Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Πενήντα δύο χρόνια μετά την άφιξη των πρώτων ελληνικών Phantom στην Ανδραβίδα, το θρυλικό μαχητικό εξακολουθεί να απογειώνεται, να συμμετέχει σε ασκήσεις και να αποτελεί ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αεροσκάφη της ελληνικής αεροπορικής ισχύος.
Όμως σήμερα βρισκόμαστε πραγματικά στην τελευταία πράξη.
Γιατί ενώ τα F-4 συνεχίζουν να πετούν, η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη περάσει σε μια εντελώς διαφορετική εποχή, με Rafale, F-16 Viper και πλέον F-35A να βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού. Και εδώ δημιουργείται το μεγάλο ερώτημα: πότε ακριβώς θα αποσυρθούν τα Phantom; Το 2026; Το 2027; Το 2028; Ή μήπως θα παραμείνουν λίγο περισσότερο, μέχρι να είναι απολύτως έτοιμη η διάδοχη κατάσταση;
Σήμερα θα δούμε πόσα Phantom έχουμε πραγματικά, σε τι κατάσταση βρίσκονται, τι μπορούν να κάνουν σήμερα, γιατί εξακολουθούμε να τα χρειαζόμαστε και κυρίως ποιο είναι το πιθανότερο σενάριο για το τέλος της επιχειρησιακής τους ζωής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γιατί φοβούνται οι ΗΠΑ να εισβάλουν στο Ιράν
Πόσα Phantom Έχουμε
Η Ελλάδα παρέλαβε συνολικά δεκάδες F-4E από τις Ηνωμένες Πολιτείες και αργότερα ενισχύθηκε με μεταχειρισμένα αεροσκάφη. Με τα χρόνια, ο στόλος μειώθηκε σημαντικά, ενώ τα RF-4E αναγνώρισης αποσύρθηκαν οριστικά το 2017.
Σήμερα δεν μιλάμε σε καμία περίπτωση για έναν στόλο τριάντα ή σαράντα πλήρως επιχειρησιακών Phantom. Οι διαθέσιμες ανοιχτές πηγές τοποθετούν τον αριθμό των F-4E AUP που παραμένουν σε υπηρεσία περίπου στη ζώνη των 17 έως 20 αεροσκαφών, αν και κατά καιρούς έχουν αναφερθεί μεγαλύτεροι αριθμοί ως συνολικό απόθεμα.
Και εδώ υπάρχει μια πολύ σημαντική διαφορά. Άλλο πόσα αεροσκάφη υπάρχουν και άλλο πόσα μπορούν πραγματικά να πετάξουν.
Το επιχειρησιακό βάρος έχει συγκεντρωθεί στην 338 Μοίρα «Άρης», στην 117 Πτέρυγα Μάχης της Ανδραβίδας. Και το γεγονός ότι ακόμη και το 2026 πραγματοποιήθηκε εκεί το PhanCon, με ελληνικά F-4E AUP να συμμετέχουν ενεργά, επιβεβαιώνει ότι το Phantom δεν έχει ακόμη εγκαταλείψει την υπηρεσία.
Και δεν μιλάμε για τα ίδια Phantom που παραλάβαμε τη δεκαετία του 1970.
Μέσω του προγράμματος Peace Icarus 2000, τα ελληνικά F-4E απέκτησαν σύγχρονα ηλεκτρονικά, αναβαθμισμένο πιλοτήριο και νέα συστήματα αποστολής, ενώ μπορούν να αξιοποιούν σύγχρονα όπλα.
Με απλά λόγια, η Πολεμική Αεροπορία πήρε ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο στη δεκαετία του 1950 και κατάφερε να το κρατήσει σχετικό στον 21ο αιώνα.
Το F-4 εξακολουθεί να προσφέρει μεγάλη εμβέλεια, σημαντικό μεταφερόμενο φορτίο και χρήσιμες δυνατότητες σε αποστολές κρούσης.
Όμως η βασική πλατφόρμα παραμένει ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο πριν από περισσότερες από έξι δεκαετίες. Και απέναντί του βρίσκονται πλέον Rafale και F-16 Viper, ενώ έρχονται τα F-35.
Άρα το ερώτημα δεν είναι αν το Phantom μπορεί ακόμα να πολεμήσει.
Μπορεί.
Το ερώτημα είναι αν αξίζει να συνεχίσουμε να επενδύουμε χρήματα, προσωπικό και υποδομές σε αυτό.
Γιατί τα Κρατάμε Ακόμα
Ο σημαντικότερος λόγος είναι απλός: κάθε επιπλέον επιχειρησιακό αεροσκάφος έχει αξία.
Όσο η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται σε περίοδο μετάβασης, τα Phantom μπορούν να συνεχίσουν να προσφέρουν αποστολές κρούσης και εκπαίδευσης, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι διαθεσιμότητες των νεότερων μαχητικών.
Υπάρχει όμως ένα μεγάλο πρόβλημα.
Η συντήρηση.
Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημαντικές δυσκολίες στη συντήρηση των F-4, κυρίως λόγω προβλημάτων διαθεσιμότητας προσωπικού και ανταλλακτικών. Το 2025 αναφέρθηκε ότι ολοκληρώθηκε η διαδικασία εργοστασιακής συντήρησης ενός τελευταίου Phantom στην ΕΑΒ, ενώ η Πολεμική Αεροπορία είχε ήδη αναλάβει μεγαλύτερο μέρος των εργασιών μέσω της 117 Πτέρυγας.
Αυτό δείχνει ξεκάθαρα τη μεγάλη εικόνα.
Τα Phantom μπορούν ακόμα να πετούν, αλλά για να συνεχίσουν χρειάζονται ολοένα μεγαλύτερη προσπάθεια από ένα σύστημα που ταυτόχρονα πρέπει να υποστηρίξει F-16 Viper, Rafale και σύντομα F-35.
Και όσο περνούν τα χρόνια, το κόστος και η δυσκολία διατήρησής τους σε υψηλή διαθεσιμότητα αυξάνονται.
Γι' αυτό και η απόσυρση δεν γίνεται από τη μία ημέρα στην άλλη.
Η Ελλάδα πρέπει πρώτα να βεβαιωθεί ότι οι νεότερες πλατφόρμες μπορούν να καλύψουν με ασφάλεια τις αποστολές που σήμερα εξακολουθούν να αναλαμβάνουν τα Phantom.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα 5 ακριβότερα οπλικά συστήματα του ελληνικού στρατού
Το Πιθανότερο Σενάριο
Κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει ημερομηνίες όπως το 2024, το 2026 και το 2027 ως ημερομηνίες οριστικής απόσυρσης.
Το 2026 όμως έφτασε και τα ελληνικά Phantom εξακολουθούν να πετούν.
Άρα το σενάριο μιας ξαφνικής απόσυρσης μέσα στο 2026 δεν επιβεβαιώθηκε.
Αντίθετα, το 2027 αποτελεί σήμερα ένα από τα ισχυρότερα σενάρια.
Υπάρχουν εδώ και χρόνια αναφορές που τοποθετούν την επιχειρησιακή ζωή των ελληνικών F-4 περίπου μέχρι το 2027, ενώ άλλες εκτιμήσεις αφήνουν ανοιχτό ακόμη και το 2028.
Και υπάρχει λόγος.
Η Ανδραβίδα προετοιμάζεται για να υποδεχθεί τα F-35A και η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται σε μια τεράστια διαδικασία μετάβασης.
Η Ελλάδα έχει ήδη παραλάβει 24 Rafale, ενώ το πρόγραμμα F-16 Viper αφορά συνολικά 84 αεροσκάφη, με την ολοκλήρωση των εργασιών να έχει προγραμματιστεί για το 2027.
Παράλληλα, προχωρά το πρόγραμμα των F-35.
Επομένως, όσο περισσότερα Rafale και F-16 Viper είναι διαθέσιμα και όσο πλησιάζει η ένταξη των F-35, τόσο μικρότερη γίνεται η ανάγκη να διατηρείται ένας τόσο παλιός τύπος.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το 2027 είναι μια απολύτως κλειδωμένη ημερομηνία.
Εάν υπάρξει ανάγκη να διατηρηθεί ένας μικρός αριθμός Phantom για λίγο περισσότερο, το 2028 παραμένει ένα λογικό περιθώριο.
Αυτό που φαίνεται πλέον πολύ δύσκολο είναι να δούμε τα ελληνικά F-4 να συνεχίζουν για πολλά ακόμη χρόνια.
Το Τέλος Μίας Εποχής
Πότε θα αποσύρουμε λοιπόν τα F-4 Phantom;
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία μέχρι τον Αύγουστο του 2026, το 2026 δεν φαίνεται να είναι η οριστική ημερομηνία.
Το 2027 αποτελεί το πιθανότερο σενάριο, ενώ το 2028 δεν μπορεί να αποκλειστεί εάν χρειαστεί μια μικρή παράταση για λόγους επιχειρησιακής μετάβασης.
Και όταν έρθει εκείνη η στιγμή, η Ελλάδα δεν θα χάνει απλώς ένα παλιό μαχητικό.
Θα κλείνει ένα κεφάλαιο που ξεκίνησε στις 5 Απριλίου 1974, όταν τα πρώτα ελληνικά F-4 προσγειώθηκαν στην Ανδραβίδα.
Πενήντα και πλέον χρόνια αργότερα, η ίδια βάση ετοιμάζεται να υποδεχθεί τα F-35.
Από το Phantom στο Lightning II.
Από ένα αεροσκάφος σχεδιασμένο στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου, σε ένα μαχητικό πέμπτης γενιάς σχεδιασμένο για τον πόλεμο των αισθητήρων, των δεδομένων και της δικτύωσης.
Και ίσως αυτό είναι το κατάλληλο τέλος για το ελληνικό Phantom.
Όχι επειδή ξαφνικά έγινε άχρηστο, αλλά επειδή έκανε αυτό που του ζητήθηκε για περισσότερα από πενήντα χρόνια: να υπηρετήσει, να εκσυγχρονιστεί, να προσαρμοστεί και να παραμείνει αξιόμαχο πολύ περισσότερο από όσο θα περίμενε κανείς.
Το πιθανότερο λοιπόν είναι ότι τα τελευταία ελληνικά F-4E AUP θα συνεχίσουν να πετούν όσο χρειάζεται για να ολοκληρωθεί ομαλά η μετάβαση, με το 2027 να αποτελεί σήμερα το βασικό σημείο αναφοράς και το 2028 να παραμένει ένα πιθανό περιθώριο.
Και όταν τελικά το τελευταίο Phantom προσγειωθεί στην Ανδραβίδα, δεν θα τελειώσει απλώς η υπηρεσία ενός παλιού μαχητικού.
Θα κλείσει ένα κεφάλαιο περισσότερων από πέντε δεκαετιών στην ελληνική αεροπορική ιστορία.
