Σε μια κίνηση που αγγίζει τα όρια του διπλωματικού σαμποτάζ προχώρησε ο Πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, προκαλώντας «πονοκέφαλο» στις Βρυξέλλες και οργή στους νατοϊκούς συμμάχους. Ο λαϊκιστής ηγέτης, γνωστός για τις θέσεις του κατά της στρατιωτικής ενίσχυσης της Ουκρανίας, επέλεξε να δημοσιοποιήσει το περιεχόμενο μιας ιδιωτικής συνομιλίας που είχε με τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ.
Η αποκάλυψη αυτή δεν θεωρείται απλώς μια αδιακρισία, αλλά μια υπολογισμένη πολιτική πράξη που στοχεύει να υπονομεύσει την ενιαία στάση της Ευρώπης απέναντι στη ρωσική εισβολή και να αναδείξει τον Φίτσο ως τον προνομιακό συνομιλητή της Ουάσιγκτον στην Κεντρική Ευρώπη, παρακάμπτοντας τις Βρυξέλλες.
Τι αποκάλυψε ο Φίτσο
Σύμφωνα με τα όσα μετέδωσε η σλοβακική τηλεόραση και αναπαρήγαγαν διεθνή μέσα, ο Φίτσο ισχυρίστηκε ότι ο Τραμπ επικοινώνησε μαζί του για να ζητήσει τη γνώμη του σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Συγκεκριμένα, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός ανέφερε ότι:
Η Ερώτηση του Τραμπ: Ο Ντόναλντ Τραμπ τον ρώτησε ευθέως: «Τι θα έκανες εσύ με αυτόν τον πόλεμο;».
Η Απάντηση του Φίτσο: Ο ίδιος απάντησε ότι η λύση δεν μπορεί να είναι στρατιωτική και ότι η Δύση πρέπει να σταματήσει να τροφοδοτεί το Κίεβο με όπλα, πιέζοντας για άμεση εκεχειρία – μια θέση που ταυτίζεται σχεδόν απόλυτα με το αφήγημα του Κρεμλίνου.
Η «Συμφωνία»: Ο Φίτσο άφησε να εννοηθεί ότι ο Τραμπ συμφώνησε μαζί του ή τουλάχιστον έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για την οπτική του, η οποία αντιτίθεται στην επίσημη γραμμή του ΝΑΤΟ και της ΕΕ.
Γιατί χαρακτηρίζεται «Επικίνδυνος»
Πολιτικοί αναλυτές και διπλωμάτες χαρακτηρίζουν τη συμπεριφορά του Φίτσο ως εξαιρετικά επικίνδυνη για τρεις βασικούς λόγους:
Παραβίαση Εμπιστοσύνης: Η δημοσιοποίηση ιδιωτικών συνομιλιών μεταξύ ηγετών αποτελεί μείζονα παραβίαση του διπλωματικού πρωτοκόλλου. Όταν ένας ηγέτης διαρρέει το περιεχόμενο μιας κλήσης για εσωτερική κατανάλωση, καθίσταται αναξιόπιστος εταίρος. Κανείς ξένος ηγέτης δεν θα θέλει να μιλήσει ειλικρινά μαζί του στο μέλλον, φοβούμενος ότι τα λόγια του θα γίνουν πρωτοσέλιδο.
Εργαλειοποίηση από τη Ρωσία: Η Μόσχα χρησιμοποιεί τέτοιες διαρροές για να προπαγανδίσει ότι η Δύση είναι διχασμένη και ότι ο Τραμπ (και κατ' επέκταση οι ΗΠΑ) είναι έτοιμος να «πουλήσει» την Ουκρανία. Ο Φίτσο, ουσιαστικά, προσφέρει «πυρομαχικά» στον υβριδικό πόλεμο του Πούτιν.
Υπονόμευση της ΕΕ: Παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως τον άνθρωπο που επηρεάζει τον Τραμπ, ο Φίτσο προσπαθεί να αποδυναμώσει τους θεσμούς της ΕΕ και να ενισχύσει το μπλοκ των ευρωσκεπτικιστών (μαζί με τον Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας).
Το παιχνίδι του Τραμπ
Από την άλλη πλευρά, η επιλογή του Τραμπ να καλέσει τον Φίτσο δεν είναι τυχαία. Ο Αμερικανός πολιτικός αρέσκεται να παρακάμπτει τους παραδοσιακούς διαύλους (Γαλλία, Γερμανία) και να συνομιλεί με ηγέτες που μοιράζονται τη λαϊκιστική και εθνικιστική του ατζέντα. Για τον Τραμπ, ο Φίτσο είναι χρήσιμος ως «μοχλός πίεσης» προς την ΕΕ, ώστε να αναγκαστούν οι Ευρωπαίοι να πληρώσουν περισσότερα για την άμυνά τους ή να δεχτούν μια ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία με τους όρους που θέλει η Ουάσιγκτον.
Η Εσωτερική Πολιτική Σκηνή
Στο εσωτερικό της Σλοβακίας, η κίνηση του Φίτσο αποσκοπεί στη συσπείρωση των ψηφοφόρων του. Εμφανίζεται ως ένας παγκόσμιος παίκτης που συνομιλεί επί ίσοις όροις με την υπερδύναμη, αγνοώντας τις «γραφειοκρατικές» Βρυξέλλες. Ωστόσο, η αντιπολίτευση στη Μπρατισλάβα κατηγορεί τον πρωθυπουργό ότι μετατρέπει τη χώρα σε «παρία» της Ευρώπης και σε «δορυφόρο» ρωσικών συμφερόντων.
«Ο Ρόμπερτ Φίτσο παίζει ρώσικη ρουλέτα με την ασφάλεια της χώρας μας. Το να καυχιέσαι για το τι είπες με τον Τραμπ δεν είναι διπλωματία, είναι φτηνός λαϊκισμός που μας απομονώνει», σχολίασε ηγέτης της σλοβακικής αντιπολίτευσης.
Οι Αντιδράσεις στην Ευρώπη
Στις Βρυξέλλες, η σιωπή είναι εκκωφαντική αλλά και ενδεικτική της δυσαρέσκειας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι αν ο Φίτσο (και ο Όρμπαν) συνεχίσουν να λειτουργούν ως «Δούρειοι Ίπποι», η λήψη ομόφωνων αποφάσεων για τη στήριξη της Ουκρανίας θα καταστεί αδύνατη.
Το ερώτημα που πλέον τίθεται είναι αν η ΕΕ διαθέτει τους μηχανισμούς να περιορίσει τη ζημιά που προκαλούν τέτοιες μονομερείς ενέργειες, ή αν η «ορμπανοποίηση» της Κεντρικής Ευρώπης είναι πλέον μη αναστρέψιμη, οδηγώντας σε μια Ένωση πολλών ταχυτήτων και διαφορετικών γεωπολιτικών προσανατολισμών.
