Τον δρόμο της θεσμικής ρύθμισης αναμένεται να πάρει το ζήτημα της ενδεχόμενης απαγόρευσης της μπούρκας στην Ελλάδα. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει ήδη στα χέρια του και επεξεργάζεται δύο διαφορετικά σενάρια, τα οποία εστιάζουν αποκλειστικά στην προστασία των ανήλικων κοριτσιών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ιράν: Μυστήριο με τον θάνατο του Ασαντολάχ Μπαντφάρ της Basij
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία δεν βασίζεται στην «έκταση» του φαινομένου —καθώς οι περιπτώσεις στη χώρα μας είναι ποσοτικά λίγες— αλλά στην προάσπιση των ατομικών δικαιωμάτων, βάζοντας στο μικροσκόπιο τον εξαναγκασμό.
Η έρευνα στις δομές και οι μαρτυρίες των κοριτσιών
Όπως αποκάλυψε ο κ. Πλεύρης στη Βουλή, το θέμα έχει ήδη μελετηθεί διεξοδικά. Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, πραγματοποίησε σχετική έρευνα στις δομές φιλοξενίας που υπάγονται στο υπουργείο.
Μέσα από συζητήσεις με γυναίκες και ανήλικα κορίτσια που φορούν μπούρκα, προέκυψε ένα ξεκάθαρο, ποιοτικό συμπέρασμα: Αρκετές από αυτές δήλωσαν ανοιχτά ότι πιέζονται ασφυκτικά από το περιβάλλον τους να καλύπτουν πλήρως τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους, υπό τον φόβο στοχοποίησης από άνδρες της ίδιας τους της κοινότητας.
Αυτό ακριβώς το εύρημα οδηγεί το υπουργείο να εστιάσει στο ζήτημα της ελεύθερης βούλησης, θεωρώντας αδιανόητο ένα ανήλικο παιδί να επιλέγει ελεύθερα (χωρίς καμία πίεση) να καλύψει το πρόσωπό του.
Τα δύο σενάρια απαγόρευσης
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου έχει καταλήξει σε δύο σενάρια (για τα οποία είναι ενήμερος ο πρωθυπουργός, χωρίς να έχει δώσει ακόμη το τελικό «πράσινο φως»):
Σενάριο 1 (Περιορισμένης κλίμακας): Η απαγόρευση θα αφορά αυστηρά και μόνο τις δομές που υπάγονται στην αρμοδιότητα του υπουργείου, καθώς και τα σχολεία, και θα εφαρμόζεται αποκλειστικά για ανήλικα κορίτσια.
Σενάριο 2 (Διευρυμένο πλαίσιο): Η απαγόρευση θα ισχύει σε κάθε δημόσια υπηρεσία (μαζί με δομές και σχολεία), αλλά και πάλι θα περιορίζεται αυστηρά στις ανήλικες.
«Κοπέλες που θα έχουν την ελευθερία να φορέσουν ό,τι επιθυμούν και δεν θα περιορίζονται να καλύψουν τα χαρακτηριστικά τους θα εντάσσονται και πιο ομαλά στον κοινωνικό ιστό», αναφέρει χαρακτηριστικά πηγή του υπουργείου.
Η «κόκκινη γραμμή» με τη μαντήλα
Η κυβέρνηση είναι εξαιρετικά προσεκτική στο να ξεκαθαρίσει ότι ο διαχωρισμός ανάμεσα στην πλήρη κάλυψη προσώπου (μπούρκα/νικάμπ) και στη μαντήλα (που αφήνει το πρόσωπο ορατό) είναι απόλυτος.
Ο Θάνος Πλεύρης έχει δηλώσει ρητά ότι η συζήτηση δεν αφορά σε καμία περίπτωση τη μαντήλα. Η διευκρίνιση αυτή έχει τεράστια πολιτική και διπλωματική βαρύτητα, δεδομένης της παρουσίας της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη και των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη Συνθήκη της Λωζάνης. Στόχος είναι το μέτρο να στοχεύσει τον εξαναγκασμό και να μην εκληφθεί ως γενικευμένη παρέμβαση στη θρησκευτική έκφραση.
Τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη
Το υπουργείο εξετάζει τις πρακτικές που έχουν ήδη εφαρμοστεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου συναντώνται διάφορα «μοντέλα» απαγορεύσεων:
Γαλλία (2010): Καθολική απαγόρευση στον δημόσιο χώρο κάθε ενδύματος που αποκρύπτει το πρόσωπο. Μάλιστα, η «βίαιη επιβολή» κάλυψης αποτελεί ξεχωριστό ποινικό αδίκημα, με αυστηρότερες ποινές αν το θύμα είναι ανήλικο.
Βέλγιο: Απαγόρευση σε δημόσιους χώρους ενδυμάτων που καλύπτουν «εν όλω ή εν μέρει» το πρόσωπο.
Δανία (2018): Πρόστιμο για όποιον σε δημόσιο χώρο φορά ένδυμα που κρύβει το πρόσωπο.
Ολλανδία (2019): Μερική απαγόρευση (σε δημόσιες συγκοινωνίες, κτίρια εκπαίδευσης, υγείας και δημόσιες υπηρεσίες).
Αυστρία (2017) & Βουλγαρία (2016): Παράνομη η κάλυψη των χαρακτηριστικών του προσώπου σε δημόσιους χώρους και κτίρια, με προβλεπόμενες εξαιρέσεις.
