Ο καθαιρεθείς πρόεδρος της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, ήταν ήδη κατηγορούμενος κρατούμενος σε πτήση με προορισμό τη Νέα Υόρκη, όταν η αντιπρόεδρός του, Ντέλσι Ροδρίγες - την οποία ο Τραμπ είπε ότι θα συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον για να «κάνει τη Βενεζουέλα ξανά σπουδαία» - κατήγγειλε την παρέμβαση ως «βάρβαρη» και «απαγωγή». Αργά το βράδυ του Σαββάτου, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βενεζουέλας παραχώρησε στη Ροδρίγες όλες τις προεδρικές εξουσίες με την ιδιότητα της προσωρινής προέδρου.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, τη σύγχυση ενέτεινε το γεγονός ότι ο Λευκός Οίκος παρείχε ελάχιστες λεπτομέρειες για το τι θα σήμαινε η «διοίκηση» μιας πετρελαιοπαραγωγού χώρας περίπου 30 εκατομμυρίων κατοίκων. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο - ο οποίος έχει περάσει την καριέρα του επικρίνοντας τον Μαδούρο και τον προκάτοχό του, Ούγκο Τσάβες - θα αναλάμβανε τον ηγετικό ρόλο στην κυβέρνηση.
Προς το παρόν, δεν έχει παρουσιαστεί κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο για την παρουσία Αμερικανών στρατιωτών ή διοικητικών στελεχών στη Βενεζουέλα. Ωστόσο, ο Τραμπ έδειξε ότι εστιάζει έντονα στο πετρέλαιο της χώρας, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «παρουσία στη Βενεζουέλα σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο». Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει αυξημένο ρόλο για τη Chevron, η οποία εξακολουθεί να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα βάσει εξαιρέσεων από τις κυρώσεις, καθώς και για άλλες μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες.
Η απροθυμία του Τραμπ να διατηρήσει αμερικανικά «στρατεύματα στο έδαφος» και η υποβάθμιση της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα, Μαρίας Κορίνα Ματσάδο, ως μιας «καλής γυναίκας» που δεν είναι έτοιμη να αναλάβει την εξουσία, υποδηλώνουν ότι επέλεξε να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία στη Ροδρίγες και σε άλλους πιστούς του Μαδούρο αντί για μια πλήρη αλλαγή καθεστώτος. Ο Μαδούρο βρίσκεται υπό κράτηση των ΗΠΑ στο Μανχάταν και φωτογραφήθηκε κατά την άφιξή του στο ελικοδρόμιο Westside της Νέας Υόρκης.
Ο Τραμπ «ουσιαστικά προσπαθεί να ελέγξει την αντιπρόεδρο και τους ανθρώπους γύρω της με καρότο και μαστίγιο, ώστε να πετύχει τα αποτελέσματα που θέλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Μάθιου Κρένιγκ, αντιπρόεδρος και ανώτερος διευθυντής του Κέντρου Στρατηγικής και Ασφάλειας Scowcroft του Atlantic Council. «Θα δούμε αν αυτό θα λειτουργήσει».
Ο Τραμπ φάνηκε να επιβεβαιώνει αυτή την προσέγγιση με τις δηλώσεις του αργότερα μέσα στην ημέρα στη New York Post, όταν είπε ότι δεν θα χρειαστούν αμερικανικά στρατεύματα στο έδαφος, εφόσον η Ροδρίγες «κάνει αυτό που θέλουμε».
Αυτή η στρατηγική αποτελεί ένα τεράστιο ρίσκο - ιδιαίτερα για έναν πρόεδρο που το 2016 έκανε προεκλογική εκστρατεία με σύνθημα τον τερματισμό των «ατελείωτων πολέμων» της Αμερικής, αλλά έκτοτε έχει χρησιμοποιήσει τον αμερικανικό στρατό για πλήγματα σε στόχους στο Ιράν, την Υεμένη, τη Νιγηρία και την Καραϊβική Θάλασσα.
Η Βενεζουέλα έχει υποφέρει επί δεκαετίες από κακοδιαχείριση που αποδυνάμωσε τις πετρελαϊκές της υποδομές, πυροδότησε παρατεταμένες περιόδους υπερπληθωρισμού και οδήγησε εκατομμύρια οικονομικούς και πολιτικούς μετανάστες να διαφύγουν προς γειτονικές χώρες και τις ΗΠΑ. Μια πλήρης κατάρρευση της κυβέρνησης, που θα μπορούσε να προκληθεί από το αμερικανικό πλήγμα τις πρώτες πρωινές ώρες, εγκυμονεί τον κίνδυνο ακόμη μεγαλύτερης αναταραχής.
Η Ροδρίγες, που από πολλούς θεωρείται το πιο ισχυρό πρόσωπο στη χώρα μετά τον Μαδούρο, έστειλε μικτά μηνύματα στις δημόσιες δηλώσεις της το Σάββατο. Ζήτησε την επιστροφή του καθαιρεθέντος προέδρου, αλλά είπε επίσης ότι η Βενεζουέλα θα μπορούσε να έχει «σχέσεις αμοιβαίου σεβασμού», αφήνοντας ίσως ανοιχτό έναν δρόμο αποκλιμάκωσης με τις ΗΠΑ, εφόσον καταφέρει να εδραιώσει την εξουσία της και οι δύο πλευρές συνεργαστούν.
Ο Τραμπ προειδοποίησε για ένα ενδεχόμενο δεύτερο κύμα αμερικανικών επιθέσεων, αν αυτή η συνεργασία δεν υπάρξει.
«Όλα τα πολιτικά και στρατιωτικά στελέχη στη Βενεζουέλα θα πρέπει να καταλάβουν ότι αυτό που συνέβη στον Μαδούρο μπορεί να συμβεί και σε αυτούς - και θα συμβεί» αν δεν ήταν «δίκαιοι» απέναντι στον λαό της Βενεζουέλας, είπε.
Βραχυπρόθεσμα - και εφόσον δεν υπάρξει κατάρρευση της διακυβέρνησης - η κίνηση της κυβέρνησης θα μπορούσε να της προσφέρει την ευκαιρία να συμβάλει στην αναζωογόνηση της παρακμάζουσας πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας, κάτι στο οποίο ο Τραμπ φάνηκε να δίνει ιδιαίτερη έμφαση όταν ανακοίνωσε τη σύλληψη του Μαδούρο.
«Θα στείλουμε τις πολύ μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες των Ηνωμένων Πολιτειών, τις μεγαλύτερες οπουδήποτε στον κόσμο, να μπουν μέσα, να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια, να φτιάξουν τις σοβαρά κατεστραμμένες υποδομές, τις πετρελαϊκές υποδομές, και να αρχίσουν να αποφέρουν χρήματα στη χώρα», είπε ο Τραμπ. Στην ίδια συνέντευξη Τύπου πρόσθεσε: «Θα φροντίσουμε ώστε αυτή η χώρα να διοικείται σωστά».
Μια πολυετής ανάκαμψη της πετρελαϊκής παραγωγής της Βενεζουέλας θα μπορούσε να συνεπάγεται μείωση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου κατά 4% με την πάροδο του χρόνου, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Economics. Αυτό θα βοηθούσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων για το κόστος ζωής, ωστόσο αναλυτές της ενέργειας σημείωσαν ότι μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να ανακάμψει η πετρελαϊκή βιομηχανία της Βενεζουέλας - η οποία έχει πληγεί από κακοδιαχείριση, διαφθορά και κυρώσεις.
«Τόσο τα ευνοϊκά όσο και τα δυσμενή σενάρια έχουν σημαντικές επιπτώσεις για τις προοπτικές της Βενεζουέλας, τις αγορές χρέους, την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου και τη θέση των ΗΠΑ στην περιοχή και στον κόσμο», έγραψε η αναλύτρια του Bloomberg Economics, Χιμένα Ζούνιγα.
Μετά τη συνέντευξη Τύπου του Τραμπ, Αμερικανός αξιωματούχος παρουσίασε ορισμένες προτεραιότητες για τις επόμενες ημέρες, λέγοντας ότι στελέχη της κυβέρνησης θα εμπλακούν διπλωματικά με όσους παραμένουν στη βενεζουελανική κυβέρνηση, καθώς και με στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας για την αύξηση της παραγωγής. Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι ο αμερικανικός στρατός θα παραμείνει σε ετοιμότητα και ότι το πετρελαϊκό εμπάργκο θα συνεχίσει να ισχύει. Τα αμερικανικά πλήγματα κατά ύποπτων σκαφών διακίνησης ναρκωτικών θα συνεχιστούν.
Ωστόσο, η αβεβαιότητα για το τι πραγματικά θα ακολουθήσει πλανιόταν πάνω από το Καράκας, καθώς η πόλη περνούσε την πρώτη της νύχτα χωρίς τον Μαδούρο έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία, με πολλούς από τους πιστούς υποστηρικτές του καθεστώτος του να παραμένουν ακόμη στη χώρα.
Αυτή η πραγματικότητα, καθώς και η μακρόχρονη σχέση της Ροδρίγες με τον Μαδούρο, είναι «ο λόγος που είμαι κάπως επιφυλακτικός ως προς το αν αυτό μπορεί να λειτουργήσει μακροπρόθεσμα», δήλωσε ο Ράιαν Μπεργκ, διευθυντής του Προγράμματος για την Αμερική και επικεφαλής της Πρωτοβουλίας για το Μέλλον της Βενεζουέλας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) στην Ουάσινγκτον.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, Βενεζουελάνοι σχημάτιζαν ουρές έξω από σούπερ μάρκετ και πρατήρια καυσίμων, εν μέσω ανησυχιών για το μέλλον της χώρας.
«Η μεγαλύτερη ανησυχία θα ήταν πραγματικά να καταρρεύσει όλο αυτό εδώ, να μην υπάρξει προσπάθεια ώστε να διασφαλιστεί μια επιτυχημένη μεταβίβαση», δήλωσε ο Ματ Τέριλ, διευθύνων εταίρος της Firehouse Strategies.
Ιράκ, Αφγανιστάν
Ενώ ο Τραμπ επιδίωξε να εκπέμψει αισιοδοξία, ο στρατιωτικός ελιγμός θύμισε προηγούμενες προσπάθειες των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος, οι οποίες είχαν μικτά αποτελέσματα.
Υπό τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους τον νεότερο, οι ΗΠΑ εισέβαλαν σε δύο χώρες: στο Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και στο Ιράκ, το 2003, για την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν. Και οι δύο συγκρούσεις, καθώς και οι εξεγέρσεις που ακολούθησαν, παγίδευσαν τις ΗΠΑ σε αιματηρές και δαπανηρές κατοχές επί χρόνια. Η απογοήτευση για αυτές τις επιχειρήσεις και η χαοτική αποχώρηση από το Αφγανιστάν συνέβαλαν στο να οδηγηθεί ο Τραμπ δύο φορές στην προεδρία.
Πρόκειται πλέον για μια κληρονομιά που ο ίδιος - και ίσως ο Ρούμπιο, πιθανός υποψήφιος για την προεδρία το 2028 - κινδυνεύει να επωμιστεί.
«Αυτό είναι, για να παραφράσουμε τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, όχι η αρχή του τέλους, αλλά το τέλος της αρχής», έγραψε ο Μπεργκ του CSIS το Σάββατο. «Η Βενεζουέλα θα εισέλθει σε μια μακρά μεταβατική περίοδο με ακόμη μεγαλύτερη εμπλοκή των ΗΠΑ στη διαμόρφωση της μελλοντικής κυβέρνησης».
