Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η έξοδος του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού έκλεισε ένα κεφάλαιο και έφερε στο προσκήνιο το επόμενο σχέδιό του. Μπροστά στους υποστηρικτές που είχαν συγκεντρωθεί έξω από το σωφρονιστικό κατάστημα ανακοίνωσε ότι επιστρέφει στην πολιτική και έκανε λόγο για «νέο ισχυρό εθνικό κόμμα», προαναγγέλλοντας για την ερχόμενη Δευτέρα την παρουσίαση του ονόματος, του προγράμματος και των προσώπων που θα πλαισιώσουν την κίνηση.
Μέχρι τότε, δύο διαφορετικές συζητήσεις εξελίσσονται παράλληλα. Η πρώτη αφορά το πολιτικό σχέδιο που θα παρουσιάσει ο ίδιος. Η δεύτερη αφορά τη νομική μορφή που μπορεί να λάβει αυτό το εγχείρημα, καθώς η εκλογική νομοθεσία κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα στο δικαίωμα ενός προσώπου να θέσει υποψηφιότητα και στις προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ένας πολιτικός συνδυασμός για να ανακηρυχθεί από τον Άρειο Πάγο.
Τη Δευτέρα το όνομα, το πρόγραμμα και τα πρόσωπα
Στις πρώτες δηλώσεις του μετά την αποφυλάκιση, ο Κασιδιάρης υποστήριξε ότι σκοπεύει να επανέλθει ενεργά στην πολιτική και ότι δίπλα του βρίσκεται ένας νέος πολιτικός φορέας. Παράλληλα ανακοίνωσε διαδικτυακή παρουσίαση για την ερχόμενη Δευτέρα, στην οποία, όπως είπε, θα αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες για τη δομή και το πρόγραμμα του σχήματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά του σε πρόσωπα που είναι ήδη ενεργά στη Βουλή. Δεν έχουν μέχρι στιγμής κατονομαστεί ούτε έχει παρουσιαστεί συγκεκριμένη σύνθεση του νέου εγχειρήματος, επομένως κάθε συζήτηση για το ποιοι βουλευτές ή πολιτικοί σχηματισμοί θα συμμετάσχουν παραμένει σε επίπεδο πληροφοριών και σεναρίων.
Η «νομική φόρμουλα» που επικαλείται η πλευρά του
Η συνήγορός του Βάσω Πανταζή είχε ήδη πριν από την αποφυλάκιση περιγράψει μια διαφορετική διαδρομή από την απλή ίδρυση κόμματος με τον Κασιδιάρη τυπικά στην κορυφή.
Σύμφωνα με τη δική της ερμηνεία, ο εντολέας της δεν μπορεί να εμφανιστεί ως ιδρυτής ή τυπικός αρχηγός νέου πολιτικού φορέα, μπορεί όμως να επιδιώξει συμμετοχή μέσω διαφορετικής πολιτικής δομής. Έκανε μάλιστα λόγο για υφιστάμενη μη κοινοβουλευτική παράταξη και δήλωσε ότι η πλευρά του θεωρεί «σίγουρη» την κάθοδό του. Αυτό αποτελεί θέση της υπεράσπισης και όχι κρίση του Αρείου Πάγου.
Η ακριβής μορφή αυτής της «φόρμουλας» αποκτά μεγαλύτερη σημασία μετά την εξαγγελία του ίδιου για «νέο κόμμα», καθώς πρέπει πλέον να διευκρινιστεί αν μιλά για εντελώς νέο νομικό φορέα, για αξιοποίηση ήδη υπάρχοντος σχηματισμού ή για διαφορετικό μοντέλο συνεργασίας.
Υποψηφιότητα και ηγεσία κόμματος δεν είναι το ίδιο πράγμα
Εδώ βρίσκεται η ουσιαστικότερη νομική λεπτομέρεια.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι η καταδίκη του Κασιδιάρη δεν είναι αμετάκλητη και, κατά συνέπεια, διατηρεί το εκλογικό του δικαίωμα και τη δυνατότητα να θέσει υποψηφιότητα μέχρι να υπάρξει αμετάκλητη δικαστική κρίση. Τόνισε, όμως, ότι άλλο αυτό και άλλο το αν ένας κομματικός συνδυασμός στον οποίο θα έχει ηγετικό ρόλο μπορεί να ανακηρυχθεί.
Το άρθρο 32 του π.δ. 26/2012 προβλέπει ότι, για να γίνει δεκτός ένας κομματικός συνδυασμός, ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοίκησης, ο νόμιμος εκπρόσωπος αλλά και η πραγματική ηγεσία του κόμματος δεν πρέπει να έχουν τις συγκεκριμένες καταδίκες που απαριθμεί ο νόμος. Για το συγκεκριμένο σκέλος αρκεί καταδίκη «σε οποιονδήποτε βαθμό», ενώ η διάρκεια του περιορισμού συνδέεται με την επιβληθείσα ποινή και όχι με το αν αυτή έχει ήδη εκτιθεί.
Τι σημαίνει «πραγματική ηγεσία»
Ο νόμος δεν κοιτάζει μόνο ποιος αναγράφεται ως πρόεδρος στο καταστατικό. Ως πραγματική ηγεσία μπορεί να αξιολογηθεί ένα πρόσωπο που, χωρίς τυπικό αξίωμα, ασκεί στην πράξη διοίκηση, έχει τοποθετήσει εικονική ηγεσία ή εμφανίζεται με ηγετικό πολιτικό ρόλο απέναντι στους ψηφοφόρους.
Το σημείο αυτό δεν είναι θεωρητικό. Στην απόφαση του Αρείου Πάγου για τους «Σπαρτιάτες» το 2024 εξετάστηκαν δημόσιες δηλώσεις, πολιτικές παρεμβάσεις, η επιλογή υποψηφίων και η πραγματική επιρροή πάνω στον σχηματισμό, με το Δικαστήριο να αποδίδει στον Κασιδιάρη τον ρόλο της πραγματικής ηγεσίας.
Αυτό σημαίνει ότι η τοποθέτηση κάποιου άλλου προσώπου στην τυπική προεδρία δεν δίνει από μόνη της απάντηση. Ο έλεγχος γίνεται πάνω στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και καθοδηγείται ο φορέας.
Η ξεχωριστή περίπτωση της ανεξάρτητης υποψηφιότητας
Υπάρχει και διαφορετική νομική διαδρομή: η μεμονωμένη ανεξάρτητη υποψηφιότητα.
Η εκλογική νομοθεσία προβλέπει ρητά τη δυνατότητα ενός μεμονωμένου υποψηφίου να συμμετάσχει σε μία εκλογική περιφέρεια. Για να συμμετάσχει όμως στην κατανομή των βουλευτικών εδρών, ο νόμος απαιτεί να συγκεντρώσει τουλάχιστον 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων σε ολόκληρη την επικράτεια, όπως ακριβώς ισχύει για τους υπόλοιπους εκλογικούς σχηματισμούς.
Γι' αυτό και αρκετοί συνταγματολόγοι διαχωρίζουν αυτή την περίπτωση από την κάθοδο μέσω πολιτικού κόμματος. Δεν είναι η ίδια νομική οδός και δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν να έχει ήδη κριθεί μαζί με το ζήτημα της πραγματικής κομματικής ηγεσίας.
Ο Άρειος Πάγος θα κρίνει συγκεκριμένο σχέδιο, όχι δηλώσεις
Η πλευρά Κασιδιάρη δηλώνει ότι έχει βρει τον τρόπο με τον οποίο θα επιχειρήσει να συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές. Η κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει νέα νομοθετική παρέμβαση και παραπέμπει στην εφαρμογή του ήδη υπάρχοντος πλαισίου. Νομικοί παρουσιάζουν διαφορετικά ενδεχόμενα ανάλογα με τη μορφή της υποψηφιότητας.
Καμία από αυτές τις τοποθετήσεις δεν αποτελεί σήμερα απόφαση για τις επόμενες εκλογές. Ο Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου θα εξετάσει τα πραγματικά δεδομένα όταν προκηρυχθούν εκλογές, κατατεθούν οι συνδυασμοί και γίνει γνωστό ποιος ακριβώς συμμετέχει, με ποια ιδιότητα και ποιος ασκεί στην πράξη την ηγεσία κάθε σχηματισμού.
Μέχρι τότε, η Δευτέρα είναι το πρώτο συγκεκριμένο ορόσημο. Εκεί θα φανεί αν το «νέο ισχυρό εθνικό κόμμα» που ανακοίνωσε ο Κασιδιάρης θα είναι καινούργιος φορέας, συνεργασία με ήδη υπάρχον σχήμα ή μια διαφορετική πολιτική κατασκευή. Και μόνο τότε θα μπορεί να εξεταστεί σοβαρά η «φόρμουλα» για την οποία μιλά η πλευρά του.
