Για δεκαετίες, το σύνθημα «ένα έθνος, δύο κράτη» έχει καθορίσει τις σχέσεις Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν,αντανακλώντας εθνοτική αδελφότητα, ενεργειακή αλληλεξάρτηση και μια στρατιωτική συμμαχία - πιο πρόσφατα κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020.
Ωστόσο κάτω από την παντουρκική ρητορική, αναδύονται ρήγματα στα ζητήματα της εξομάλυνσης των σχέσεων με την Αρμενία, του Ισραήλ και του Ιράν, αναφέρει Διεθνές ΜΜΕ, επισημαίνοντας:
Το Μπακού προσπαθεί να υπαγορεύσει όρους στην Άγκυρα για ομαλοποίηση των σχέσεών της με την Αρμενία!
Το τελευταίο σημείο τριβής έγινε ορατό όταν ο πρέσβης του Αζερμπαϊτζάν στην Άγκυρα δήλωσε πρόσφατα ότι τα σύνορα Τουρκίας-Αρμενίας θα ανοίξουν μετά τις εκλογές του Ιουνίου στην Αρμενία, μόλις γίνουν οι συνταγματικές τροποποιήσεις. Είναι μακροχρόνιο αίτημα του Μπακού η Αρμενία να τροποποιήσει το σύνταγμά της για να εξαλείψει τυχόν υπολειπόμενες αξιώσεις για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τίτλοι τέλους για χιλιάδες αυτοκίνητα! Η νέα νομοθεσία-σοκ που πετάει εκτός κυκλοφορίας τα παλιά μοντέλα
Η δημόσια δήλωση του πρέσβη φέρνει τα πράγματα σε νέο επίπεδο. Όπως σημείωσε ο πρώην διπλωμάτης Φατίχ Τσεϊλάν, «σε μια περίοδο που η επίσημη Άγκυρα αποφεύγει προσεκτικά τις δηλώσεις που στοχεύουν το Μπακού σχετικά με τους στρατηγικούς στρατιωτικούς δεσμούς του Αζερμπαϊτζάν με το Ισραήλ, το σχόλιο του πρέσβη του Αζερμπαϊτζάν για την ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας-Αρμενίας είναι, τουλάχιστον, ατυχές. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για περίπτωση που δεν γνωρίζει κανείς πού βρίσκεται», είπε ο Τσεϊλάν ότι περίμενε από το υπουργείο Εξωτερικών να εκδώσει «μια έντονη επίπληξη σύντομα».
Τον τελευταίο χρόνο, οι Τούρκοι διπλωμάτες παραπονιόντουσαν όλο και περισσότερο για το πόσο «δύσκολο» έχει γίνει το Αζερμπαϊτζάν - ιδιαίτερα όταν το Μπακού προσπαθεί να υπαγορεύσει όρους στην Άγκυρα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ώρα μηδέν για τα μετρητά! Πώς το ψηφιακό ευρώ εισβάλλει στη ζωή μας το 2027 και τι μας κρύβουν;
Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν έχουν αποκλίνοντες στόχους σε σχέση με την Αρμενία
Μοιάζει η κατάσταση να είναι όπως το 2009, όταν η Τουρκία και η Αρμενία υπέγραψαν τα Πρωτόκολλα της Ζυρίχης για την ομαλοποίηση των σχέσεών τους, με το Αζερμπαϊτζάν να ασκεί πολιτική και διπλωματική πίεση στην Άγκυρα αναγκάζοντάς την να υποχωρήσει.
Αλλά το 2009 δεν είναι το 2026. Η Τουρκία έχει λιγότερα κίνητρα να υποχωρήσει στο Μπακού σήμερα. Ο πόλεμος του Ναγκόρνο-Καραμπάχ τελείωσε. Το Αζερμπαϊτζάν πέτυχε τους εδαφικούς του στόχους με τη βοήθεια της Τουρκίας.
Ο δικός της στρατηγικός υπολογισμός έχει μετατοπιστεί.
Η ύφεση με την Αρμενία θα μπορούσε να μειώσει τη ρωσική επιρροή στον Νότιο Καύκασο, να ανοίξει μια άμεση εμπορική διαδρομή προς την Κεντρική Ασία και να βελτιώσει τη θέση της Τουρκίας στη Δύση.
Μια βαθύτερη ρωγμή αναδύεται σε σχέση με το Ισραήλ
Το Μπακού και η Ιερουσαλήμ έχουν δημιουργήσει αθόρυβα μια από τις πιο ισχυρές στρατιωτικές-πληροφοριακές συνεργασίες στον μετασοβιετικό χώρο.
Τα ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα αιωρούμενα πυρομαχικά έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διάσπαση της αρμενικής άμυνας το 2020.
Σήμερα, τα ισραηλινά όπλα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 70% των εισαγωγών προηγμένων όπλων του Αζερμπαϊτζάν.
Σε αντάλλαγμα, το Μπακού προμηθεύει το Ισραήλ με περίπου το 40% του αργού πετρελαίου του - μια σανίδα σωτηρίας για μια χώρα που εμπλέκεται σε έναν μόνιμο πόλεμο με τους γείτονές της.
Αλλά εδώ είναι το αυξανόμενο πρόβλημα για το Μπακού.
Το Ισραήλ και οι υποστηρικτές του στην Ουάσιγκτον παρουσιάζουν όλο και περισσότερο την Τουρκία ως το «νέο Ιράν».
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Ναφτάλι Μπένετ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την «αναδυόμενη τουρκική απειλή». Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κατηγόρησε τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι καταπιέζει τους Κούρδους, παραβιάζοντας την πιο κόκκινη από τις κόκκινες γραμμές της Άγκυρας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μεγάλη ξεφτίλα για τον Ερντογάν! Ιστορικό χαστούκι Ρούμπιο στην Τουρκία...τέλος τα F-35
Ισραηλινοί πολιτικοί και αξιωματούχοι συγκρίνουν τώρα τις περιφερειακές φιλοδοξίες της Άγκυρας - τις στρατιωτικές της βάσεις στο Κατάρ και τη Σομαλία, τους δεσμούς της με το συριακό καθεστώς μετά τον Άσαντ και την ηγεσία της Χαμάς - με το ιρανικό ισλαμιστικό επαναστατικό μοντέλο εξαγωγών.
Πιο εντυπωσιακό είναι ότι φιλοϊσραηλινά, μαχητικά think tanks στην Ουάσινγκτον, όπως το Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD), έχουν αρχίσει να αναπαράγουν το ίδιο ρητορικό πλαίσιο που εφάρμοζαν στο Ιράν για δεκαετίες - τώρα με στόχο την Τουρκία.
Η Τουρκία χαρακτηρίζεται ως «ισλαμιστικό» καθεστώς που αναπτύσσει προγράμματα πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και αποσταθεροποιεί το ΝΑΤΟ εκ των έσω.
Αυτό που το FDD αποκαλεί «ισλαμιστική απειλή» από την Τουρκία, στην πραγματικότητα, βρίσκει απήχηση σε τμήματα του έντονα κοσμικού κατεστημένου του Μπακού.
Στους κύκλους της ελίτ, υπάρχει ένας βαθμός πολιτισμικής περιφρόνησης για την ορατή ευσέβεια του Ερντογάν, ενώ ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ σίγουρα δεν έχει συγκρίνει ποτέ τους Ισραηλινούς ηγέτες με τον Αδόλφο Χίτλερ, όπως ο Ερντογάν.
Η αλαζονεία του Αλίγιεφ μετά τη νίκη στο Ναγκόρνο Καραμπάχ
Για χρόνια, και οι δύο άνδρες διαχειρίστηκαν με επιτυχία αυτό το πολιτιστικό και πολιτικό χάσμα, εστιάζοντας στην κοινή τουρκική ταυτότητα, την ασφάλεια και την οικονομική αλληλεξάρτηση.
Αλλά η επιτυχία του πολέμου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020 έχει καλλιεργήσει αλαζονεία στο Μπακού.
Ο Αλίγιεφ δεν βλέπει πλέον τον εαυτό του ως τον κατώτερο εταίρο που αναζητά την προστασία της Άγκυρας.
Βλέπει τον εαυτό του ως τον περιφερειακό νικητή και αναμένει από την Τουρκία να ακολουθήσει το παράδειγμά του.
Αυτή η στάση ενοχλεί τους Τούρκους αξιωματούχους, οι οποίοι θυμούνται ότι παρείχαν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τους στρατιωτικούς συμβούλους και την διπλωματική κάλυψη που κατέστησαν δυνατή αυτή τη νίκη.
Ο πόλεμος του Ισραήλ στο Ιράν αποκάλυψε περαιτέρω τις αποκλίνουσες προοπτικές.
Η Τεχεράνη υποψιάζεται ότι το Μπακού βοήθησε κρυφά το Ισραήλ, επιτρέποντάς του να χρησιμοποιήσει τον εναέριο χώρο του για επιθέσεις στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Όταν ιρανικής προέλευσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη προσγειώθηκαν στην περιοχή Ναχιτσεβάν του Αζερμπαϊτζάν τον Μάρτιο του 2026, χτυπώντας το αεροδρόμιο και τραυματίζοντας τέσσερις πολίτες, ο Αλίγιεφ το χαρακτήρισε «τρομοκρατική πράξη» και υποσχέθηκε αντίποινα.
Ωστόσο, το περιστατικό υποβαθμίστηκε αμέσως και ο Αλίγιεφ απέστειλε ανθρωπιστική βοήθεια στο Ιράν για το Νεβρούζ, την Περσική Πρωτοχρονιά που γιορτάζεται ευρέως και στις δύο χώρες.
Σύμφωνα με τον Αλτάι Γκογιούσοφ από το Ερευνητικό Ινστιτούτο του Μπακού, μια ανεξάρτητη δεξαμενή σκέψης, η ανάκαμψη ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, αποτέλεσμα της σιωπηρής τουρκικής πίεσης στον Αλίγιεφ για αποκλιμάκωση.
Ενώ το Αζερμπαϊτζάν βλέπει στρατηγικό όφελος στην ενίσχυση της θέσης του στις αζερικές περιοχές του Ιράν, για την Τουρκία, οποιαδήποτε σχέδια διχοτόμησης του Ιράν κατά μήκος εθνοτικών γραμμών είναι ανάθεμα, καθώς φοβάται τον κουρδικό αυτονομισμό που θα τροφοδοτούσε μια τέτοια επιχείρηση.
Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, προσφέρει στο Αζερμπαϊτζάν ένα διπλωματικό περιθώριο ελιγμών, συμπεριλαμβανομένων των πολύτιμων δεσμών με την Ουάσινγκτον.
Αυτό είναι ιδιαίτερα πολύτιμο καθώς το Μπακού επιδιώκει την οριστική κατάργηση του Άρθρου 907 του Νόμου περί Ελευθερίας, που υιοθετήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, που απαγορεύει στο Αζερμπαϊτζάν να λαμβάνει άμεση αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη.
Τι θα συμβεί αν το Ισραήλ και η Τουρκία έρθουν ποτέ σε άμεσες συγκρούσεις;
Στην τρέχουσα πορεία, το Μπακού μπορεί να χρειαστεί να επιλέξει μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ κάποια στιγμή.
Προς το παρόν, ωστόσο, ούτε η Άγκυρα ούτε το Μπακού έχουν συμφέρον να επιβάλουν αυτό το δίλημμα.
Οι δεσμοί που το ενώνουν παραμένουν άκαμπτοι.
Το Αζερμπαϊτζάν συνδέεται με την Τουρκία με τη Διακήρυξη της Σούσα - ένα σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας.
Ο Αγωγός Φυσικού Αερίου της Ανατολίας (TANAP) και ο αγωγός πετρελαίου Μπακού-Τιφλίδα-Τσεϊχάν καθιστούν την Τουρκία απαραίτητο κόμβο διαμετακόμισης για την ενέργεια του Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη.
Η στρατιωτική συνεργασία συνεχίζεται.
Η Τουρκία παρέχει στο Αζερμπαϊτζάν διπλωματική κάλυψη έναντι του Ιράν και της Ρωσίας.
Αλλά οι ρωγμές είναι πραγματικές. Το "Ένα έθνος, δύο κράτη" ήταν πάντα φιλόδοξο, όχι συνταγματικό. Όταν ένα κράτος προσπαθεί να υπαγορεύσει τα σύνορα του άλλου και να διατηρήσει μια μυστική συμμαχία με τον δηλωμένο αντίπαλο του άλλου, η μυθοπλασία γίνεται τεταμένη. Δεν έχει ακόμη σπάσει, αλλά δεν είναι πλέον αβίαστη.
Πως επωφελείται η Ελλάδα;
Την ώρα που πυκνώνουν τα σύννεφα επικείμενου πολέμου στο Αιγαίου, η διάσπαση της στρατιωτικής συμαχίας περί αμοιβαίας άμυνας Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν σύμφωνα με την "Διακήρυξη της Σούσα"στην οποία είχαμε αναφερθεί εκτενέστατα σε άρθρο μας 4 χρόνια νωρίτερα.... αντιλαμβανόμαστε ότι είναι πάρα πολύ μεγάλης σημασίας για την Ελλάδα, αφού η χώρα μας σε περίπτωση στρατιωτικής αναμέτρησης με την Τουρκία, θα πρέπει να προσμετρήσει και το Αζερμπαϊτζάν ως δυνητικό αντίπαλό της, κυρίως τις αεροπορικές δυνάμεις και τις Ειδικές Δυνάμεις αυτής της χώρας.
Τόσο σε τακτικό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο αυτό δίνει επιπρόσθετες δυνατότητες στις ήδη υπάρχουσες στην Τουρκία, όπως λόγου χάρη τη δυνατότητα παροχής ακόμη μεγαλύτερου στρατηγικού βάθους στην τουρκική πολεμική αεροπορία, η οποία θα δύναται με εναέριο ανεφοδιασμό να εφορμά από το έδαφος του Αζερμπαϊτζάν εναντίον της χώρας μας, ακόμη και στην περίπτωση που καταστρέψουμε με στρατηγικά όπλα-πυρομαχικά της πολεμικής αεροπορίας και του ναυτικού μας κρίσιμες αεροπορικές εγκαταστάσεις-αεροδρόμια στην ενδοχώρα της Τουρκίας.
Τα παραπάνω αποτελούν έναν επιπλέον λόγο που η Ελλάδα θα πρέπει κατά την άποψή μας, να εμβαθύνει συνεχώς την συμμαχία της με το Ισραήλ.
