Η Mercosur αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους περιφερειακούς οικονομικούς συνασπισμούς παγκοσμίως και τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων για το εμπόριο, τη γεωπολιτική και την αγροτική παραγωγή. Η υπό διαμόρφωση συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για το πώς η Ευρώπη αντιλαμβάνεται το οικονομικό της μέλλον σε έναν κόσμο εντεινόμενου ανταγωνισμού.
Η Mercosur ιδρύθηκε το 1991 και περιλαμβάνει βασικά κράτη της Νότιας Αμερικής, με κύρια μέλη τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη. Πρόκειται για μια οικονομική ένωση που καλύπτει πληθυσμό άνω των 260 εκατομμυρίων ανθρώπων και διαθέτει ισχυρή παρουσία στον αγροτικό και εξορυκτικό τομέα, αλλά και στις πρώτες ύλες στρατηγικής σημασίας.
Η συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Mercosur και της Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Στόχος της είναι η δημιουργία μιας εκτεταμένης ζώνης ελεύθερου εμπορίου, με σταδιακή άρση δασμών και εμποδίων στις συναλλαγές προϊόντων και υπηρεσιών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, διέταξε το Σώμα των Φρουρών (IRGC) να τεθεί στο υψηλότερο επίπεδο ετοιμότητας!
Σε οικονομικό επίπεδο, η συμφωνία θα άνοιγε την ευρωπαϊκή αγορά σε αγροτικά προϊόντα χαμηλότερου κόστους, όπως βοδινό κρέας, σόγια και ζάχαρη, ενώ παράλληλα θα διευκόλυνε την εξαγωγή ευρωπαϊκών βιομηχανικών προϊόντων, μηχανημάτων και τεχνολογίας προς τη Λατινική Αμερική.
Οι ανησυχίες της Ευρώπης
Παρά τα πιθανά οφέλη, η συμφωνία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης. Αγροτικοί φορείς και κράτη-μέλη εκφράζουν φόβους ότι η εισροή φθηνότερων προϊόντων από τη Mercosur θα πλήξει σοβαρά την ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή, η οποία λειτουργεί υπό αυστηρότερα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα.
Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για τον ανταγωνισμό που θα δεχθούν οι Ευρωπαίοι παραγωγοί κρέατος και δημητριακών, καθώς και για τον κίνδυνο απορρύθμισης της εσωτερικής αγοράς. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και κοινωνικό, καθώς συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα της υπαίθρου και τη διατροφική ασφάλεια.
Περιβάλλον και κλιματική διάσταση
Σημαντικό ρόλο στη συζήτηση παίζει και η περιβαλλοντική διάσταση. Χώρες της Mercosur, και κυρίως η Βραζιλία, έχουν κατηγορηθεί για πολιτικές που οδηγούν σε αποψίλωση δασών και υποβάθμιση οικοσυστημάτων, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για τον λόγο αυτό, αρκετά κράτη-μέλη ζητούν αυστηρές ρήτρες βιωσιμότητας και μηχανισμούς ελέγχου, ώστε η συμφωνία να μην υπονομεύει την ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τις δεσμεύσεις για την κλιματική αλλαγή.
Γεωπολιτική σημασία της Mercosur
Πέρα από την οικονομία, η Mercosur αποκτά ιδιαίτερη σημασία και στο γεωπολιτικό πεδίο. Σε έναν κόσμο όπου ο διεθνής εμπορικός ανταγωνισμός εντείνεται και οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού αναδιαμορφώνονται, η Ευρώπη αναζητά στρατηγικούς εταίρους εκτός ΗΠΑ και Κίνας.
Η Λατινική Αμερική θεωρείται κρίσιμη περιοχή, τόσο λόγω των φυσικών πόρων όσο και λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Η συμφωνία με τη Mercosur θα μπορούσε να ενισχύσει την ευρωπαϊκή παρουσία σε μια περιοχή όπου άλλες μεγάλες δυνάμεις αυξάνουν την επιρροή τους.
Τι διακυβεύεται για το μέλλον
Το μέλλον της συμφωνίας παραμένει αβέβαιο. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν ισχυρά οικονομικά και στρατηγικά επιχειρήματα υπέρ της. Από την άλλη, οι κοινωνικές, αγροτικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην κύρωσή της.
Η συζήτηση γύρω από τη Mercosur αποτυπώνει ένα ευρύτερο δίλημμα για την Ευρώπη: πώς μπορεί να παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο, χωρίς να υπονομεύσει τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα που η ίδια έχει θέσει ως θεμέλιο της πολιτικής της.
