίας. Υπάρχει η ανησυχία ότι εάν η χώρα οδηγηθεί σε πολιτική αστάθεια και η επόμενη Βουλή διαλυθεί άμεσα (π.χ. λόγω αδυναμίας σχηματισμού κυβέρνησης), η διαδικασία της αναθεώρησης θα ακυρωθεί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Νύχτα κόλασης στη Χίο! Αιματηρή σύγκρουση του Λιμενικού με διακινητές- Επιβεβαιωμένοι 15 νεκροί
Οι συνταγματολόγοι είναι κατηγορηματικοί: Η διαδικασία δεν χάνεται.
Η συνέχεια της διαδικασίας: Από τη στιγμή που η παρούσα Βουλή ψηφίσει την πρόταση αναθεώρησης (στην πρώτη ψηφοφορία και στην επαναληπτική μετά από έναν μήνα), η διαδικασία έχει «κλειδώσει».
Η «Βουλή της μίας ημέρας»: Ακόμη και αν η επόμενη Βουλή ορκιστεί και διαλυθεί την επόμενη ημέρα ή εβδομάδα προκειμένου να γίνουν νέες εκλογές (όπως συνέβη τον Μάιο του 2023), αυτή η Βουλή θεωρείται θεσμικά ως η Αναθεωρητική Βουλή.
Μεταφορά της εντολής: Εάν η Αναθεωρητική Βουλή δεν προλάβει να ψηφίσει λόγω διάλυσης, η αρμοδιότητα και η εκκρεμότητα της αναθεώρησης μεταφέρεται στην αμέσως επόμενη Βουλή. Η αναθεώρηση θεωρείται «ενιαία διαδικασία» και δεν διακόπτεται από τις εκλογικές αναμετρήσεις, αρκεί να έχει γίνει η εκκίνηση από την Προτείνουσα Βουλή.
Συμπέρασμα: Τι να περιμένουμε
Η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης δεν κινδυνεύει από τεχνικά κωλύματα ή πρόωρες εκλογές. Κινδυνεύει μόνο από την έλλειψη πολιτικής συναίνεσης. Το επόμενο διάστημα, το ενδιαφέρον θα εστιαστεί στο αν η κυβέρνηση θα καταφέρει να βρει συμμάχους για να φτάσει τον στόχο των 180 βουλευτών στην παρούσα φάση. Αν δεν το πετύχει, η επόμενη Βουλή θα βρεθεί μπροστά σε έναν «γρίφο», καθώς θα απαιτείται ευρύτατη συναίνεση (180 έδρες) για να αλλάξει οποιοδήποτε άρθρο, καθιστώντας την αναθεώρηση του Άρθρου 16 εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
