Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Κάτι ασυνήθιστο συμβαίνει στις διεθνείς αγορές και αυτή τη φορά τα προειδοποιητικά σημάδια δεν εμφανίζονται σε ένα μόνο μέτωπο. Το πετρέλαιο παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια παρότι περισσότερα δεξαμενόπλοια περνούν ξανά από τα Στενά του Ορμούζ, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα δεκαετιών και η Wall Street εξακολουθεί να κινείται κοντά στα ιστορικά της υψηλά, την ώρα που κάτω από τους μεγάλους δείκτες ολοένα περισσότερες μετοχές βρίσκονται ήδη σε βαθιά διόρθωση.
Δεν πρόκειται ακόμη για χρηματοπιστωτική κρίση. Η εικόνα όμως αρχίζει να προβληματίζει σοβαρά επενδυτές και διαχειριστές κεφαλαίων, καθώς οι πιέσεις που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν απομονωμένες αρχίζουν να συνδέονται μεταξύ τους. Η ενέργεια τροφοδοτεί τον πληθωρισμό, ο πληθωρισμός κρατά ψηλά τα επιτόκια, τα υψηλά επιτόκια πιέζουν τα ομόλογα και το ακριβότερο χρήμα αρχίζει να βαραίνει επιχειρήσεις, στεγαστικά δάνεια και μετοχές.
Τα τάνκερ επέστρεψαν στο Ορμούζ, η φθηνή ενέργεια όχι
Η επανεμφάνιση μεγαλύτερου αριθμού δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε θεωρητικά να αποτελεί το πρώτο βήμα επιστροφής στην κανονικότητα μετά τη μεγάλη ενεργειακή διαταραχή στη Μέση Ανατολή. Η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη.
Οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σημαντικά και βρίσκονται πλέον πολύ πιο κοντά στα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την πολεμική κρίση. Το Brent, όμως, έκλεισε την Πέμπτη πάνω από τα 102 δολάρια το βαρέλι, καθώς η αγορά εξακολουθεί να τιμολογεί υψηλό γεωπολιτικό και εφοδιαστικό κίνδυνο.
Η επιστροφή του αργού δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η ενεργειακή αλυσίδα λειτουργεί ξανά κανονικά. Η παραγωγή και οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων, όπως το diesel, η βενζίνη και τα αεροπορικά καύσιμα, παραμένουν σημαντικά περιορισμένες, ενώ τα ναύλα εξακολουθούν να βρίσκονται σε ακραία επίπεδα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η διαφορά ανάμεσα στην τιμή που δείχνουν τα χρηματιστηριακά συμβόλαια και στο πραγματικό κόστος άμεσης παράδοσης φυσικού πετρελαίου έχει γίνει τεράστια. Οι αγορές futures μπορεί να δείχνουν Brent λίγο πάνω από τα 100 δολάρια, την ώρα που συγκεκριμένοι φυσικοί δείκτες αργού και τα κόστη μεταφοράς δίνουν πολύ ακριβότερη εικόνα.
Το πραγματικό πρόβλημα λέγεται diesel
Η μεγαλύτερη πίεση αυτή τη στιγμή δεν βρίσκεται απαραίτητα στο αργό πετρέλαιο αλλά στα διυλισμένα καύσιμα και κυρίως στο diesel.
Οι επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι περιορισμοί στις ρωσικές εξαγωγές, η μειωμένη διαθεσιμότητα από τη Μέση Ανατολή και η απόφαση κινεζικών διυλιστηρίων να αναστείλουν τις εξαγωγές καυσίμων προς τις περισσότερες ξένες αγορές έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα σφιχτό περιβάλλον.
Το diesel βρίσκεται στον πυρήνα της πραγματικής οικονομίας. Κινεί φορτηγά, αγροτικά μηχανήματα και μεγάλο μέρος των εμπορευματικών μεταφορών και συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς σχεδόν κάθε προϊόντος.
Για αυτό και η παρατεταμένη αύξησή του είναι πολύ πιο επικίνδυνη για τον πληθωρισμό από μια πρόσκαιρη άνοδο της τιμής του αργού. Όσο ακριβότερα γίνονται οι μεταφορές και τα logistics, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πιθανότητα οι επιχειρήσεις να μετακυλήσουν το κόστος στον τελικό καταναλωτή.
Το ενεργειακό σοκ περνά στα ομόλογα
Εδώ αρχίζει το δεύτερο σκέλος της πίεσης. Η επιμονή του πληθωρισμού έχει αλλάξει δραματικά τις προσδοκίες για τα επιτόκια, την ώρα που οι κυβερνήσεις χρειάζονται τεράστια ποσά δανεισμού και η αμερικανική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζεται ισχυρότερη από όσο ανέμεναν πολλοί επενδυτές.
Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου έφθασε μέσα στην εβδομάδα στο 5,34%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2002. Στη συνέχεια υποχώρησε καθώς εμφανίστηκαν αγοραστές, όμως το επίπεδο στο οποίο έχει φθάσει το κόστος χρήματος αλλάζει ήδη τους υπολογισμούς για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Τα στεγαστικά επιτόκια στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ξεπεράσει το 7%, ενώ επιχειρήσεις που χρειάζονται νέο δανεισμό ή αναχρηματοδότηση παλαιότερου χρέους βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με εντελώς διαφορετικές συνθήκες από εκείνες που επικρατούσαν την εποχή του φθηνού χρήματος.
Η Ευρώπη δείχνει τον πιο ευάλωτο κρίκο
Το πιο ανησυχητικό μήνυμα της Πέμπτης ήρθε από την ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων. Την ώρα που οι επενδυτές επέστρεφαν στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, γαλλικοί τίτλοι συνέχιζαν να βρίσκονται υπό ισχυρή πίεση, συμπαρασύροντας μέρος της ιταλικής και της ελληνικής αγοράς.
Η διαφορά απόδοσης ανάμεσα στο γαλλικό δεκαετές και το γερμανικό Bund διευρύνθηκε σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την εποχή της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης. Οι αγορές δεν ανησυχούν μόνο για τον πληθωρισμό αλλά και για τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, το υψηλό δημόσιο χρέος και την πολιτική αβεβαιότητα στο Παρίσι.
Η πίεση έγινε εντονότερη από τη δράση hedge funds που είχαν δημιουργήσει μεγάλες μοχλευμένες θέσεις στη γαλλική αγορά. Όταν η μεταβλητότητα αυξήθηκε, αρκετές από αυτές τις στρατηγικές χρειάστηκε να κλείσουν γρήγορα, προκαλώντας επιπλέον πωλήσεις και μεταφέροντας μέρος της αναστάτωσης σε γειτονικές αγορές ομολόγων.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα. Δεν σημαίνει ότι επιστρέφει η κρίση χρέους, ούτε ότι τα ελληνικά ομόλογα αντιμετωπίζουν σήμερα τις συνθήκες της προηγούμενης δεκαετίας. Δείχνει όμως πόσο γρήγορα μια αναταραχή σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή οικονομία μπορεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού και σε άλλες χώρες της Ευρωζώνης.
Η Wall Street δείχνει ισχυρή – αλλά μόνο στην επιφάνεια
Το τρίτο παράδοξο βρίσκεται στις αμερικανικές μετοχές. Ο S&P 500 απέχει ελάχιστα από το ιστορικό υψηλό του και η συνολική εικόνα του δείκτη θα μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι η Wall Street αντέχει σχεδόν αλώβητη την άνοδο του πετρελαίου και των αποδόσεων.
Η εικόνα αλλάζει όταν φύγει κανείς από τους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους.
Ένα σημαντικό ποσοστό των εταιρειών του S&P 500 βρίσκεται ήδη χαμηλότερα από την αρχή του έτους, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις, οι τράπεζες και οι εταιρείες κοινής ωφελείας έχουν υποστεί αισθητά μεγαλύτερες απώλειες από εκείνες που αφήνει να φανεί ο γενικός δείκτης.
Ο Russell 2000 των μικρότερων αμερικανικών εταιρειών βρίσκεται περίπου 8,5% κάτω από το ιστορικό υψηλό του Αυγούστου. Οι τραπεζικές μετοχές έχουν υποχωρήσει περισσότερο από 12% από την κορυφή τους και οι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας έχουν χάσει περίπου 17% από τα υψηλά του Φεβρουαρίου.
Η τεχνητή νοημοσύνη κρατά ψηλά τους μεγάλους δείκτες
Η αντίφαση εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεχιζόμενη επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Λίγοι τεχνολογικοί κολοσσοί με τεράστια χρηματιστηριακή βαρύτητα εξακολουθούν να προσελκύουν κεφάλαια και να στηρίζουν τον S&P 500 και τον Nasdaq.
Το ίδιο φαινόμενο, όμως, έχει και δεύτερη πλευρά. Οι τεράστιες επενδύσεις σε data centers, υποδομές και εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης αυξάνουν τη ζήτηση για κεφάλαιο, ενώ μια οικονομία που παραμένει ισχυρή δυσκολεύει τη γρήγορη επιστροφή σε χαμηλότερα επιτόκια.
Έτσι δημιουργείται ένας παράξενος κύκλος: η AI στηρίζει τις μεγαλύτερες εταιρείες της Wall Street και ταυτόχρονα συμβάλλει σε ένα περιβάλλον υψηλών αποδόσεων που πιέζει τις μικρότερες και περισσότερο χρεωμένες επιχειρήσεις.
Ο κίνδυνος δεν βρίσκεται σε έναν αριθμό
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το Brent θα φθάσει τα 105 ή τα 110 δολάρια ούτε αν το αμερικανικό 10ετές θα περάσει ξανά το 5,3%. Η μεγαλύτερη απειλή βρίσκεται στη διάρκεια και στη δυνατότητα μετάδοσης των πιέσεων.
Εάν η στενότητα στο diesel παρατείνει τον πληθωρισμό, οι κεντρικές τράπεζες θα έχουν μικρότερα περιθώρια να μειώσουν τα επιτόκια. Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων παραμείνουν ψηλά, οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να δανείζονται ακριβότερα και τα κράτη με βαρύτερο δημόσιο χρέος θα βρίσκονται περισσότερο στο μικροσκόπιο. Εάν ταυτόχρονα η άνοδος της Wall Street συνεχίσει να εξαρτάται από έναν μικρό αριθμό τεχνολογικών κολοσσών, το χρηματιστηριακό οικοδόμημα θα γίνεται όλο και πιο ευαίσθητο σε μια απότομη αλλαγή του κλίματος.
Τα τάνκερ μπορεί να έχουν αρχίσει να επιστρέφουν στο Ορμούζ, όμως η κανονικότητα στις αγορές δεν επέστρεψε μαζί τους. Το ενεργειακό σοκ έχει ήδη περάσει στα ομόλογα και το ακριβότερο χρήμα αρχίζει να αφήνει όλο και πιο καθαρά σημάδια κάτω από την επιφάνεια των χρηματιστηρίων.
