Η μέτρηση του κόστους ζωής στην Ελλάδα περνά σε μια νέα, πλήρως εκσυγχρονισμένη εποχή. Από αύριο, Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026, η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) θέτει σε εφαρμογή μια ριζική αναθεώρηση των στοιχείων που συνθέτουν τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Η αλλαγή αυτή, η οποία συμπίπτει με την ανακοίνωση των επίσημων στοιχείων για τον πληθωρισμό του μηνός Ιανουαρίου, έχει ως αποκλειστικό στόχο να φέρει τα στατιστικά δεδομένα σε απόλυτη ταύτιση με την πραγματική ζωή και τις σύγχρονες ανάγκες των νοικοκυριών. Η προσαρμογή αυτή κρίθηκε επιβεβλημένη, προκειμένου ο εθνικός και ο εναρμονισμένος ευρωπαϊκός δείκτης να αντικατοπτρίζουν με χειρουργική ακρίβεια το πραγματικό κόστος διαβίωσης, ακολουθώντας τα αυστηρότερα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Το Νέο Έτος Βάσης και η Στατιστική Κανονικότητα
Μία από τις πλέον θεμελιώδεις αλλαγές, η οποία εκ πρώτης όψεως φαντάζει αμιγώς τεχνική αλλά είναι ουσιαστική για την οικονομία, αφορά τη μετάθεση του λεγόμενου «έτους βάσης». Μέχρι πέρυσι, ως σημείο αναφοράς (όπου ο δείκτης ισούται αυθαίρετα με το απόλυτο εκατό) χρησιμοποιούνταν το 2020. Πλέον, το έτος αναφοράς μεταφέρεται επισήμως στο 2025. Αυτή η αναπροσαρμογή διορθώνει τις όποιες στατιστικές στρεβλώσεις είχαν δημιουργηθεί στο παρελθόν από εξωγενείς παράγοντες, διασφαλίζοντας ότι η σύγκριση των τιμών γίνεται με βάση μια χρονιά πλήρους οικονομικής ομαλότητας. Με αυτόν τον τρόπο, επιτρέπεται στους οικονομικούς αναλυτές και στο οικονομικό επιτελείο να εξάγουν απολύτως ασφαλή συμπεράσματα για την πορεία της ακρίβειας στην εγχώρια αγορά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το σκληρό πόκερ Μητσοτάκη και οι βρυχηθμοί Ερντογάν
Τα Τυχερά Παιχνίδια Μπαίνουν στον Επίσημο Δείκτη
Η πιο ηχηρή και καινοτόμος προσθήκη στο νέο καταναλωτικό «καλάθι» της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής είναι αναμφίβολα η ένταξη των τυχερών παιγνίων και του στοιχηματισμού. Για πρώτη φορά στην ιστορία της στατιστικής μέτρησης της χώρας, ο τζόγος υπολογίζεται επισήμως τόσο στον Εθνικό όσο και στον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Τα τυχερά παιχνίδια εντάσσονται πλέον στη διευρυμένη κατηγορία «Αναψυχή και Πολιτισμός».
Η απόφαση αυτή εδράζεται σε αδιαμφισβήτητα και ογκώδη οικονομικά δεδομένα: υπολογίζεται ότι στην ελληνική επικράτεια αλλάζουν χέρια ετησίως τουλάχιστον δεκαπέντε δισεκατομμύρια ευρώ για κάθε μορφής στοιχηματισμό. Πρόκειται για ένα τεράστιο μέγεθος το οποίο επηρεάζει δραστικά, και σε πολλές περιπτώσεις εξαντλεί, το διαθέσιμο εισόδημα του μέσου νοικοκυριού. Η απουσία ενός τέτοιου ποσού από τις επίσημες μετρήσεις δημιουργούσε ένα τεράστιο κενό, καθιστώντας πλέον επιβεβλημένη την επίσημη καταγραφή του για την ορθή αποτύπωση της πραγματικότητας.
Η Διανομή Κατ' Οίκον και η Απόσπαση του Κόστους Παράδοσης
Αντίστοιχης βαρύτητας είναι και η αλλαγή που αφορά τα έξοδα παράδοσης αγαθών, τη γνωστή υπηρεσία της κατ' οίκον διανομής. Με την πάροδο των ετών και την κατακόρυφη αύξηση των κατ' οίκον παραγγελιών, η προηγούμενη στατιστική μεθοδολογία εμφάνιζε σημαντικά κενά αξιοπιστίας. Παλαιότερα, το κόστος μεταφοράς ενός προϊόντος ήταν συνήθως αυθαίρετα κρυμμένο ή πλήρως ενσωματωμένο στην τελική τιμή του ίδιου του αγαθού. Αυτό δημιουργούσε μια εξαιρετικά θολή εικόνα για το εάν η τελική ανατίμηση για τον καταναλωτή προερχόταν από την αξία της πρώτης ύλης του προϊόντος ή καθαρά από το αυξημένο κόστος της παροχής υπηρεσίας.
Με τους νέους κανόνες που επιβάλλει η αρχή, τα έξοδα της διανομής αποσπώνται πλήρως και εντάσσονται πλέον στην ξεχωριστή κατηγορία «Μεταφορές». Αυτός ο απολύτως σαφής διαχωρισμός επιτρέπει στους καταναλωτές και στις ελεγκτικές αρχές να γνωρίζουν με απόλυτη διαφάνεια τι ακριβώς πληρώνουν για το ίδιο το αγαθό και τι για την υπηρεσία που το φέρνει στην πόρτα τους. Αυτή η εξέλιξη θωρακίζει τη διαφάνεια στον έλεγχο των τιμών και περιορίζει αισθητά τη δυνατότητα των επιχειρήσεων για «αόρατες» και αδικαιολόγητες ανατιμήσεις εις βάρος των πολιτών.
Νέα Διεθνής Κωδικοποίηση και Υπηρεσίες Συντήρησης
Οι θεμελιώδεις αυτές αλλαγές δεν αποτελούν μια αυθαίρετη επιλογή της ελληνικής διοίκησης, αλλά συνιστούν την πλήρη υιοθέτηση της νέας διεθνούς στατιστικής κωδικοποίησης. Μέχρι πρότινος, η Ελλάδα χρησιμοποιούσε απαρχαιωμένες μεθόδους ταξινόμησης δαπανών, με δεδομένα που αντικατόπτριζαν καταναλωτικές συνήθειες του 1999 ή του 2015. Η αγορά, ωστόσο, έχει μετασχηματιστεί ριζικά την τελευταία δεκαετία. Στο πλαίσιο αυτού του διεθνούς εκσυγχρονισμού, εκτός από τα έξοδα παράδοσης, δημιουργούνται πλέον απολύτως διακριτές κατηγορίες για υπηρεσίες όπως είναι οι επισκευές, οι συντηρήσεις και οι ενοικιάσεις εξοπλισμού. Πρόκειται για κρίσιμες υπηρεσίες οι οποίες μέχρι χθες συγχέονταν στατιστικά με την καθαυτή αγορά των φυσικών αγαθών.
Η Ελληνική Στατιστική Αρχή, προχωρώντας σε αυτή την τομή, προσφέρει στη χώρα ένα αξιόπιστο και σύγχρονο εργαλείο αποτύπωσης της οικονομικής αλήθειας, αφήνοντας πίσω μεθοδολογίες που δεν ταίριαζαν πια με το σύγχρονο εμπόριο και τις ανάγκες της κοινωνίας.
ΕΚΔΟΣΗ 2: ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ (800-1100 Λέξεις)
Σαρωτικές Αλλαγές στον Πληθωρισμό: Η ΕΛΣΤΑΤ Εντάσσει Επισήμως τα Τυχερά Παιχνίδια και τα Έξοδα Παράδοσης στο Νέο Καλάθι του Καταναλωτή
Μια από τις βαθύτερες και πλέον ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις στη στατιστική αποτύπωση της ελληνικής οικονομίας τίθεται σε ισχύ από την Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου 2026. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει μια δομική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο υπολογίζεται ο εθνικός πληθωρισμός και ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή. Η αλλαγή αυτή, η οποία θα φανεί άμεσα στις επίσημες ανακοινώσεις για τον πληθωρισμό του μηνός Ιανουαρίου, έρχεται να διορθώσει στρεβλώσεις ετών. Ο κεντρικός στόχος είναι διττός: αφενός να ευθυγραμμιστούν τα ελληνικά στατιστικά δεδομένα με τα αυστηρότερα πρότυπα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας, και αφετέρου να αποτυπωθεί επιτέλους με ωμή ρεαλιστικότητα το πώς ακριβώς διαχειρίζεται το εισόδημά του το σύγχρονο ελληνικό νοικοκυριό.
Οι εποχές όπου το καταναλωτικό πρότυπο βασιζόταν σε απαρχαιωμένα μοντέλα έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Η ταχεία ψηφιοποίηση, η αλλαγή των κοινωνικών συνηθειών και η έκρηξη νέων μορφών υπηρεσιών επέβαλαν τον απόλυτο εκσυγχρονισμό του επίσημου «καλαθιού» του καταναλωτή.
Το Νέο Έτος Βάσης: Διόρθωση των Στρεβλώσεων
Η αρχιτεκτονική του νέου συστήματος μέτρησης βασίζεται πρωτίστως στην αλλαγή του έτους αναφοράς. Η ΕΛΣΤΑΤ μεταθέτει το αποκαλούμενο «έτος βάσης» για τον υπολογισμό των ανατιμήσεων. Μέχρι το τέλος του προηγούμενου έτους, ο υπολογισμός είχε ως σημείο μηδέν (όπου ο δείκτης τιμάται σταθερά με εκατό) το 2020.
Ωστόσο, το 2020 αποτέλεσε μια χρονιά ακραίων στρεβλώσεων εξαιτίας των διεθνών υγειονομικών περιορισμών και του παγκόσμιου οικονομικού παγώματος, γεγονός που καθιστούσε τις μετέπειτα συγκρίσεις επισφαλείς. Με τη νέα μεθοδολογία, το έτος βάσης μεταφέρεται στο 2025. Πρόκειται για μια χρονιά απόλυτης κανονικότητας για την αγορά, η οποία πλέον θα αποτελεί το νέο, αξιόπιστο μέτρο σύγκρισης για την πορεία των τιμών τα επόμενα χρόνια.
Τα Τυχερά Παιχνίδια: Το Τέλος μιας Στατιστικής «Οφθαλμαπάτης»
Το σημαντικότερο ίσως νέο στοιχείο της αναθεώρησης είναι η επίσημη αναγνώριση του ρόλου που διαδραματίζει ο στοιχηματισμός στην ελληνική κοινωνία. Για πρώτη φορά στα χρονικά της χώρας, η ΕΛΣΤΑΤ εντάσσει τα τυχερά παιχνίδια στον υπολογισμό, τόσο του Εθνικού όσο και του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Η δραστηριότητα αυτή λαμβάνει πλέον τη θέση της στην ευρύτερη ομάδα αγαθών και υπηρεσιών «Αναψυχή και Πολιτισμός».
Η κίνηση αυτή δεν έχει ηθικό χαρακτήρα, αλλά στυγνά οικονομικό. Δεν αποτελεί μυστικό, ούτε αποκρύπτεται από τις αρχές, ότι στον τομέα των τυχερών παιγνίων και του στοιχηματισμού «αλλάζουν τσέπες» ετησίως τουλάχιστον δεκαπέντε δισεκατομμύρια ευρώ στην Ελλάδα. Αυτό το θηριώδες ποσό αφαιρείται άμεσα από την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, επηρεάζοντας ολέθρια το πορτοφόλι τους και τη δυνατότητά τους να καταναλώσουν άλλα, βασικά αγαθά. Συνεπώς, η συμπερίληψη του τζόγου στον πληθωρισμό εξασφαλίζει ότι το κράτος γνωρίζει πλέον πού ακριβώς κατευθύνεται ο πλούτος των πολιτών, δημιουργώντας έναν δείκτη απαλλαγμένο από εξωραϊσμούς.
Η Επανάσταση της Κατ' Οίκον Διανομής και τα Έξοδα Παράδοσης
Η δεύτερη κοσμογονική αλλαγή αφορά τη διευθέτηση ενός σύγχρονου φαινομένου: της ραγδαίας ανάπτυξης των υπηρεσιών κατ' οίκον διανομής. Μέχρι χθες, το στατιστικό σύστημα της χώρας χρησιμοποιούσε παλαιότερες μεθόδους ταξινόμησης δαπανών, που ανάγονταν σε καταναλωτικά δεδομένα πριν από το 2015 ή ακόμα και το 1999. Σε εκείνες τις εποχές, η διανομή στο σπίτι δεν αποτελούσε κυρίαρχο καταναλωτικό ρεύμα.
Παλαιότερα, το κόστος για τη μεταφορά και την παράδοση ενός προϊόντος ήταν συχνά πλήρως ενσωματωμένο ή «κρυμμένο» στην τιμή πώλησης του ίδιου του αγαθού. Η πρακτική αυτή δημιουργούσε τεράστιες δυσκολίες στον εντοπισμό της πραγματικής πηγής της ακρίβειας. Η νέα, εκσυγχρονισμένη διεθνής στατιστική ταξινόμηση έρχεται να επιλύσει οριστικά αυτό το πρόβλημα. Πλέον, τα έξοδα παράδοσης αγαθών αποσπώνται πλήρως από την τιμή του προϊόντος και μεταφέρονται στην Ομάδα «Μεταφορές». Αυτό διαχωρίζει με απόλυτη αυστηρότητα και κρυστάλλινη σαφήνεια την τιμή κτήσης της πρώτης ύλης από την τιμή της υπηρεσίας που φέρνει το αγαθό στην πόρτα του καταναλωτή, ενισχύοντας τη διαφάνεια των τιμολογιακών πολιτικών των επιχειρήσεων.
Διαχωρισμός Επισκευών και Συντηρήσεων
Στο ίδιο πλαίσιο διαφάνειας, ο νέος δείκτης προχωρά σε περαιτέρω διαχωρισμούς υπηρεσιών. Δημιουργούνται εξειδικευμένες και σαφείς κατηγορίες για δραστηριότητες όπως είναι οι επισκευές πάγιου εξοπλισμού, οι συντηρήσεις υλικών αγαθών και οι πάσης φύσεως ενοικιάσεις. Υπηρεσίες οι οποίες στο παρελθόν συγχέονταν στατιστικά με την απλή αγορά αγαθών, θολώνοντας την εικόνα για το κόστος λειτουργίας ενός νοικοκυριού.
Συνοψίζοντας, η μετάβαση στα νέα στατιστικά πρότυπα από τη 12η Φεβρουαρίου αποτελεί ένα καθοριστικό σημείο καμπής. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εποχής και παραδίδει ένα αξιόπιστο εργαλείο στο οικονομικό επιτελείο. Ο νέος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή δεν παρακολουθεί απλώς τις τιμές· παρακολουθεί πλέον την αληθινή οικονομική συμπεριφορά της ελληνικής κοινωνίας, προσφέροντας αντικειμενικά δεδομένα μακριά από στατιστικές ψευδαισθήσεις.
