Ενώ οι Ευρωπαίοι γραφειοκράτες πίστευαν ότι τα χειρότερα της ενεργειακής κρίσης ανήκουν στο παρελθόν, η σκληρή πραγματικότητα των αγορών έρχεται να τους προσγειώσει ανώμαλα. Η γηραιά ήπειρος καλείται να βγάλει ένα εξαιρετικά δύσκολο καλοκαίρι, συμμετέχοντας σε μια κούρσα για την αγορά πανάκριβου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο: Την 1η Απριλίου, παραδοσιακή αφετηρία για την αναπλήρωση των αποθεμάτων, οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρέθηκαν σε χαμηλά πολυετίας, έχοντας πληρότητα μόλις στο 28%. Σε μια παγκόσμια αγορά που αναμένεται να παραμείνει «στεγνή» τουλάχιστον μέχρι το 2027-2028 (όταν θα μπουν νέες μονάδες παραγωγής), η Ευρώπη καλείται να παίξει ένα εξαιρετικά επικίνδυνο παιχνίδι.
Ο πόλεμος του LNG: Η Ευρώπη απέναντι στο «καμίνι» της Ασίας
Το πρόβλημα της Ε.Ε. δεν είναι μόνο ότι άδειασε από αέριο, αλλά ότι πλέον δεν παίζει μόνη της. Απέναντί της βρίσκεται η διψασμένη για ενέργεια Ασία, η οποία φέτος έχει έναν απρόβλεπτο σύμμαχο: το κλίμα.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο εκτινάσσει τις θερμοκρασίες στην Ανατολική Ασία, φέρνοντας ακραίους καύσωνες. Αυτό μεταφράζεται σε τερματισμό των κλιματιστικών και ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας για ψύξη. Τα ασιατικά κράτη «σκουπίζουν» με επιθετικά συμβόλαια όποιο φορτίο LNG κυκλοφορεί στις θάλασσες, αναγκάζοντας την Ευρώπη να μπει σε έναν αμείλικτο πόλεμο πλειοδοσίας αν θέλει να δει πλοίο στα λιμάνια της.
Το γεωπολιτικό θρίλερ του Ορμούζ και το «λαβωμένο» Κατάρ
Φυσικά, το μεγάλο «κλειδί» της τροφοδοσίας παραμένει η Μέση Ανατολή. Προπολεμικά, το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ. Σήμερα, η κατάσταση θυμίζει γόρδιο δεσμό.
Σύμφωνα με ανάλυση του διεθνούς οίκου ICIS, το βασικό (και μάλλον αισιόδοξο) σενάριο θέλει ένα μέρος της παραγωγής από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να επιστρέφει στις αγορές έως τον Αύγουστο. Ακόμα κι έτσι, όμως, η δυναμικότητα θα είναι «κουτσουρεμένη», καθώς δύο από τις δεκατέσσερις μονάδες υγροποίησης στον παγκόσμιο κόμβο Ras Laffan του Κατάρ έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.
Στο χειρότερο σενάριο; Αν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν και το Ορμούζ παραμείνει αποκλεισμένο μέχρι το 2027, οι τιμές του αερίου απλώς θα διαλύσουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Επιπλέον, λόγω της αλλαγής ρότας (με τα πλοία να κάνουν τον γύρο της Αφρικής για λόγους ασφαλείας), ο χρόνος παράδοσης έχει εκτιναχθεί έως και στον 1 μήνα. Από την παραγωγή μέχρι την άφιξη στην Ευρώπη, το σύστημα χάνει πλέον πολύτιμους μήνες.
Αγοράζουν πανάκριβα ή παγώνουν τον χειμώνα;
Η Ευρώπη αυτή τη στιγμή έχει πέσει στη δική της παγίδα. Η πλήρωση των αποθηκών προχωρά με ρυθμούς χελώνας. Αν συνεχίσουμε έτσι, τον Νοέμβριο θα βρισκόμαστε μόλις στο 73%, πολύ μακριά από τον στόχο ασφαλείας του 90% και κάτω ακόμα και από το όριο «κόκκινου συναγερμού» του 80%.
Για να πιάσει τον στόχο, η Ευρώπη χρειάζεται επιπλέον 130 εκατ. κυβικά μέτρα αερίου την ημέρα (1,3 έξτρα πλοία LNG καθημερινά). Γιατί δεν τα αγοράζει; Επειδή ο ιδιωτικός τομέας δεν βρίσκει κέρδος. Οι χειμερινές τιμές (προθεσμιακά) δεν είναι τόσο υψηλές ώστε να δικαιολογούν στις εταιρείες την αγορά του πανάκριβου spot LNG σήμερα για να το στοκάρουν. Περιμένουν, ρισκάροντας την ασφάλεια εφοδιασμού, με αποτέλεσμα κράτη σε πανικό (όπως η Ολλανδία) να βάζουν το χέρι στην κρατική τσέπη για να γεμίσουν τις δεξαμενές τους «ανεξαρτήτως κόστους».
Προ των πυλών το πληθωριστικό τσουνάμι
Οι παίκτες της αγοράς κρούουν ήδη τον κώδωνα του κινδύνου. Ο επικεφαλής της κοινοπραξίας Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, έριξε τη βόμβα: Η Ευρώπη θα αναγκαστεί να πληρώσει αστρονομικό τίμημα, κάτι που θα φέρει νέο πληθωριστικό κύμα τον χειμώνα.
Η κατάσταση είναι τόσο οριακή, που έχει αρχίσει ξανά η συζήτηση για την ανάγκη έκδοσης νέου ευρωομολόγου, προκειμένου να διαχειριστεί το μπλοκ το θηριώδες ενεργειακό κόστος. Ο χειμώνας προβλέπεται μακρύς, ακριβός και γεμάτος δυσάρεστες εκπλήξεις για την τσέπη των καταναλωτών.
