Πακέτο συγκεκριμένων προτάσεων για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των ενοικίων και της ευρύτερης στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα κατέθεσε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Στο πλαίσιο της ετήσιας αξιολόγησης της ελληνικής οικονομίας, το Ταμείο εστιάζει στην αύξηση της προσφοράς ακινήτων στην αγορά. Οι συστάσεις περιλαμβάνουν μέτρα που ξεκινούν από τη φορολόγηση των κενών διαμερισμάτων και φτάνουν έως την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου των μισθώσεων.
Το «πέναλτι» στα κλειστά ακίνητα και το Μητρώο
Ο βασικός άξονας της παρέμβασης του ΔΝΤ αφορά την άμεση αξιοποίηση του τεράστιου αποθέματος ανενεργών κατοικιών. Για να δοθεί κίνητρο στους ιδιοκτήτες, προτείνεται η επιβολή ενός ειδικού τέλους ή φόρου επιβάρυνσης στα κενά ακίνητα. Το μέτρο αυτό συστήνεται να εφαρμοστεί με έμφαση στις περιοχές όπου καταγράφεται μεγάλη πίεση λόγω ζήτησης.
Παράλληλα, ζητείται η κλιμάκωση των κρατικών προγραμμάτων ανακαίνισης παλαιών κατοικιών με την επιβολή αυστηρών εισοδηματικών κριτηρίων.
Το πρόβλημα της περιορισμένης προσφοράς αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2021 μόνο στην Αττική καταγράφονταν 526.154 κλειστά ακίνητα, δηλαδή σχεδόν ένα στα τέσσερα. Στο κέντρο της Αθήνας οι κενές κατοικίες αγγίζουν τις 117.137.
Στον Πειραιά φτάνουν τις 21.712 και στου Ζωγράφου τις 10.000. Για την επικαιροποίηση αυτών των παρωχημένων στοιχείων, η κυβέρνηση δρομολογεί άμεσα τη λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΜΙΔΑ). Εκεί, οι ιδιοκτήτες θα υποχρεούνται να δηλώνουν την πραγματική χρήση κάθε ακινήτου.
Αλλαγές στα συμβόλαια και μηχανισμοί εγγύησης
Δεύτερη κομβική πρόταση του ΔΝΤ αποτελεί η απελευθέρωση των μισθωτικών συμβάσεων. Το Ταμείο προτείνει να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία, όπως για παράδειγμα η νομική δυνατότητα σύναψης συμβολαίων μικρότερης διάρκειας. Η λογική πίσω από αυτό το μέτρο είναι η μείωση του ρίσκου για τους ιδιοκτήτες. Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι σημερινοί κίνδυνοι μετακυλίονται στην αγορά με τη μορφή υψηλότερων ζητούμενων ενοικίων.
Επιπρόσθετα, συνιστάται η δημιουργία ειδικών μηχανισμών που θα εγγυώνται την είσπραξη των χρημάτων σε περίπτωση ασυνέπειας του ενοικιαστή. Το Ταμείο φέρνει ως παράδειγμα επιτυχημένα μοντέλα του εξωτερικού.
Στη Γαλλία λειτουργεί ο κρατικός φορέας Visale, ο οποίος καλύπτει τις απώλειες των ιδιοκτητών από απλήρωτα ενοίκια ή φθορές. Αντίστοιχα, στο Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζονται ειδικά ασφαλιστήρια συμβόλαια, τα οποία αντικαθιστούν τις υπέρογκες προκαταβολές.
Επιτάχυνση για την κοινωνική στέγη
Η έκθεση ρίχνει το βάρος της και στις υποδομές, ασκώντας κριτική για την απουσία επαρκούς κοινωνικής κατοικίας. Το ΔΝΤ ζητά να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην επιτάχυνση των σχεδίων για την ανάπτυξη φθηνής στέγης. Στην κατεύθυνση αυτή, δρομολογείται η σύσταση νέας εθνικής Αρχής στέγασης, η οποία θα υπαχθεί στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει την αξιοποίηση του θεσμού της κοινωνικής αντιπαροχής, μέσω της οποίας ιδιώτες κατασκευαστές θα αναλάβουν την ανέγερση νέων συγκροτημάτων.
Το πρώτο μεγάλο έργο, προϋπολογισμού 435 εκατ. ευρώ, αφορά την αξιοποίηση τεσσάρων ανενεργών στρατοπέδων σε Χαϊδάρι, Μενίδι, Θεσσαλονίκη και Πάτρα. Στόχος είναι να αναπτυχθούν 2.350 κοινωνικές κατοικίες υψηλής ενεργειακής απόδοσης, προκειμένου να στεγάσουν 7.000 πολίτες.