Μια νέα, σκληρή διπλωματική πρωτοβουλία που στοχεύει στην περαιτέρω θωράκιση των ευρωπαϊκών συνόρων απέναντι στη ρωσική απειλή, προωθεί η κυβέρνηση της Εσθονίας. Το Ταλίν, διατηρώντας την αταλάντευτη στάση του απέναντι στη Μόσχα, θέτει επί τάπητος στα ευρωπαϊκά όργανα το ζήτημα της απαγόρευσης εισόδου στον ενιαίο χώρο της ζώνης Σένγκεν για όλους τους Ρώσους πολίτες που έχουν λάβει μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία.
Η πρόταση αυτή έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό ασφαλείας, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι βετεράνοι του πολέμου και μέλη παραστρατιωτικών οργανώσεων ενδέχεται να εκμεταλλευτούν τις διαδικασίες θεώρησης βίζας για να εισέλθουν και να κινηθούν ελεύθερα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο στόχος της εσθονικής πρότασης
Η ηγεσία της Εσθονίας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέπει την παρουσία στο έδαφός της ατόμων που έχουν συμμετάσχει ενεργά σε εγκλήματα πολέμου ή σε επιθετικές ενέργειες κατά κυρίαρχου κράτους. Το σκεπτικό της πρότασης εστιάζει στην ανάγκη δημιουργίας ενός αυστηρού μηχανισμού ελέγχου, ο οποίος θα εντοπίζει και θα αποτρέπει την είσοδο Ρώσων μαχητών.
Σύμφωνα με τους Εσθονούς αξιωματούχους, είναι ηθικά και πολιτικά ανεπίτρεπτο άτομα που πολέμησαν στο μέτωπο της Ουκρανίας να απολαμβάνουν τα προνόμια της ελεύθερης μετακίνησης, του τουρισμού ή της επιχειρηματικής δραστηριότητας στις χώρες της Δύσης. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στη δημιουργία μιας «μαύρης λίστας» σε επίπεδο Σένγκεν, ώστε η απαγόρευση να έχει καθολική ισχύ και να μην περιορίζεται μόνο στα εθνικά σύνορα της Εσθονίας ή των χωρών της Βαλτικής.
Κίνδυνος για την εσωτερική ασφάλεια
Πέραν της ηθικής διάστασης και του συμβολισμού των κυρώσεων, η Εσθονία προτάσσει σοβαρά επιχειρήματα που αφορούν την εσωτερική ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρουσία ατόμων με στρατιωτική εκπαίδευση, εμπειρία σε συνθήκες μάχης και πιθανή σύνδεση με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες εντός του χώρου Σένγκεν, θεωρείται ως δυνητική απειλή.
Οι ανησυχίες εστιάζονται στο ενδεχόμενο αυτά τα άτομα να λειτουργήσουν ως πυρήνες αποσταθεροποίησης, να εμπλακούν σε ενέργειες κατασκοπείας ή ακόμη και να αποτελέσουν κίνδυνο για τη δημόσια τάξη. Το Ταλίν υποστηρίζει ότι η ΕΕ οφείλει να προστατεύσει τους πολίτες της, κλείνοντας την πόρτα σε όσους υπηρέτησαν την αναθεωρητική και επιθετική πολιτική του Κρεμλίνου.
Η ανάγκη για ενιαία ευρωπαϊκή στάση
Το ζήτημα που αναδεικνύει η Εσθονία φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη για συντονισμό των κρατών μελών. Λόγω της φύσης της ζώνης Σένγκεν, όπου δεν υπάρχουν έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα, μια μεμονωμένη απαγόρευση από ένα κράτος (π.χ. την Εσθονία) δεν αρκεί, καθώς το ανεπιθύμητο πρόσωπο θα μπορούσε να εισέλθει στην ΕΕ μέσω μιας άλλης χώρας που εκδίδει βίζα πιο εύκολα.
Η εσθονική κυβέρνηση πιέζει για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών των κρατών μελών, ώστε να ταυτοποιούνται οι Ρώσοι μαχητές και να καταχωρούνται στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS) ως ανεπιθύμητοι. Η πρόταση αναμένεται να συζητηθεί στα αρμόδια όργανα της ΕΕ, με τις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία να αναμένεται να στηρίξουν ένθερμα τη σκληρή γραμμή, ενώ μένει να φανεί η στάση των χωρών της Δυτικής Ευρώπης.
Συνέχεια των κυρώσεων
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των πιέσεων που ασκεί η Εσθονία για την απομόνωση της Ρωσίας όσο συνεχίζεται ο πόλεμος. Η χώρα έχει ήδη προχωρήσει σε δραστικό περιορισμό της έκδοσης θεωρήσεων εισόδου για Ρώσους πολίτες και έχει ενισχύσει τη φύλαξη των συνόρων της. Με τη νέα αυτή πρωτοβουλία, επιδιώκει να μετατρέψει την εθνική της πολιτική σε ευρωπαϊκό κεκτημένο, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι συνέπειες του πολέμου θα ακολουθούν τους δράστες ακόμη και μετά την αποχώρησή τους από το πεδίο της μάχης.
