Σε κάθε μεγάλο ζωγραφικό πίνακα αποτυπώνεται μια σπουδαία ιστορία και μια βαθιά εξομολόγηση. Στην επιφάνεια του «Γυναικείου Κεφαλιού» του Πικάσο, που κλάπηκε από την Εθνική Πινακοθήκη και επανακτήθηκε μετά από 9 χρόνια, δεν περιγράφεται μόνο η τότε μούσα του καλλιτέχνη, η σουρεαλίστρια φωτογράφος Ντόρα Μάαρ. Στο χρονολογημένο το 1939 εξπρεσιονιστικό πορτρέτο της εγγράφεται ο απόηχος της εμβληματικής σύνθεσης τής μόλις δύο χρόνια πριν ζωγραφισμένης «Γκερνίκα». Του πίνακα που προβλέπει δυσοίωνα τον εφιαλτικό ζόφο του επερχόμενου πολέμου και τη τερατογένεση του Ολοκαυτώματος.
Είναι φανερό ότι η τέχνη του Ισπανού ζωγράφου προηγήθηκε της Ιστορίας. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι ότι πίσω από τον καμβά, καθώς οι πίνακες δεν εκτίθενται ντουμπλ φας, ξεχωρίζει ολοφάνερα η χειρόγραφη αφιέρωση που αναφέρει: «Για τον ελληνικό λαό, Φόρος Τιμής από τον Πικάσο». Τόσο όμως μπροστά όσο και πίσω από αυτό το έργο τέχνης κρύβεται μια συναρπαστική ιστορία που συναρθρώνει την προσφορά, τη μεταφορά και την έκθεσή του, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, πριν από 70 περίπου χρόνια.
Ελληνας εξ επιλογής
Ολα ξεκίνησαν πριν από 85 χρόνια, όταν ο γεννημένος στη Μασσαλία Ροζέ Μιλλιέξ διορίζεται στα 23 του χρόνια καθηγητής Γαλλικής και Φιλοσοφίας στο Γαλλικό Ινστιτούτο στην Αθήνα. Φτάνει στην ελληνική πρωτεύουσα στις αρχές της σχολικής χρονιάς του 1936. Είναι απόφοιτος σπουδών Κλασικής Λογοτεχνίας και Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο της Αιξ-αν-Προβάνς και της Σορβόννης. Δεν πρόκειται απλώς για έναν ρομαντικό, οριενταλιστή φιλέλληνα. Είναι ένας ευαίσθητος, δημοκρατικός και μαχητικός διανοούμενος που συνδέεται γρήγορα με τα σύγχρονα ρεύματα της εποχής στην Ελλάδα και καλλιεργεί φιλικές, πολιτιστικές και πνευματικές σχέσεις με τους λογοτέχνες και καλλιτέχνες της αποκαλούμενης Γενιάς του 1930. Σύντομα γίνεται διευθυντής σπουδών στο Ινστιτούτο, ενώ παράλληλα ως λόγιος δημοσιεύει πολλά δοκίμια σε διάφορα ελληνικά περιοδικά. Τρία χρόνια μετά την άφιξή του παντρεύεται τη 19χρονη μαθήτριά του, τη γεννημένη στην πλατεία Θησείου, Τατιάνα Γκρίτση -μετέπειτα σπουδαία και πολυβραβευμένη συγγραφέα.
