Σε αχαρτογράφητα νερά πλέει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καλούμενη να δώσει απαντήσεις σε ένα διπλό μέτωπο κρίσης που απειλεί τον πυρήνα της υπόστασής της. Από τη μια πλευρά, η επιθετική εμπορική πολιτική και η αμφισβήτηση της συμμαχίας από τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, και από την άλλη η συνεχιζόμενη ρωσική απειλή, αναγκάζουν τις Βρυξέλλες να περάσουν από τη θεωρία της «στρατηγικής αυτονομίας» στην πράξη.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από τα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων είναι σαφές: «Δεν εκβιαζόμαστε». Η Ευρώπη ετοιμάζει τη δική της «αμυντική ασπίδα», τόσο σε οικονομικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο.
Η δοκιμασία της Ενότητας
Το μεγαλύτερο στοίχημα για την ΕΕ είναι η διατήρηση της συνοχής της. Η στρατηγική του «Διαίρει και Βασίλευε» που φαίνεται να ακολουθεί ο Λευκός Οίκος (προσφέροντας διμερείς συμφωνίες σε κράτη-μέλη για να σπάσει το μπλοκ), έχει σημάνει συναγερμό.
Γαλλία και Γερμανία, παρά τις εσωτερικές τους διαφορές, πιέζουν για μια ενιαία στάση. Το δόγμα είναι ότι η Ενιαία Αγορά είναι το ισχυρότερο όπλο της Ευρώπης και οποιαδήποτε ρωγμή θα είναι καταστροφική.
«Αν ο καθένας τρέξει να σωθεί μόνος του, θα χαθούμε όλοι μαζί. Η απάντηση πρέπει να είναι ευρωπαϊκή», τονίζουν διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες.
Τα Αντίμετρα στο τραπέζι
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει ήδη επεξεργαστεί λίστα με συγκεκριμένα αντίμετρα (countermeasures) που θα ενεργοποιηθούν εάν οι ΗΠΑ προχωρήσουν στην επιβολή οριζόντιων δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα ή εάν η Κίνα συνεχίσει τις πιέσεις.
Το οπλοστάσιο της ΕΕ περιλαμβάνει:
Ενεργοποίηση του Μέσου κατά των Εξαναγκασμών (Anti-Coercion Instrument - ACI): Επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλει δασμούς, να περιορίζει τις επενδύσεις και να αποκλείει από δημόσιους διαγωνισμούς χώρες που ασκούν οικονομικό εκβιασμό.
Στοχευμένοι Δασμοί: Λίστα αμερικανικών προϊόντων (από ουίσκι και μοτοσικλέτες μέχρι τεχνολογικά προϊόντα) που θα δασμολογηθούν ως αντίποινα.
Ενίσχυση της Άμυνας: Επιτάχυνση των διαδικασιών για κοινές αμυντικές προμήθειες, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από την αμερικανική ομπρέλα προστασίας.
Υπεράσπιση Αξιών και Κυριαρχίας
Πέραν της οικονομίας, το ζήτημα είναι βαθιά πολιτικό. Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται ότι η «εποχή της αθωότητας» τελείωσε. Η υπεράσπιση της κυριαρχίας της σημαίνει ότι πρέπει να είναι ικανή να εγγυηθεί την ασφάλεια των πολιτών της και τη σταθερότητα στη γειτονιά της (Ουκρανία, Βαλκάνια, Μεσόγειος), ακόμα και χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ.
Η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής θεωρείται κρίσιμη, καθώς εκεί θα φανεί αν οι «27» έχουν την πολιτική βούληση να μετατρέψουν την ΕΕ σε έναν πραγματικό γεωπολιτικό πόλο ισχύος.
